2–4 сыныптарға арналған факультативтік курс бағдарламасы

Батыс Қазақстан облысы білім басқармасының мектепке дейінгі, жалпы орта ,

техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының облыстық оқу - әдістемелік кабинеті

« Туған өлке»

факультативтік курс бағдарламасы

«Бекітілді» «Келісілді» «Қаралды»

Мектеп директоры Аудандық әдістемелік Мектептің әдістемелік кеңес отырысы

Ж.Ш.Джумалиева кабинет меңгерушісі Хаттама № «---» -------------------------

Л.Д. Габбасова Оқу ісінің меңгерушісі А.А. Нагиева

Тасқала аудандық білім бөлімі

Жалпы орта білім беретін Қ.Сәтбаев атындағы мектебі

Туған өлке

(факультативтік курс)

Сынып: 4 сынып

Мұғалімі: Баисова Г.Е.

2018-2019 оқу жылы

Бұл қолданбалы факультативтік курс Батыс Қазақстан облысы білім басқармасының мектепке дейінгі, жалпы орта , техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының облыстық оқу - әдістемелік кабинетінің сараптама кеңесінде қаралып, облыс педагогтарына таратуға ұсынылды.

Хаттамасы №1 07.02 2018 жыл.

Құрастырушы: Г. Е. Баисова,

Тасқала ауданы Жалпы орта білім беретін Қ. Сәтбаев атындағы мектептің

жоғары санатты бастауыш сынып мұғалімі

Рецензенттер: Б.С. Боранбаева,

БҚ ИТУ тарих ғылымдарының кандидаты;

Даулетова Г.М. – Тасқала аудандық білім бөлімінің әдіскері

Ұсынылып отырған бағдарлама бастауыш сынып оқушыларды туған өлкенің табиғат ғажайыптары туралы, қоршаған орта туралы білімдерін кеңейтуге негізделген.туған жері мен елінің, халқының өткен өмірі мен бүгінгі тіршілігін оқытып үйрету оқушыларды азаматттық пен ұлтжандылыққа, Отанға деген сүйіспеншілікке тәрбиелейді, жеке тұлғаның дамуына септігін тигізеді.

Бұл еңбек бастауыш сынып мұғалімдерімен тәжірибе бөлісу және жас мұғалімдерге көмекші құрал ретінде ұсынылады.

Түсінік хат

«Жалпақ жұртыңды, иісі алашыңды құрметтеу

алдымен өзің тұрған өлкенің тарихын, табиғатын танудан,

адамдарын ардақтаудан басталады»

Н.Ә.Назарбаев

Мектептiң бiлiм беру жүйесiнде бастауыш сынып оқушыларын жан – жақты дамыту мен тәрбиелеуде, олардың жалпы мәдениетiн қалыптастыруда, тұлғаны шығармашылыққа тәрбиелеуде, өзiнiң табиғат пен қоғам алдындағы жауапкершiлiгiн сезiнуде, Жер бетiнде тiршiлiктi сақтауда дүниетану пәнi үлкен рөл атқарады.Кішкентай адамның ішкі әлемі әдемі және бай болуы өмірде өте маңызды. «Туған өлке» факультативтік сабағы білімнің қызықты әлеміне есік ашады, өз Отаны –Қазақстан,туған өлкесі туралы мағлұмат бере отырып, табиғаттың көптеген құпияларын тануға және олардың сырларын ашуға көмектеседі.

Факультативтік сабағының материалы туған жердің географиялық жағдайымен, табиғи аймақтарымен, жануарлар және өсімдіктер әлемімен, жер қойнауының ең бай қорларымен,көлдермен және өзендермен,таулармен және қорықтармен, тарихи ескерткіштермен, танысуға мүмкіндік береді.

Сонымен бірге біздің қазақ халқының мәдениетімен, салт-дәстүрімен таныстырады. Отансүйгіш ұрпақ тәрбиелеу үшін Отан тарихын сапалы әрі тиімді оқыту қажет. Бүгінгі орта білім беру жүйесіндегі Отан тарихын оқытуды «Туған өлке» сабағы арқылы бекітетін болсақ, оқушының тарихи санасының қалыптасуы мен патриоттық сана-сезімі анағұрлым арта түсер еді. Себебі, «Өзгені тану үшін, алдымен өзіңді тани біл!» деген жалпыадамзаттық қағиданы басшылыққа ала отырып, Отан тарихын өлке тарихы арқылы тануға негіз қалар еді. Сондықтан бұл сабақта оқушыларды туған өлкенің табиғат ғажайыптары туралы, қоршаған орта туралы білімдерін кеңейтуге негізделген.

Білім беру жүйесіндегі бүгінгі күндегі өзгерістер Отандық тарихтан білім беруде оқытудың ғылыми және әдістемелік деңгейін көтеруді талап етеді. Туған жері мен елінің, халқының өткен өмірі мен бүгінгі тіршілігін оқытып үйрету оқушыларды азаматттық пен ұлтжандылыққа, Отанға деген сүйіспеншілікке тәрбиелейді, жеке тұлғаның дамуына септігін тигізеді.

Осы мақсатта «Туған өлке» факультативтік сабағы бастауыш сынып оқушыларына арналып жасалды. Сабақ оқу процесінде 2-4 сыныпқа, аптасына 1 сағаттан, жалпы оқу бағдарламасы 34 сағатқа арналған.

Сондықтан да «Туған өлке» факультативтік қосымша сабағы оқушылардың туған өлкесі туралы, оның шығу себептері мен тарихнамасын естен шығармауға өз мәселесінен туған өлке тарихын бірінші орынға қоюға баулиды.

Бұл сабақ «Тасқала ауданы» атты кітапқа және өз ауданымыз туралы интернет материалдарына сүйене құрылды.

Осы қосымша сабақта оқушыларға дүниетану, география, тарих, әдебиеттік оқу, әдеп, экономикалық білім негіздері, экология пәндерімен тығыз байланыста меңгеріледі

Мақcаты:

-оқушыларға туған жер табиғаты, мәдениеті, экологиясы туралы білім беру;

-өз өлкесін сүю және қорғауға бағытталған этнопедагогикалык негіздегі патриоттық тәрбие беру.

-оқушылардың қоршаған ортаға деген парасатты жауапкершілігін арттыру. -табиғатқа деген сүйіспеншілікке тәрбиелеу, оларға экологиялық білім мен тәрбие беру

-оқушыларды табиғатты аялау мен өміріміздің тіршілік етіп отырған табиғатты қорғау тәрбиелеу

-қоршаған ортаны аялауға деген адамның саналы көз-қарасын қалыптастыру-өзінің туған өлкесі жайлы білімді терең меңгерту және дамыту;

-Туған өлкесінің географиялық жағдайымен, табиғи аймақтарымен, жануарлар және өсімдіктер әлемімен таныстыру; жер қойнауының ең бай қорларымен, көлдермен, өзендермен, таулармен және қорықтармен, тарихи ескерткіштермен, қазақ халқының мәдениетімен,салт-дәстүрімен таныстыру.

-оқушы бойында байқағыштық, дербестік әрекеттерін жетілдіру; өз өлкесін зерттеуге қызығушылықтарын арттыру.

-туған жерін сүюге,халық мәдениетіне құрметпен қарауға, табиғатты аялай білуге үйрету.

Міндеттері:

-Оқушылардың танымдық қызығушылықтарын тереңдету;-Практикалық және интеллектуалдық дағды мен шеберлікті қалыптастыру және дамыту;

-Жеке тұлғаның бойында ізденушілік-зерттеушілік қасиетін дамыту

- Күтілетін нәтижелер :

Оқушылар білу тиісті :

- Туған өлкедегі жануарлар және өсімдік әлемі;

- Туған өлкенің көлі және өзендері;

- тарихи ескерткіштер;

- таулар және қорықтар;

- ауылдар және өңірлер,

-Туған өлкедегі атақты адамдардың;

- халқының мәдениеті

-қазақтың салт-дәстүрі.

Оқушылардың білімі мен іскерліктеріне қойылатын талаптар:

-географиялық жағдайының ерекшеліктерін;

- табиғат ресурстарының жиынтығын;-пайдалы қазбаларының негізгі кен орындарын;-өз өлкесінің рекреациялық мүмкіндіктерін;- негізгі су нысандарын;-өз өлкесінің ауа райы мен климатының ерекшеліктерін;- топырағын, өсімдік жамылғысының негізгі түрлерін;- өз өлкесінің жануарлар дүниесінің негізгі түрлерін;-өсімдіктердің және жануарлардың ерекше түрлерін;-өлкенің ерекше қорғалатын аумақтарын;-археологиялық ескерткіштерді және тарихи нысандарды;

- негізгі халықтарын, олардың мәдениетін, дәстүрлерін, әдет-ғұрыптарын және қолөнерін;-өлкенің белгілі, еңбек сіңірген адамдарын білулері тиіс.

Әдістемелік нұсқаулар.

Осы сабақты меңгеруде оқушылар көп нәрсені үйренеді: өздігінен ізденуге, кесте толтыру,рефераттар жазу, түрлі хабарламалар дайындап мәліметтерді жинастыру, ақпаратпен, картамен жұмыс жасайды. Оқу барысында дәріс арқылы алған білімдері сынақ жұмыстар (тест) арқылы толықтырылады.

Дәптерге кесте, сызбанұсқа, ақпарат көздерінен жиналған түрлі мәліметтер, диаграммалар, сонымен қатар рефераттар дайындап, слайд жасалып, әрбір жұмысты қорытындылау.

Қолданатын құрал-жабдықтар:

Қазақстанның саяси картасы, Қазақстанның физикалық картасы, өз өлкесінің картасы, атластар, дидактикалық материалдар, электрондық оқулықтар, компьютер (слайдтар), кестелер мен үлестірмелер.

Пәнаралық байланыс:

Бейнелеу, музыка, дүниетану, әдебиеттік оқу, тарих, география

Оқытудың іс-әрекет түрлері:

-Оқушылар туған өлке туралы деректерді, мәліметтерді талдап, зерделейді.

-Ақпарат көздерінен негізгі ұғымдарды, мәліметтерді қысқарта жазып, қорытып, талдау арқылы нақты тұжырым жасайды.

-Даталар, цифрлар, фактілерді есте сақтайды.

-Қосымша әдебиеттер мен мерзімді баспасөздегі және де әр түрлі ақпарат көздерінен алынған мәліметтер мен хабарларды тыңдайды, өз пікірін білдіреді.

-Сабақты түрліше деңгейде ұйымдастыра отырып, оқушылардың алған білімдеріне тексеру жүргізіледі.

Сабақтардың өткізу формалары :

- экскурсия;

- ойын – саяхат;

- көрнекі оқу құралдарымен және анықтамалық кітаптармен жұмыс;

- шығармашылық тапсырмалардың орындауы;

- викторина -сабақ

- пікірталас

-жарыс

Мазмұны

Тарау реті

Тарау тақырыптары

Сағат саны

I тарау

Тасқалам -сая мекенім

9 сағат

ІІ тарау

Өткен күннен бір белгі

7 сағат

ІІІ тарау

Ауылым алтын бесігім

10 сағат

ІV тарау

Ауылым алтын қазығым-мақтанышым байлығым

8 сағат

күнтізбелік жоспар

4 сынып (34 сағат аптасына 1 сағат)

Сабақ тақырыбы

сағат саны

мерзімі

пәнаралық байланыс

көрсетілімі

қосымша материалдар

Күтілетін нәтиже

Туған өлке тарихы

география дүниетану

Ойқозғау,

сұрақ-жауап

Балдырған№10,2009

Аудан тарихының бұрынғысы туралы толық білу

Тасқала ауданының құрылу тарихы

дүниетану

баяндау,сұрақ-жауап

Аудан тарихы туралы әңгіме жүргізу Шежіресін жасау,

Тасқала ауданның картасымен таныстыру

картамен жұмыс, қимасын жасау

Балдырған,2010 №6

Картасымен танысады, карта сызып үйренеді

Тасқала ауданындағы халық саны, аудандағы ұлттар мен ұлыстар

дүниетану ана тілі

лекция,

баяндау

Туған жер туралы білу Табиғаты туралы мағұламат жинау

Тасқала ауданның жер көлемі

география дүниетану

мазмұндау

Атлас физикалық карталар

Картамен жұмыс істеуді үйрену

Ауданның дамуына сыбағалы үлес қосқан азаматтар

география дүниетану

ой толғау

Аудан өміріндегі белгілі азаматтар туралы біледі

Аудан орталығы Тасқала ауылының тарихы

географиябейнелеу

баяндау

Балбұлақ№8,2010

Деркөл өзені туралы білу.

Өнер майталмандары

Кітапхана

лармен байланыс

Ауыл тарихына байланысты материалдар жинау

«Алға, туған өлке білгірі!»

блиц турнир

Тасқала өңіріндегі

көтерілістер

шығармашылық ізденіс

Сұрақ-жауап энциклопедия

Жеріміздегі әртүрлі көтерілістер туралы ізденеді, біледі

Каменка, Шипов маңындағы бүліктер

дүниетану

шығармашылық ізденіс

Сұрақ-жауап энциклопедия

Жеріміздегі әртүрлі көтерілістер туралы ізденеді, біледі

Тасқала маңындағы тарихи орындар

дүниетану

ой толғау

Сұрақ-жауап энциклопедия

Өсімдіктер дүниесі туралы іздену Ауылымыздағы қорықтар туралы білу

Жаңарған Тасқала

дүниетану

зерттеу

энциклопедия

Қызыл кітапқа енген өсімдіктер мен жануарлар туралы білу

Ата көрген оқ жанар

мазмұндау ой толғау

Ауылымыздың қазіргі өмірінен білу

Кен орындары

Мал шаруашылығы тур білу

Қосшы ауылдық аймағы

дүниетану

хрестоматия

Бақ шаруашылығы мен көкөніс шаруашылығы туралы білу

Қазақстан ауылдық аймағы

Шежін ауылдық аймағы

зерттеу

Балдырған№10,2009

Танымдық сұрақтардың жауабын іздеу

Мереке ауылдық аймағы

зерттеу

Ауылдың өткені мен бүгініне шолу жасау

Амангелді ауылдық аймағы

тарих

сұрақ-жауап

Сұрақ-жауап энциклопедия

Ауылымыздың мақтаныштары туралы білу

Ақтау ауылдық аймағы

тарих

зерттеу,

сұрақ-жауап

Сұрақ-жауап энциклопедия

Ұлы Отан соғысының ардагерлері және олардың ерлік істері туралы білу

Мерей ауылдық аймағы

география дүниетану

талдау,

түсінік беру

энциклопедия

Ауылдағы қоғам орын мен мекеменің атауын және атқаратын жұмыстары туралы білу

Достық ауылдық аймағы

география дүниета

баяндау,

ой қозғау

интернет

Ауылдағы таулардың тарихын білу

Тасқала ауылдық аймағы

дүниетану

мазмұндау

Қандай шаруаш барлығын білу

Тасқала ауданындағы тарихи ескерткіштер

география дүниетану

таныстыру

Тасқала кітабы

Өнеркәсіптер тур білу атқаратын жұмысы тур

Ауылдың шежіресі Аталу себебі

Халқының саны

ой толғау

энциклопедия

Мұражайларға саяхат жасау

Ауылымыздан шыққан өнер адамдары

география дүниетану

таныстыру

Ауылдың өткені мен бүгініне шолу жасау

Елді мекендердің аталуы

дүниетану

Картамен жұмыс,әңгімелеу,баяндау

хрестоматия

Аймақтың пайдалану жолдары тур сұрап білу

Қорғандар мен үңгірлер

дүниетану

Саяхат сабақ

Тасқала кітабы

Табиғи ескерткіштердің атауларын білу тарихымен танысу

Ұлы Отан соғыс ардагерлері

тарих әдебиет

Жергілікті жер жайындағы мәлімемен жұмыс

Тасқала кітабы

Тарихи мәдени ескерткіштер тур білу

Еңбек ардагерлері

Ауған соғысына қатысқандар

Баяндау,сұрақ-жауап

Таным\қ сұр\р мен тест тапсыр/мен жұмыстану

«Тасқалам ауылым тұнған шежірем» фотоальбом жасау

география бейнелеу

Әңгімелеу,баяндау

карта,

Аймақтың кешендік картасын жасау

Білімді тиянақтау «Атажұрт» ойыны

Ой толғау

Қорытынды.

«Туған өлке»

Бастауыш сыныптарға арналған факультативтік

курс бағдарламасы.

Бүгінгі орта білім беру жүйесіндегі Отан тарихын оқытуды «Туған өлке» сабағы арқылы бекітетін болсақ, оқушының тарихи санасының қалыптасуы мен патриоттық сана-сезімі анағұрлым арта түсер еді. Себебі, «Өзгені тану үшін, алдымен өзіңді тани біл!» деген жалпыадамзаттық қағиданы басшылыққа ала отырып, Отан тарихын өлке тарихы арқылы тануға негіз қалар еді. Сондықтан бұл сабақта оқушыларды туған өлкенің табиғат ғажайыптары туралы, қоршаған орта туралы білімдерін кеңейтуге септігі тигізеді.