Жүзу спортының адам бұлшық етіне пайдасы туралы мақала

БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ИННОВАЦИЯЛЫҚ-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

Жаратылыстану-ғылыми пәндер кафедрасы

Тақырыбы: Суда жүзу спортының адам бұлшық етіне тигізер пайдасы

Орындаған:ДШжС білім беру бағдарламасының 3 курс

студенті Мирасов Әлішер Ерболатұлы.

Тексерген:PhD қауымдастырылған профессор

Меңдіғалиева Аягөз Сарсенбайқызы.

Орал 2022

Тақырыбы: Суда жүзу спортының адамға тигізер пайдасы

Кіріспе

Негізгі бөлім 2.1 Жүзу спортының тарихы

2.2 Қазіргі кезде жүзу спортының дамуы

2.3 Қазақстандағы жүзу спортының дамуы

2.4 Суда жүзу спортының адам бұлшық етіне тигізер пайдасы

3. Қорытынды

4. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

Кіріспе

Жүзу дегеніміз жалпы адам өзін судың бетінде ұстай білуі және ешқандай басқа заттың көмегінсіз су бетінде қозғала білуі. Жүзу тәсілдерін жақсарту мақсатында және жүзу үйрету методикасын жақсарту мақсатында соңғы жылдары обьективті тәсілдердің зерттеулердің көмегімен экспериментальді жұмыстар жүргізуде. Жүзу үйрету жүйесі алдымен суды меңгеру жаттығуларды қарастырады, содан кейін ғана спорттың жүзу тәсілдерін үйретеді. Яғни, жүзу сабағының өзін 2 – этапқа бөлеміз. 1-ші этап көптеген зерттеулер нәтижесінен сәл қиындау екені дәлелденген, себебі үйренушінің су бетінде жүзу, яғни өз салмағын су бетінде дұрыс күш пайдаланып ұстау қиындау тәсіл, екіншіден үйренуші қиындау қимыл іс-әрекеттерді орындағанда тыныс алу жүйесін дұрыс іске қоспауы. Сондықтан бірінші этаппен екінші этап арасындағы жаттығуларды бір-біріне тығыз байланыста болуы қажет.

Суда жүзе білу - өмірге өте қажет. Адам баласы ерте заманнан беру сауда жүзумен айналысып келеді. Ал жүзуді, сүңгуді, судың бетінде қалқауды адам іштен туа білмейді. Мұны бала кезінен үйренген жөн, есейе келе ол кімге болса да қиынға соғады. Жүзе білетін адам судағы неше түрлі кедергілерді жеңеді, біреу-міреу суға бара жатса, оны құтқара да біледі. Судың ішінде адам салмақсыз болатындықтан, денеге көп күш түспейді де омыртқа жотасы созылады, бұлшық ет талшықтары ұзарады. Соның әсерінен адам тұлғасы сымбаттанып, қимыл-қозғалысы еркін де әсем көрінеді. Жүзу кезінде адам кеуде мен қарынға түсетін судың қысымын ішке терең дем тарту арқылы жеңеді, мұның өзі тыныс алу жүйелерін жетілдіріп, жұмысын жақсартады, оттекпен қамтамасыз етіп, өкпенің көлемін ұлғайтады. Жүзу дегеніміз судың бетімен немесе ішімен белгілі тереңдікте қолмен және аяқпен есу қимылдары арқылы адамның ілгері жылжуы. Жүзе білетін адам судағы неше түрлі кедергілерді жеңеді, біреу-міреу суға батып бара жатса, оны құтқаруды да біледі. Жүзумен шұғылданудың спорттық жетістіктерге жетуде маңызы зор. Мысалы: суға секіру, су шаңғы спорты, есу желкен спорты және т.б. мұндай спорт түрлерімен айналысу үшін алдымен жүзіп үйрену қаже

Қазіргі таңда жүзуге көбіне жастар қауымы қатысады. Жас ерекшеліктеріне қарай олар әр түрлі жарыстарға қатысады. Жүзуге үйретуге 10 жасынан бастап қабылданса, әр түрлі тәсілдерді пайдаланып жарыстарға қатысуы оның қабілетіне қарай қатыса алады. Яғни мұндайда жас мөлшері белгіленбейді.

Жүзу жаттығуларының өзіндік ерекшеліктері бар. Бірінші ерекшелігі ол жүзушінің суда өз денесін қатты затқа сүйемей ұстай білуі. Судың бетінде өзін ұстай білудің өзі дененің қимыл мүмкіндіктерін арттырады. Бұл ерекшелік дененің көптеген мүшесінің қимылдарын арттырады. Екінші ерекшелігі дененің судағы қатысты салмақсыздығы. Адам денесінің судың көтеру күшімен теңесуі. Судағы дене салмақсыздығы жүзу жүйесін және адам денесін дұрыс дамуына ықпал етеді.Үшінші ерекшелігі судағы жаттығуларды орындағанда дененің тік ұстауы. Бұл тұрыста ішкі органдар жұмысы анағұрлым жеңілдейді.

Жүзудің сонымен қатар тәрбиелік маңызы да зор. Яғни бұл спорт түрі жылдамдықты, күшті, шыдамдылықты, ептілікті талап етеді. Моральдық дайындықта қажет. Яғни көздеген мақсатқа жете білу, ұйымшыл болу, адал болу, достық қатынасты нығайту. Денсаулыққа да пайдалы спорт түрі.[1]

2. Негізгі бөлім

2.1 Жүзу спортының тарихы10000 жыл жартастағы суреттер суда жүзетін адамдар табылды Жүзушілер үңгірі оңтүстік-батысында Вади Сураның жанында Египет. Бұл суреттер көрінетін сияқты брасс немесе ит қалақ, сонымен қатар, қозғалыстардың жүзуге байланысты емес рәсімдік мәні болуы мүмкін. Мысырдың саз мөрі 9000 ж және Біздің дәуірімізге дейінгі 4000 ж сенген төрт адамды көрсетеді[кім? ] жүзіп жүру алдыңғы жорғалау нұсқасы. Жүзу туралы көбірек сілтемелер Вавилондық және Ассирия брасс әдісінің нұсқасын бейнелейтін қабырға суреттері. Ең әйгілі суреттер Кебир шөлінен табылған және шамамен б.з.д. Сондай Нагода барельефінде ерлер арасында жүзушілер көрінеді Біздің эрамызға дейінгі 3000 ж. The Үнді сарай Мохенджо Даро бастап.

1-сурет Жартастағы суреттер жазушылар үңгірі

2800 ж.ж. құрамында а жүзу әуіті өлшемі 12 м-ден 7 м. The Минон сарайы Кноссос жылы Крит монша да ұсынылған. Мысыр қабірі 2000 ж алдыңғы шолудың нұсқасын көрсетеді. Жүзушілердің бейнелері де табылған Хетттер, Миноняндар және басқа да Таяу Шығыс өркениеттері Тепантила қосылыс Теотихуакан және мозаика жылы Помпей. Суда жүзіп жүрген адамдарды бейнелейтін сурет осыдан 25 ғасыр бұрын салынған,ол Ливия шөлінен табылған. Қазіргі спорт өнерін зерттеуші ғалымдардың тұжырымдауы бойынша, су спортынан алғашқы жарыс Венеция қаласында 1515 жылы өткен.Жүзу спорты әдістемесіне арналған алғашқы кітап 1538 жылы жарық көрген, оның авторы - даниялық ғалым Бикман. Ал жүзушілерді арнайы машықтандыратын мектеп Германияда 1770 жылы ашылды. 1877 жылдан бастап жүзу өнерін қастерлейтін қауымның талабымен алғашқы федерация құрылып, алғашқы рет халықаралық жарыс өтеді. Европа мемлекеттері қатынасқан алғашқы жарыс 1890 жылы өткізілді. 1896 жылы өткен 1 олимпиада

бағдарламасына жүзу спорты кірді. Суда жүзу спортынан алғашқы жарыстар ашық теңізде өткен, ең ұзақ аралық 1200 метр болды.1908 жылдан бастап суда жүзу спортынан рекордтар төрешілер тарапынан арнайы тіркеледі. 1908 жылдан 1968 жылға дейін суда жүзушілердің 105 рекорды тіркеліпті.Қазіргі кезенде тек 50 метрлік бассейнде өткен жүзу, жарыстарының рекордтары ғана халықаралық федерация тарапынан тіркеледі.

Дүниежүзінің рекордшылары атанғаңдардың бірі - венгерлік спортшы З.Халман, ол 1905 жылы Вена қаласында өткен жарыста 100 м қашықтықты еркін жүзу тәсілімен 1 минут 5,8 секундта жүзіп өткен. Ал әйелдер арасындағы рекордшы неміс спортшысы М.Герстунг, ол 1908 жылы 18 қазаңда Магдебургте 100 м қашықтықты 1 минут 35 секундта жүзіп өткен.Суда жүзу спортына тән және бір ерекшелік ұзақ қашықтыққа жұзуде әйелдер алдына жан салмайтын көрінеді. Мұның мысалы ретінде төмендегі нәтижені көрсетуге болады. Голландиялық жүзгіш қыз Иренвандер Аар 64 шақырымдық қашықтықты 18 сағат 15минутта жүзіп өтсе, египеттік О.А.Монтаза бұл қашықтықты 21 сағат 37 минутта жүзіп өткен.Ресей мемлекетінің тарихында жүзгіштер қатынасқан алғашқы олимпиада 1912 жылғы Стокгольм қаласында өткен V олимпиада, бұл жарыста орыс спортшылары…