ЖИТС – XXI ғасыр дерті туралы таныстырылым, 9-сынып

ЖИТС – ҒАСЫР ДЕРТ Дайында ған:Ташимова Нұргүл Төлегенқызы. Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданы Алқатерек орта мектебінің Әлеуметтік педагог

Т әрбие сабағымыздың ма қ саты:

жас желектей жай қ алып ө сіп келе жат қ ан жас жеткіншектерімізді ң санасына адам баласын аздыратын жаман жұқ палы аурулардан аула қ болу жақ тарын мысалдармен д ә л елдеп тү сіндіру .

Салауатты ө мір салтына т ә рбиелеу.

ЖИТС (СПИД) – жүре пайда болатын иммунитет тапшылығын синдромы. ЖИТС – ауру емес , ол тек басқа жұқпалы аурулардың жұғуына жағдай жасайды . Яғни адамның қорғаныш қабілетін төмендетеді .

Ғалымдардың есептеуі бойынша ЖИТС (СПИД) ең алғаш ХХ ғасырдың 70- жылдары АҚШ, Гаити, Африкада тіркелген , 1979-81 жылдары Нью-Йорк пен Лос-Анжелес дәрігерлері адамдардан иммунитеттің нашарлығын байқаған . Олар қан тамырының ісігі (саркома Капоши ) және пневманияның сирек формасымен ауыратын адамдар .

1982 жылы ауруларды бақылау орталығы жаңа ауру ЖИТС-ты тіркеді . 1983 жылы француз Люком Монтанье мен американдық Роберт Галло ауру қоздырғышы туралы алғашқы мәлімет айтты . Бұл аурудағы иммундық жүйені толық жоятындығынан бұл вирус АИВ ( адамның иммунитет тапшылық вирусы) деп белгіленеді . ЖИТС – бірте-бірте дамитын , кейде 5 жылға созылып , адамды ақыры өлімге жеткізетін кесел . Есірткі қабылдау да өте қауіпті . Себебі нашақорлар пайдаланылған шаншу инелерін бөліскенде қауіпті аурулар жұғуы мүмкін . Мысалы , СПИД пен гепатит осылай тарайды .

Инфекция көзі

Вирус жұққан адам — вирус тасымалдаушылар , ЖИТС-пен ауырған адамдар инфекция жұқтыру көзі болып табылады . Ешқандай ауру белгілері байқалмайтындықтан әсіресе вирус тасымалдаушылар өте қауіпті . Вирус көп мөлшерде қанда , спермада , қынап кілегейінде , емшек сүтінде болады . Көз жасында , жұлын сұйығында, сілекейде өте аз мөлшерде болуы мүмкін

ЖИТС (СПИД) ауруына көбінесе нашақорлар шалдығады

Жұғу жолдары

— жыныстық қатынас;

— вирустың бірден қанға түсуі (әртүрлі инъекциялар жасаған кезде т. б. жағдайларда );

— анасынан нәрестеге жұғу арқылы.

ЖИТС жұғудан қалай сақтанады ?

Әртүрлі инфекциялардан сақтанудың ең тиімді тәсілі — вакцина егу . Алайда вакцина дайындау бағытында тыңғылықты зерттеулер жүргізіліп жатса да, ондай профилактикалық препарат алу әзірше қолдан келмей отыр . ЖИТС-пен науқастанудан сақтанудың маңызды шаралары мыналар :

— әлеуметтік, халықаралық, мемлекеттік шаралар ;

— жеке басты қорғауға бағытталған шаралар .

ЖИТС және оның профилактикасы

Вирус сау жасушаға енеді

3.Вирус жасушаның

г енетикалық

құрылымына

енеді

Адам ны ң иммундық жүйесі

әлсіреп түрлі

ауруларға шалдығады

1.Вирустың Т-лимфоциті

и ммунды жүйенің

ауруына шалдықтырады

Аурудың таралуы

ЖИТС және оның ПРОФИЛАКТИКА

Вирусты қыздыру арқылы жоюға болады . Қантамырлар жүйесін

+56 о C 50 минут қыздыру керек . Бұл процеске ешбір адам шыдай алмағандықтан бұл аурудың ешбір емі жоқ. Сонымен қатар ауруды анықтау өте қиын. Аурудың белгілерін сырқаттанған науқастан бірден анықтау мүмкін емес . Оны тек лабораториялық жағдайда ғана анықтауға болады .

Оларға мыналар жатады :

— салауатты , әдепті өмір сүру;

— кездейсоқ жыныстық жақындасудан және г сақ болу ( жыныстық партнер көп болған сайын ЖИТС жұқтыру қаупі арта түседі . Г. В. Сколубовичтін . (1989) айтуы бойынша , « Жыныстық тәртіпсіздік , нашақорлық және жезөклелік — ЖИТС вирусын жұқтыру кепілі »);

— стерильденбеген немесе кездейсоқ біреудің шприцін , қайшысын, сақал алғышын және басқа да құрал-жабдықтарын пайдаланбау ;