4-сынып оқушыларының зерттеушілік дағдыларын дамыту

ӘОЖ 373 КБЖ 74.262 Б 21

Пікір жазған:

Сайдахметова Л.Т. – Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық

университетінің доценті, педагогика ғылымдарының кандидаты

Б21 Бастауыш сынып оқушыларының зерттеушілік дағдыларын

дамыту: авторлық бағдарлама / Құраст.: Нуркасымова Асель Ертаевна. –

Алматы: «Тайлан», 2023.

ISBN 978-601-02-1756-0

Авторлық бағдарлама оқушылардың білімдерін арттыруға арналған.

Бағдарлама барлық талаптарға сай әзірленген.

Бағдарлама «Көкжиек» республикaлық ғылыми-әдістемелік ортaлығының

ғылыми-әдістемелік кеңесінің шешімімен бaсуғa ұсынылды

№7 хаттама шілде 2023 ж.

ӘОЖ 373

КБЖ 74.262

© Нуркасымова Асель Ертаевна., 2023

1-ҚҰРЫЛЫМ

1. Түсіндірме жазба «Плагиат пен қайталанатын материалдарды анықтаудың барған сайын тиімді құралдары адасқан авторлар үшін күшті тосқауыл» бола алады, бірақ кез - келген Этика арсеналы үшін тағы бір маңызды элемент- жүйелі және нәтижелі білім беру. Осы орайда түйін: Мұғалімнің авторлық бағдарламасы-бұл мұғалімнің жеке өзі жасаған және негізгі оқу жоспарының бөлігі болып табылатын құжат. Білім туралы Заңға сәйкес әр мұғалімде жұмыс бағдарламасы болуы керек. Дамуға деген құштарлық шығармашылық пен өзін-өзі көрсетуге деген ұмтылысты ашады, логикалық және кеңістіктік ойлауды дамытады, табандылық пен адалдықты үйретеді, мақсат қоюға және шешім іздеуге үйретеді, оқуға деген қызығушылық пен қызығушылықты оятады. Онда оқытудың мазмұны, сондай-ақ жұмыс жағдайларын ескере отырып әдістер мен әдістер көрсетіледі. Бұған оқушылардың саны, олардың қабілеттері, денсаулық жағдайы, ерекшеліктері жатады. Мұғалім осы жағдайлардың барлығын бағалай отырып, өзінің жұмыс бағдарламасында оқушылар үшін оқыту әдістері мен бақылау әдістерін тіркейді. Бұл авторлық бағдарлама оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастыруға, оң мотивация қалыптастыруға, оқушылардың қызығушылығы мен қабілеттерін дамытуға көмектеседі. Автор

Ғылыми-әдістемелік әдебиеттерде және оқыту практикасында мәселенің жай-күйіне талдау жасау.

Бастауыш сынып оқушыларының зерттеушілік дағдыларын дамыту жаратылыстану пәні курсымен байланыстыру.

Бастауыш сынып оқушыларының зерттеушілік дағдыларын дамыту курсының мазмұны фундементальді жаратылыстану пәні заңдар мен принциптердің (сақталу заңдары, сәйкестік пен симметрия принциптері т.б) болуы;

Оқушыға бағдарлану. Қазіргі білім берудің ең айқын сипаттамаларының бірі-оқушылар, ал мұғалімдер әлі де нұсқаулық болып табылады. Оқу бағдарламалары мен оқыту модельдері оқушылардың бір бөлігіне тікелей бағытталған.

Қызмет негізінде Мұғалімдер оқу үдерісін өте қызықты құруда. Олар оқушыларды қызықтыратын түрлі іс-шараларды жоспарлайды. Іс-шаралар ғана емес, сонымен қатар оқушылар де осы үлгілер арқылы сыныптағы талқылауларға

қатысуға шақырылады. Бұл олардың сенімділігін арттырады және өзара әрекеттесу тәсілін жақсартады.

Интегративті сипат Қазіргі білім интегративті. Мұғалімдер өз оқушыларын тегістеуге бағытталған және сол әрекетті орындау үшін олар әр түрлі тақырыптағы сұрақтарды біріктіреді. Осылайша оқушылар тиімдірек және тиімдірек үйренеді.

Ресурстық Білімді және тапқыр болу-бұл әр түрлі нәрсе. Мұғалімдер бүгінде тапқыр. Олар оқушылардың білімін кеңейтетін ақпаратты жинайды және таратады. Қазіргі білімнен кейінгі мұғалімдер олардың күш-жігерін Бағалау үшін тапқыр болуы керек. Қазіргі білім-бұл әртүрлі сипаттамаларға арналған термин. Көптеген айырмашылықтарға қарамастан, қазіргі білім мен дәстүрлі модельдердің рөлі өзгеріссіз қалады. Дәстүрлі білім беру модельдері оқушыларды жақсы оқытуға тікелей бағытталған, бұл өзгеріссіз қалады.

Курстың нысаны: мектептің бастауыш сынып оқушыларының зерттеушілік дағдыларын дамыту, жаратылыстану сабағының әр түрлі сатыларында оқу үрдісін ұйымдастыру.

Курстың жаңалығы: Оқу материалдарының жүйесін бастауыш сынып оқушыларының зерттеушілік дағдыларын дамыту арқылы оқушылардың жұмысын қолдау болып табылады.

Курстың практикалық маңыздылығы: Ұсынылатын материал бастауыш сынып мұғалімдері және оқушыларға қолдану мүмкіндігін береді. Теориялық әдіснамалық негіздері мен практикалық негізі: Зерттеу әдістері зерттеу пәнінің ерекшеліктеріне сәйкес таңдап алынды және оқу және әдістемелік әдебиеттерді оқу мен талдаудың теориялық әдістері, отандық және шетелдік практикаға салыстырмалы талдаудан тұрады. Сабақтың жүргізу әдістері теориялық, таңғарлық тәжірибелер, интерактивті тақта, компьютер. Күтілетін нәтиже:

• Зерттеушілік қабілеті дамиды. • Әртүрлі тиімді тәсілдермен тапсырмаларды орындайды. • Теориялық білімдерін іс жүзінде қолданады. • Қажетті нақты тақырыптар бойынша білімдері тереңдейді. • Есте сақтау қабілеті арттады. Бағдарлама «Оқу жоспарының вариативті бөлігінің оқу бағдарламалары мен элективті курстарды сараптамадан өткізу және оларды жаңартылған білім беру мазмұны аясында әдістемелік қамтамасыз ету туралы ереже» (бұдан әрі – Ереже) Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III «Білім туралы» Заңына (27.08.2022 ж. № 382 бұйрығы) негізінде әзірленді.

Авторлық курстың қысқаша тұжырымдары:

1. Бастауыш сынып оқушыларының зерттеушілік дағдыларын дамыту курс мазмұны фундементальді жаратылыстану пәні заңдары мен принциптердің (сақталу заңдары, сәйкестік пен симметрия принциптері т.б)

2. Бастауыш сынып оқушыларының зерттеушілік дағдыларын дамытуда көрнекілік принциптерін жүзеге асыру әдістемесін талдау.

3. 36-сағатқа түрлі тақырыптар бойынша практикалық – инновациялық тәсілдермен практикалық тапсырмалар құрастырылды.

2-ҚҰРЫЛЫМ

ТҰРАҚТЫЛАУ МАЗМҰНДЫҚ – БӨЛІМ

Оқу пәнінің құрылымы мен мазмұны барынша толық және нақты бейнеленген курстан тұрады. Бағдарламаның бұл бөлімінің негізі нақты пәннің мазмұндық құрылымы мен теориялық аспектісін таңдау болып табылады. Оқу пәнінің мазмұнын тұрақтылау курсы нақты және бағдарламаның түсінік хатында көрсетілген барлық мақсат пен міндеттерді жүзеге асыру бойынша жазылған.

• Өсімдіктердегі оттектің бөліну процесі. 1-сағат. – оқушыларға оттек туралы ақпарат беру; - өсімдіктердің құрылымымен таныстыру; - өсімдіктердегі фотосинтез процесінің маңыздылығын түсіндіру; - күн сәулесінің, судың өсімдіктерге маңызын зерттеу. • Адам мен табиғат. 1-сағат. - оқушыларға адам мен табиғаттың өзара байланысын түсіндіру; - адамдардың өсімдіктер әлемі үшін дос пен дұшпан екендігі туралы ақпарат беру; - фабрикалар мен зауыттардың өсімдіктер әлемі үшін зиянын зерттеу; - өсімдіктерді қорғау жолдарын ұсыну. • Қызыл кітаптың беттері неліктен түрлі -түсті? 1-сағат. – оқушыларға Қызыл кітап туралы ақпарат беру; - Қызыл кітаптың беттерінің әртүрлі болу себептеріне байланысты ақпарат беру; - Қазақстанның Қызыл кітабына енген аң-құстарды анықтау. • Жануарлар әлеміне саяхат. 1-сағат. – оқушыларға жануарлар туралы ақпарат беру; - жануарлар мен өсімдіктердің, адамдардың арасында байланысты анықтау; - фотосинтез процессінің жануарларға қандай пайдасы бар екенін зерттеу. • Жануарлардың тіршілік ортасының өзгеру себептері. 1-сағат. – оқушыларға жануарлардың тіршілік жағдайы неліктен өзгеретіндігі туралы ақпаратты анықтау; - тіршілік жағдайының өзгеруіне әкелетін себептерді зерттеу; -

• Тыныс алу мүшелерінің маңызы. 1-сағат. – оқушыларға адамға тыныс алу мүшелерінің қажеттілігін түсіндіру; - тыныс алу мүшелерін анықтау; - тыныс алу мүшелерінің қызметін зерттеу. • Қанайналым жүйесінің жұмысы. 1-сағат. – оқушыларға қанайналым мүшелірін түсіндіру; - қанайналым процесін зерттеу. • Адам ағзасының инфекциялардан қорғануы. 1-сағат. – оқушыларға адам ағзасының инфекциялардан қалай қорғанатынын түсіндіру; - адам өміріне жиі қауіп төндіретін жұқпалы вирустарды анықтау; - инфекциялардан қорғану жолдарын зерттеу. • Заттың үш күйі – күнделікті өмірде. 1-сағат. – оқушыларға заттың суық, газ, қатты күйінде кездесуін түсіндіру; - адам өміріндегі заттың күйлерінің маңызын түсіндіру; - судың булану, қату процесінің табиғатпен байланысын зеттеу. • Ауа: азот, оттек, көмірқышқыл газ. 1-сағат. – оқушыларға ауаның құрамы туралы ақпарат беру; - ауаның адам өмірі үшін маңызын түсіндіру; - ауаның құрамының өзгеруіне әсер ететін факторларды зерттеу. • Суды қалдықтардан тазарту. 1-сағат. – оқушыларға судың адамдар мен жануарлар, өсімдіктер әлемі үшін маңызын түсіндіру; - суды қалдықтардан тазарту жолдарын зерттеу; - суды тазарту құрылғыларын анықтау. • Жер ғаламшарының құрылымы. 1-сағат. –