Зияткерлік тоғызқұмалақ ойыны туралы мақала

Зияткерлік тоғызқұмалақ ойыны.

Тоғызқұмалақ шығу тарихы

Қазақ ұлттық ойындарының бірі ол тоғызқұмалақ ойыны 4 мың жылдық тарихы бар.Тоғызқұмалақ қазақтың ойыны,өткен ғасырларда қазақ даласындағы ең кең тараған ойын.Тоғызқұмалақ әлемге әйгілі зияткерлік ойындардың ішіндегі аңызға ие ата-бабамыздан қалған асыл мұраларымыздың бірі.Қазақстанның аумағынан табылған таста қашалып тақта бейнелерде ойынның өте ертеде пайда болғанын айтады.Кейін түрлі бағалы ағаштардан әдемі тоғызқұмалақ тақта жасала басталды.Тоғызқұмалақ ойынын бүкіл Орта Азияда әсіресе қазақ пен қырғыз халықтары көп ойнайды.Тоғызқұмалақ ойынын ұлы ақынымыз Абай Құнанбаев сүйіп ойнаған.М.Әуезовтың Абай жолында осы тоғызқұмалақ ойнау барысы әдемі суреттелген.Кезінде бұл ойынға Ш.Уалиханов М.Әуезов және Б.Момышұлы қызығушылық танытып қолдау білдірген.Тоғызқұмалақ арнайы тақта арқылы ойналады.Ақыл ойды дамытып миды ми қызыметін жетілдіретін зияткерлік ойын.Тоғызқұмалақ тақтасы алғашқыда үш отау,бес отаулық шағын үлгіде болған,ал кәзір тоғыз отаулық классикалық ережелі спорттық ойын қатарына енгізілді. Адамдарды тәрбиелеу ,олардың ой санасын шынықтыру ,жетілдіру жолындағы қызық ой спорты түрлерінің бірі –қазақтың математикалық Тоғызқұмалақ ойыны.

Оқу бағдарамаға ендірді.

Кәзіргі кезде тоғызқұмалақ ойыны мектеп бағдарламасына енгізілді.Барлық аудан қалалардың жалпы білім беретін мектептерінде

«Тоғызқұмалақ ойыны» үйірме түрінде жүргізіліп келеді. Аудан, қалаларымыздың дене тәрбиесі пәні мұғалімдері Тоғызқұмалақ ойынын сабақта немесе үйірме жүргізу үшін қосымша сабақтар жүргізіледі. Мектептерде тоғызқұмалақтан аудандық жарыстар , спартакиадалар өткізіліп тұрады. Оқушылар белсене қатысады. Тоғызқұмалақ үйрету әдістері» тақырыбында білім оқуы және семинарлар жүргізіледі. Дене шынықтыру» пәні бойынша орта білім беру мазмұнын жаңарту бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары 8 бөлімнен тұрады. 1-4-сыныпқа арналған жоспардың IV бөлімінде «Қазақтың ұлттық салт-дәстүр мәдениетімен таныстыру», 5-7-сыныптарға арналған жоспарда (IV бөлім) «Қазақтың ұлттық және зияткерлік ойындары» деген тақырыптар берілген. Бағдарламаның осы тақырыбын ашуға мен «Тоғызқұмалақ» ойындарын пайдаланамын. Себебі бұл ойындар баланың ой өрісін кеңітіп, математикалық ойлау логикасын дамытады. Оқушы ойлану, іздену арқылы өмірде кездесетін проблемалардың шешу жолдарын өзі іздеп, табуға дағдыланады. Бұл қазіргі білім беру жүйесінің басты ұстанымы оқушының оқудан алғанын өмірмен байланыстыруға әкеліп саяды. Оқушылар үнемі партада қозғалыссыз отырып ойнамайды, спортзалда, даладағы алаңда қозғалып жүріп те «Тоғызқұм

ойланады,жүргеннен кейін келесі жүрісті мққият есептейді.Ойынды шапшаң ойлап

ойнау жылдам шешім қабылдағыштыққа тәрбиелеу.

Тоғызқұмалақ ережесі

1. Ойын негізінен екі ойыншының арасында өтеді. Ойынды бастайтын ойыншыны – бастаушы, ал оның қарсыласын қостаушы деп атайды. Бастаушы ойыншы жеребе арқылы немесе рейтингтік көрсеткіштер…