3 сыныпқа арналған Менің отбасым тақырыбындағы таныстырылым

ЖОБА

«ПЕДАГОГ МӘРТЕБЕСІ ТУРАЛЫ»

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗАҢЫ

Осы Заң тұлға мен қоғамды дамытуда педагогтің ерекше рөліне, осы рөлге сәйкес келетін жағдайды қамтамасыз етудің маңыздылығына сүйеніп, кәсіби қызметке байланысты қатынастарды реттейді және педагогтің құқықтық мәртебесін сапалы жақсартуға, оны әлеуметтік-экономикалық қорғауға кепілдікті іске асыруға бағытталған.

I тарау. Жалпы ережелер

1-бап.Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар

Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

1) педагог – меншік нысанына қарамастан, білім беру ұйымдарында білім беру, тәрбиелік қызметті жүзеге асыратын және (немесе) білім беру қызметін ұйымдастыратын педагог қызметкер және оған теңестірілген тұлға;

2) ұлттық біліктілік тестілеу –

уәкілетті орган әзірлеген тестер бойынша барлық типтегі (жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беруді қоспағанда) білім беру ұйымдарында қызмет ететін педагогтің;

техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары бітірушілерінің;

тиісті педагогикалық қайта даярлаудан өткеннен кейін педагог және бейіндік білімі жоқ тұлғалардың кәсіби құзыреттілік деңгейін анықтауға бағытталған рәсім;

3) педагогтің кәсіптік стандарты – білім беру саласында біліктілік деңгейіне және құзыретке, еңбек мазмұнына, сапасына және жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт;

4) тәлімгерлік – педагог ретінде жұмысқа алғаш кіріскен тұлғаның кәсіби бейімделуіне практикалық көмек көрсету бойынша білім беру ұйымының басшысы айқындайтын, ақы төленетін кемінде 5 жыл өтілі бар педагог қызметі;

5) қайта даярлау – басқа кәсіп немесе мамандықты меңгеруге мүмкіндік беретін кәсіптік оқыту нысаны;

6) педагогтің академиялық адалдығы – оқуда, бағалауда және зерттеуде жеке адалдығын дамытатын құндылықтар мен принциптердің жиынтығы.

2-бап. Педагог мәртебесі туралы Қазақстан Республикасындағы заңнама

Педагог мәртебесі туралы Қазақстан Республикасындағы заңнама Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне, «Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңына негізделеді, осы Заңнан және өзге де Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.

Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Заңда қамтылғандағыдан өзгеше қағидалар белгіленсе, онда халықаралық шарттың қағидалары қолданылады.

II тарау. Педагог мәртебесі және оның педагогикалық қызметі

3-бап. Педагог мәртебесінің мазмұны

Қазақстан Республикасында педагогтің ерекше мәртебесі мойындалады және оның қоғам алдындағы жоғары моральдық миссиясына байланысты олардың кәсіби қызметін жүзеге асыру үшін жағдайлар жасалады.

Педагог Қазақстан Республикасының Конституциясында бекітілген барлық құқықтар мен бостандықтарды пайдаланады.

Педагог жұмысының шарттары мен сипаты олардың жоғары кәсіби деңгейін қамтамасыз етуге бағытталған құқықтар мен бостандықтарды, әлеуметтік қолдау шараларын, кәсіби міндеттерді тиімді орындау, педагогикалық қызметтің әлеуметтік маңыздылығын, беделін арттыру үшін жағдайларды, сондай-ақ оларды іске асыруға кепілдіктерді қамтитын педагог мәртебесінің мазмұнын айқындайды.

4-бап. Педагог мәртебесіне ие тұлғалар

1. Педагогтің мәртебесіне педагогтің біліктілік стандартының негізінде белгіленген талаптарына жауап беретін, ал ол болмаған жағдайда біліктілік сипаттамаларына сай келетін тұлға ие болады.

2. Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының қызметкерлері лауазымдарының біліктілік сипаттамаларын осы ұйымдар кәсіптік стандарт негізінде дербес айқындайды.

3. Мемлекеттік мекемелер мен қазыналық кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысанында құрылған мемлекеттік білім беру ұйымдарының педагогтері (әскери, арнаулы оқу орындарының әскери немесе арнаулы атағы, сыныптық шені бар қызметкерлерін және әскери қызметшілерін қоспағанда) азаматтық қызметшілер болып табылады.

5-бап. Педагог әдебі

1. Педагог қоғамда өз кәсібінің жоғары мәртебесін сақтайды, әдеп нормаларын орындайды, білім алушылар мен тәрбиеленушілердің жеке әлеуетін іске асыру, патриотизм мен жалпы адамзаттық құндылықтарды қалыптастыру үшін бар күш-жігерін жұмсайды.

2. Педагог білім алушылар мен тәрбиеленушілердің, олардың ата-аналарының немесе басқа да заңды тұлғалардың ар-намысын құрметтейді, қарым-қатынас жасауда ашықтық, ізгі ниеттілік және әдептілік танытады.

3. Педагог білім алушылар мен тәрбиеленушілердің амандығы үшін қауіпсіз және жағымды білім беру ортасын құруға тырысады.

4. Педагог өзінің кәсіби қызметінде академиялық адалдықты сақтайды, оның ішінде басқа адамдардың интеллектуалдық еңбегіне құрметпен қарайды, интеллектуалдық меншікті иемденуден бас тартады.

6-бап. Педагогтің ары мен намысын қорғау

1. Педагог білім алушылар мен тәрбиеленушілердің, олардың ата-аналарының немесе өзге де заңды өкілдерінің тарапынан өз арын, намысын және іскерлік беделін қорғауға құқығы бар.

2. Педагогтің өз кәсіби қызметін жүзеге асыруы кезінде оның арына, намысына немесе іскерлік беделіне нұқсан келтіретін шешімдер мен іс-әрекеттерге тыйым салынады.

3. Педагог өзінің арына, намысына немесе іскерлік беделіне нұқсан келтіретін мәліметтерді теріске шығаруды, сондай-ақ оларды тарату арқылы келген шығындар мен моральдық зиянның орнын толтыруды сот тәртібімен талап етуге құқылы.

4. Педагогтің арына, намысына немесе іскерлік беделіне нұқсан келтіретін жағдайлар Қазақстан Республикасының заңнамаларында белгіленген жауапкершілікке әкеліп соғады.

7-бап. Педагогтің кәсіби қызметін қамтамасыз ету шарттары

1. Қазақстан Республикасында педагогтерге өздерінің кәсіби қызметін жүзеге асыруы үшін жағдайлар жасалады.

2. Педагогтің кәсіби қызметіне жағдайларды қамтамасыз ету Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген нормалар мен нормативтердің негізінде орындалады.

3. Материалдық-техникалық қамтамасыз етуді, оқыту және тәрбиелеу құралдарымен жарақтандыруды ұйымдастыру білім беру ұйымына жүктеледі.

4. Жергілікті атқарушы органдар білім алушыларды дамыту, оқыту және тәрбиелеу үшін қолайлы және қауіпсіз жағдайлармен қамтамасыз ету мақсатында қосымша шараларды қабылдауға құқылы.

8-бап. Педагогті өзінің кәсіби қызметіне байланысты емес, тыс жұмыс түрлеріне тартуға тыйым салу

1. Мыналарға:

1) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, педагогті өздерінің кәсіптік міндеттерін орындаумен байланысы жоқ жұмыс түрлеріне тартуға;

2) педагогтің өз қаражаты есебінен оқу және /немесе тәрбиелеу процесін қамтамасыз ету үшін тауар-материалдық құндылықтарды алу міндеттерін жүктеуге тыйым салынады.

2. Осы баптың 1-тармағының талаптарын бұзу бұзушылықтарға жол берген лауазымдық тұлғаны Қазақстан Республикасы заңнамаларында белгіленген нормаларға сәйкес жауапкершілікке тартады.

9-бап. Педагогикалық қызметке рұқсат беруге арналған сертификат

1. Педагогтік қызметке рұқсат беру үшін Ұлттық біліктілік тестілеуден өтудің нәтижесі бойынша сертификат алудың тәртібі мен жағдайын білім беру саласындағы уәкілетті орган анықтайды.

2. Мамандыққа рұқсаттама үшін сертификат алуға талаптар жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының педагогтеріне тиісті емес.

3. Ұлттық біліктілік тестілеу қорытындысы жөніндегі сертификат педагогтің кәсіби қызметіне рұқсат беруге мыналар:

1) техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының бітірушілері;

2) педагогикалық және бейінді білімі жоқ тұлғалар үшін негізгі шарттар болып табылады.

4. Педагогтің біліктілік стандартының негізінде белгіленген талаптарына жауап беретін, ал ол болмаған жағдайда біліктілік сипаттамаларына сай келетін тұлғаларға педагогикалық қайта даярлау және Ұлттық біліктілік тестілеуден өту мүмкіндігі беріледі.

Аталған санатқа оқу пәнінің ерекшелігіне, білім беру ұйымының бейініне сәйкес білім беру ұйымдарында арнайы пәндерден сабақ беретін тұлғалар жатпайды.

10-бап. Педагогтің кәсіби қызметімен айналысуға рұқсат беруді шектеу

Білім беру ұйымдарында педагог қызметімен айналысуға:

Заңды күшіне енген сот үкіміне сәйкес педагогтік қызметпен айналысу құқығынан айырылған;

Қазақстан Республикасының заңдарымен белгіленген тәртіппен іс-әрекетке қабілетсіз деп танылған;

медициналық қарсы көрсетілімі бар;

4) психиатриялық және (немесе) наркологиялық диспансерде есепте тұратын;

5) адам өлтіргені, денсаулыққа қасақана зиян келтіргені, адамдардың денсаулығына және имандылыққа, жыныстық қол сұғылмаушылыққа қарсы қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін, экстремистік немесе террористік қылмыстар, адам саудасы үшін сотталғандығы бар немесе болған, қылмыстық қудалауда жүрген немесе қудалауда болған (Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігінің 1) және 2) тармақшаларының негізінде оларға қатысты қылмыстық қудалау тоқтатылған адамдарды қоспағанда), адамдарға жол берілмейді.

III тарау. Педагог құқығы

11-бап. Педагогтің кәсіптік қызметіндегі құқығы

1. Педагог өзінің кәсіптік қызметінде келесі академиялық бостандыққа:

өзінің ойын білдіруге;

2) оқыту мен тәрбиелеудің педагогикалық негізделген нысандарын, құралдарын, әдістерін таңдауға және қолдануға;

3) білім алушылар мен тәрбиеленушілермен жұмыстың нысандары мен әдістерін таңдауға;

4) білім алушылардың оқу жетістіктерін нақты бағалау үшін әдістерді таңдауға және қолдануға;

5) кәсіптік қызметіне араласудан бостандыққа ие.

2. Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, педагогтің кәсіптік қызметіне мемлекеттік органдар және лауазымды тұлғалар, сондай-ақ азаматтар тарапынан араласуға тыйым салынады.

3. Білім беру ұйымдарында оқыту мен тәрбиелеуде өзара қатынастарының жағдайы, тәртібі мектепке дейінгі ұйымдар, орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары тарапынан басшысы және басқа тараптан білім алушының ата-аналары (немесе өзге де заңды өкілдері) арасындағы шартпен реттеледі.

4. Педагог:

1) кәсіптік қызметі үшін тиісті жағдайларды қамтамасыз ету арқылы педагогикалық қызметпен айналысуға;

2) ғылыми-зерттеушілік, шығармашылық, эксперименттік қызметті жүзеге асыруға, педагогикалық практикаға жаңа әдістер мен технологияларды енгізуге;

3) жеке педагогикалық қызметке;

4) педагог қызметін ұйымдастырудың әдістері мен түрлеріне сәйкес білім деңгейінің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының талаптары сақталған жағдайда еркін таңдау жасауға;

5) білім беру ұйымдарын басқарудың ұжымдық органдарының жұмысына қатысуға;

6) үш жылда бір реттен кем емес біліктілікті арттыруға;

7) біліктілік санатын арттыру мақсатында мерзімінен бұрын аттестатталуға;

8) мемлекеттік наградалар, құрметті атақтар, сыйақы және атаулы стипендиялар түріндегі кәсіптік қызметтегі жетістіктері үшін моральді және материалды ынталандыруға;

9) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес емделу-профилактикалық, санитарлық-гигиеналық, эпидемияға қарсы іс-шараларды іске асыру арқылы денсаулықты қорғауға;

10) әскери қызметке шақырылу мерзімінің кейінге қалдырылуына;

11) педагогтің өтілін сақтай отырып, ғылыми қызметпен айналысуы үшін шығармашылық демалысқа;

12)білім беру ұйымының бұйрықтарына және өкімдеріне шағымдануға;

13) шығармашылық бастамаға, оқыту мен тәрбие берудің авторлық бағдарламаларын әзірлеу және пайдалануға;

14) оқулықтар мен оқу құралдарын, оқыту мен тәрбиелеудің басқа да құралдары мен материалдарын таңдауға;

15) оқу бағдарламаларын, оқу жоспарларын, күнтізбелік оқу кестелерін, әдістемелік материалдарды және басқа да білім беру бағдарламаларының компоненттерін әзірлеуге қатысуға;

16) білім беру ұйымының қызметіне қатысты, оның ішінде қоғамдық ұйымдар мен басқару органдары арқылы мәселелерді талқылауға қатысуға;

17) білім беру ұйымдарында бес күндік оқыту аптасы қарастырылған жағдайда екі демалыс (сенбі, жексенбі) күніне;

18) білім беру саласындағы уәкілетті органмен анықталған жағдайда және белгіленген тәртіппен кәсіби дағдыларды қолдау және арттыру үшін өндіріс базасында тағылымдамадан өтуге;

19) кітапханалар мен ақпараттық ресурстарды тегін пайдалануға, сондай-ақ ақпараттық-телекоммуникациялық желілер мен деректер базасына, кәсіби қызметін сапалы жүзеге асыруға қажетті білім беру қызметін қамтамасыз ететін оқу және әдістемелік материалдарға қол жетімділікке;

20) қызметі заңнамаға қайшы келмейтін кәсіподаққа, басқа қоғамдық бірлестіктерге бірігуге;

21) педагогтің кәсіптік әдеп нормаларын бұзуды объективті және әділетті тексеруге;

22) көрсетілмеген тексерулерден шектеуге құқығы бар.

5. Білім беру ұйымдарына алғаш рет жұмысқа түскен жас және жаңа бастаған мамандарға бір оқу жылы бойына тәжірибелі мұғалімдер қатарынан тәлімгер бекітіледі.

6. Педагог Қазақстан Республикасы заңнамаларында қарастырылған басқа да құқықтарға ие болуы мүмкін.

12-бап. Материалдық қамтамасыз ету құқығы

1. Мемлекеттік білім беру ұйымдары педагогінің еңбегіне ақы төлеу жүйесі Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен айқындалады.