Жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу эссесі

Эссе "Жасөспірімдер арасындағы құқық

бұзушылықтың алдын алу"

Жексенова Әйгерім Тасболатқызы.

Атырау облысы

Қызылқоға ауданы

Сағыз ауылы

Жалпы білім беретін №9 орта мектеп

ЖОСПАР

КІРІСПЕ.................................................................................................................2

ІІ. Жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу

2.1 Жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылық пен қылмыстың мәні........3

2.2 Жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу жолдары...4

ҚОРЫТЫНДЫ.....................................................................................................7

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР....................................................................8

Кіріспе

ХХІ – ғасырдағы басты міндеттердің біріжасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылық пен қылмыстың алдын-алу және кәмелетке толмағандар арасындағы қылмыстың өсуіне жол бермеу.

Бүгінде өрімдей жастардың қылмыс жасауы көз үйренген көрініске айналып, елді елең қылып отыр. Тәртібі қиын бала есейген сайын қылмыстың ауыр түрлерін жасауға бейімі арта беретінін ескерсек, бұл аса өткір мәселе екенін мойындауға мәжбүрміз.

Жыл сайын жаз маусымы басталып, оқушылар демалысқа шыққанда жасөспірімдердің тәртібін қадағалайтын құқық қорғау органдарының жұмысы екі есе көбейеді. Қазақстанда заң бойынша кәмелетке толмаған жасөспірімдерге түнгі сағат 22.00-ден кейін компьютерлік клубтарда отыруға және түнгі сағат 23.00-ден кейін көшеде ата-анасыз жүруге тыйым салынған. Оқушылар демалысқа шығып, мектеп сабағы мен үй тапсырмасынан қолдары босағанда, жоғарыда айтылған ережелерді барлығы бірдей орындап, сақтай бермейді. Әсіресе, жасөспірімдердің қолымен жасалған қылмыстар мен құқықбұзушылық жағдайлар жаз мезгілінде көп тіркеледі.

Тәртіп сақшылары қанша жерден жұмыс істеп жатырмыз десе де, жасөспірімдер арасындағы қылмысты азайту күн тәртібінен түспей тұр.

«Ел болам десең, бесігіңді түзе» деп атамыз айтқандай, әр-бір ата-ана өз баласының тәртібі мен тәрбиесіне аса мән беріп, бос уақытта немен айналысатынына қатаң бақылау жасаса, жасөспірімдер арасында құқықбұзушылық пен қылмыстың төмендеуіне көп септігін тигізер еді.

ІІ. Жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу

2.1 Жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылық пен

қылмыстың мәні

Біздің өзімізді қоршаған қоғамның қалай өзгеретінін көріп-білуге қабілетіміз кәміл жетеді, оның есесіне, кейде өзіміздің қалай өзгеретінімізді аңғара бермейміз. Біз өзімізше мынау жаңадан пайда болыпты немесе бұрынғылар көзден ғайып болды ғой дейтініміз бар. Себебі, еліміздегі әр түрлі жан түршігерлік қылмыстық оқиғалар болып жатқандығын ақпарат беттерінен көріп жатамыз. Соның ішінде қылмыстардың кәмелетке толмағандармен жасалуы олардың жасалу себептеріне түпкілікті, анығырақ зеріктеу қажеттілігі керекті деген ой тудырады.

Қылмыс жасау тәсілі қылмыстың криминалдық сипаттамасының негізгі элементі ретінде екі түрлі – ішкі және сыртқы факторлар арқылы анықталатыны белгілі.

Балалар, жасөспірімдер мен кәмелетке толмағандар көбіне–көп уақыттарын үйде, ата-аналармен бірге өткізеді. Жанұя олар үшін өмірдің ең алғашқы мектебі. Үлкен өмірге құлаш ұрып, ұшып шығатын алтын ұясы іспеттес. Әдетте балалар мен жасөспірімдер ата-аналарының бойындағы қасиеттерді бойына дарыта, соларға еліктейді. Ата-аналары бірін-бірін сыйлай біле ме, көршілермен ағайын-тумалармен тату ма, жұмыс орында беделі қандай? Міне, бала осының бәрін көріп, біліп өседі. Өкінішке орай, әрбір жанұя және ата-ана осы бір маңызды мәселені бала тәрбиелеу ісінде көп көңіл бөле бермейді. Баларларға жайлы өмір жасаймыз, олардың бетінен қақпаймыз, солар балалық шақтарын қызықты өткізсін деген мақсатпен көпшілік ата-аналар қателікке ұрынады. Осы қателіктің салдарынан ата-аналар опық жейді.Сондықтан осындай ата-аналардың "Баланы жастан тәрбиеле", деген аталы сөзді жадыларында ұстағаны абзал болады.

Ата-аналардың осындай қамқорлығына сүйеніп, көптеген кәмелетке толмағандар түрлі қылмыстарға барады. Ал, ата-аналар ше? Олар болса өз балаларын қызғыштай қорып, кінәні басқа біреуге аударуға бейім тұрады. Бұл секілді орынсыз қорғаштаудың баланың мінез-құлқына кері әсері ететіндігі сөзсіз. Жекелеген ата-аналар өз балаларына шамадан тыс еркіндік беріп қояды, олардың бос уақыттарын қалай өткізіп жүретіндіктеріне, түнделетіп көше жүретіндіктеріне, араласып жүрген достарымен, ортасының қандай екендігіне оншалық мән бермейді. Бұл секілді жанұяда балалар ешқандай бақылаусыз, өз бетімен жіберіледі. Енді бір ата-аналар қатал ұстау, ұру, таяқтау, ұрсу дұрыс деп түсінеді.

Жанұяның тұрақсыз болуы, ата-аналардың аяқ астынан ажырасуы да балалар мен жасөспірімдердің мінез-құлқына кері әсерін тигізеді. Олардың көңілін мұң торлап, ата-анаға деген сенімсіздігі арта түседі. Жанұяның шырқы бұзылған соң баланың бақылаусыз қалатындығы белгілі. Нәтижесінде олар теріс жүріске бой алдырып, түрлі қылмыстар жасауға дейін барады.

2.2 Жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу жолдары

Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу – қоғамдағы қылмыстың алдын алудың аса маңызды шарттарының бірі. Заңды, әлеуметтік пайдасы бар қызметке және қоғамға шынайы көзқарасын қалыптастырып, жас ұрпақты қылмыстық әрекетке жол бермейтін қағидаларға тәрбиелеу заман талабы.

Қазақстан Республикасында кәмелетке толмағандардың арасында құқықбұзушылықтың алдын алу мақсатында қоғамда балалардың қадағалаусыз және қараусыз жүруінің алдын алу жөніндегі құқықтық актілерді қалыптастыру және жандандыру жұмысы үнемі жаңартылып тұрады. Яғни «Неке және отбасы туралы», «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы», «Еңбектуралы»,«Қазақстан Республикасындағы арнайы мемлекеттік жәрдемақы туралы», «Дене тәрбиесі және спорт туралы» заңдар, кәмелетке толмағандар жөніндегі комиссиялардың, кәмелетке толмағандар ісі жөніндегі ішкі істер органдарының қызметін реттейтін нормативтікқұқықтық актілерде жан-жақты негізделіп ашып көрсетілген.

Кәмелетке толмағандар құқық бұзушылығының алдын алуды тікелей, не жанама көздейтін құқықтық актілердің көп болуы қоғамдық қатынастардың кез келген саласында кәмелетке толмағандар тұлғасының дамуын қамтамасыз ететін қолдау жүйесінің даму бағытын айқындайды. Әсіресе бұл қауіпті жағдайда тұрған және ерекше қорғау мен қолдауға мұқтаж жасөспірімдерге қажет. Балалар мен жасөспірімдерді тәрбиелеу мен оқытуда отбасының маңызы зор. Осыған орай Үкімет отбасының, соның ішінде кеңейтілген отбасының тұтастығын сақтауға баса назар аударып отыр.