Жұқа металл дайындамасын таңдау технологиясы

«БЕКІТЕМІН»

Директордың ө/о жөніндегі орынбасары:_______________

Е.Турсунбаев

«31» «01» 2018 ж

Пән аты: Лабораториялық практикалық сабақ

Топ №01 Мамандығы: 1504000 «Ферма шаруашылығы»

Біліктілігі: 1504062 «Ауылшаруашылық өндірісіндегі тракторшы-машинисі

«№3» өндірістік сабақ жоспары

Тақырыбы: Жұқа метал дайындаманы таңдау, түзету және белгі салу

Сабақтың мақсаты: Өлшеуіш құралдардың түрлерімен оқушыларды таныстыру.

Білімділік: Өлшеуіш құралдарымен дұрыс, дәл өлшеуге үйрету;

Дамытушылық: Оқушылардың іскерлікпен білімдерін жетілдіру;

Тәрбиелік: Оқушылардың мамандығына деген қызығушылығын арттыру

Сабақтың әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап.

Сабақтың түрі: практикалық жұмыстар

Пәнаралық байланыс: арнайы пәндер

Материалдың техникалық базасы: атауыз, щетка, балға, ағаш балта, өлшеуіш құралдар

І. Ұйымдастыру бөлімі:

Журнал бойынша білім алушылар тізімін тексеру.

Білім алушылардың сыртқы көрінісіне назар аудару, еңбек қауіпсіздігі талаптары мен эстетикалық киімінің сәйкестігі

Техника қауіпсіздігін ескерту

ІІ. Кіріспе нұсқау.

Сабақ тақырыбын баяндау

Сабақтың оқу мақсатын баяндау

Алдыңғы өткен сабақ бойынша оқу материалын қайталау

Жаңа сабақ түсіндіру.

Жазық белгілеу.

Белгілеу алдында келесілерді орындау қажет: Дайындалған нәрсені шаңнан, ластан, қабыршақтан, іздерден, зеңнен және басқалардан болат щеткамен тазалау; дайындалған нәрсені мұқият тексеру; бақалшақтар, көпіршіктер, жарықтар және т.т. байқаған жағдайда оларды дәл өлшеп және белгілеу жоспарын құра отырып, бұл кемшіліктерді жою шараларын қолдану; өңдеуден кейін кемшіліктер болмауы үшін дайындалған нәрсенің барлық көлемі мұқият есептелуі қажет;

Таңбаланатын бөлшектің сызбасын оқып білу, оның ерекшеліктері мен белгілерін анықтау; белгілеу жоспарын ойша жасау; өңдеуге (оларды бөлшектердің материалдарына және көлеміне, өңдеу кезіндегі орнату формасына, тәсіліне сәйкес анықтамалықтан алады) ерекше назар аудару; Белгілеу процесінде көлемін алуға болатын дайындалған нәрсенің базалық бетін анықтау; базалармен тегіс белгілеу кезінде дайындалған нәрсенің өңделген жиегі немесе осьтік сызықтары жұмыс істеуі мүмкін; базаға сонымен қатар дөңесше пайдалану ыңғайлы; Бояғышты жағу кезінде дайындалған затты сол қолмен көлбеу күйінде ұстайды. Бояғыштың жұқа және тегіс қабатын бетіне қылқаламды айқасқан вертикалды және көлденең қозғалыспен жағады. Ерітіндіні ағып кетпеуі үшін қылқалам ұшымен шамалап алады.

Белгілеу сызық ізін салу. Белгілеу сызықтарын мынадай жүйемен белгілейді: алдымен көлденең, соңынан вертикалды, содан кейін көлбеулі және ең соңғы айналмалы, доғалы, домалақталған белгілер жүргізеді. Доғаны соңынан сызу тік сызықтардың дәл орналасын бақылауға мүмкіндік береді: егер олар дәл салынса, доға соңғы болады және ұштасу жаймен жүзеге асады. Тік сызықтарды сызғышпен сызады, олар оның орналасу бағыты бойынша көлбеу келеді. Көлбеу бұрыштары суретте көрсетілгенге сәйкес келуі қажет және сызықізін салу кезінде өзгермейді, әйтпесе сызықізі сызғышқа параллель болмайды.Сызғышты барлық уақытта бөлшекке тығыз жабысып тұратындай сызғышқа жабыстыру қажет. Сызықізді тек бір рет қана жүргізеді.Сызықты сол жерден қайта жүргізу мүмкін емес, соның нәтижесінде бірнеше параллель сызықтары пайда болады. Егер сызықізі сапасыз жағылса, оны бояп тастайды, бояудың кебуін күтеді және сызықты қайта жүргізеді.

Перпендикуляр сызықіздері (геометриялық құрылымда емес) бұрыштық көмегімен салады. Бөлшекті (дайындалған затты) тақта бұрышына қояды және белгілеу кезінде қозғалмау үшін жаймен жүкпен басады. Алғашқы сызықізді сөрені бүйір қабатына қоятын бұрыштық бойымен жүргізеді. Осыдан кейін бұрыштықты бүйірлі қабатына сөрелеп қояды және біріншіге перпендикуляр болатын екінші сызықізді жүргізеді. Параллель сызықты оны қажетті қашықтықта орналастыра отырып, бұрыштық көмегімен жүргізеді. Орталық шеңберін іздеп табу центріздегіш және центр белгілеу көмегімен жүзеге асады. Жай центріздегіш сызғыш бекітілген бұрыштық болып келеді, тік бұрыштың биссектрисасы болып табылады. Өнімнің ішкі бетіне бұрыштық – центр тапқышты орната отырып, сызғышпен тік түзу жүргізеді. Ол ортаңғы шеңбер арқылы өтеді. Бұрыштықты кейбір бұрышқа бұра отырып, екінші тік түзу жүргізеді. Олардың қиылысуында ізделіп отырған ортасы бар. Белгіленген ұшының кішкене диаметр кезінде центр іздегішті қолдану ыңғайсыз. Бұндай жағдайда белгісалғыш –центріздегіш қолданады.

Белгісалғыш- центріздегіш диаметрі 40 мм дейінгі цилиндрлі бөлшектерде ортасын белгілеуге қолданылады. Оның құйғышта (қоңырауда)орналасқан қарапайым белгісалғышы бар. Құйғышта тесігі бар фланец орнатылған. Онымен белгісалғыш тез жылжиды. Белгі қою құйғышты бұйымның шетжағына қысып, белгісалғыштың бас жағынан балғамен ұрады. Серіппе әсерінен белгісалғыш әрдайым төменгі жағында болады. Тоспалы центріздегіштің басқа центріздегіштердің арасында артықшылығы басым. Оның көмегімен цилиндрлік қана емес, конус пішінді тік бұрышты және басқа саңылаулардың да ортаңғы сызықтарының орнын табады. Центріздегіштіңбір-бірімен жұқа тақтайшамен байланысқан, серіппемен қосылған төрт топсасы бар. Центріздегіштің жұмыс кезінде серіппе жұқа тақтайшаның соңын саңылау қабырғаларына қысып тастайды. Тоспалар белдігінде белгіленген А мен Б нүктелері өзара перпендикуляр сызықтарының орнын көрсетеді.

Бұрыштар мен еңістердің белгілері транспортир, штангенциркульдер, бұрыш өлшегіштеркөмегімен жүргізіледі. Транспортирді белгілеу кезінде артқы бұрышқа орнатады. Оның табанын сол қолмен ұстап тұрып,оң қолмен сызғыштың жалпақ шетін айналдырады, оны тіл формалы екінші шеті негізінде белгіленіп, көрсетілген тиісті градусқа бөлуге сәйкес келгенше айналдыра береді. Одан кейін сызғышты топсалы бұрандамен бекітеді, сосын сызғыш