4-сыныпқа арналған сабақтағы ойындар ашық сабағы

Сабақта балалармен ойнауға болатын ойын түрлері

Ұсынылып отырған ойын түрлері балалардың шығармашылық, логикалық, кеңістіктік, көзбен өлшеу, сөйлеу, түс, сызық жəне пішінді сезіп, қоршаған ортаны қабылдау, қол машығы мен ойлай білу қабілеттерін дамытады.

«Ақылды заттар» ойыны

Мұғалім сабаққа ерекше заттарды əкеліп, олар АҚЫЛДЫ екенін айтады. Əдемі қобдишаның ішінен бірінші ақылды затты – түймені шығарады.

– Таңғалып тұрсыңдар ма? Бұл ақылды зат екеніне сенбейсіңдер ме? Мен оны сендерге дəлелдей аламын!

Сендер ақылды түйме болмаса, қыста тондарыңды қалай түймелейтін едіңдер? Егер оның тесігі болмаса, қалай тігетін едіңдер?

Ал егер ол өте үлкен болса не істер едіңдер? Ауыр болса ше?

Əлсіз болса не істер едіңдер?

Ал ол біздің қалағанымыздай – жеңіл əрі берік, өлшемі ілмегіне сəйкес келеді, түсі мен пішіні де кез келген киімге үйлеседі.

Енді түйменің ақылды екеніне көздерің жетті, əрине, оны ақылды адам ойлап тапты.

Ал енді ойын ойнаймыз. Мен сиқырлы қобдишаның ішінен ақылды заттарды шығарамын, ал сиқырлы əмиянымның ішінде жетондар бар. Мен көрсеткен заттардың ақылды екенін дəлелдеген адамға жетон беремін. Кім көп жинаса, сол жеңімпаз атанады.

Əрбір жауапқа жетон беру керек, мысалы, бір бала шай ішетін ыдысты ақылды деп санайды, өйткені оның пішіні дөңгелек, шай ішкен кезде өте ыңғайлы (жетон алады), екіншісі оның

құлағы бар екенін, онымен ыстық кесені ұстаған ыңғайлы (жетон алады)н,шүішсііол су

болмайтын материалдан жасалғанын айтады, төртіншісі ол денсаулыққа зияны жоқ материал екенін, бесіншісі оны жуу оңай екенін, жетіншісі – ол əдемі екенін, сонысымен біздің өмірімізді көріктендіре түсетінін айтады. Бастапқыда қарапайым заттарды таңдаған дұрыс. Олар: жай қарындаш, қалам, кесе, шəйнек, бəтеңкенің бауы, көзілдірік.

Бұл ойын дизайн туралы сабақтың бір бөлігі бола алады.

«Сезімтал саусақтар» ойыны

1-нұсқа.

Ойынға қатысқысы келетін бала тақтаға шығады. Оның көзін байлап, кез келген затты ұстатады. Тек саусағының ұшын ғана тигізеді. Ол ыдыстағы тұқым, бақалшақ, тарақ, ағаш қабығы, жіп, сым, щетка, жүн болуы мүмкін. Одан кейін затты алып тастап, баланың көзін ашады. Ол тақтаға сызық жəне штрихтармен ұстаған затын бейнелеп көрсетуі тиіс. Одан кейін оның не екенін табады.

2-нұсқа.

Екі баланың көзін байлап, олар тапсырма бойынша қаптың ішінен заттарды тезірек алу керек

(бұршақ, жүзік, шеге, өшіргіш). Олардың өлшемі бірдей болу керек. Тапсырманы жылдам орындаған бала жеңеді.

3-нұсқа.

Екі баланың көзін байлап, олар қаптағы заттарды ұстап көру арқылы табуы керек. Одан кейін оларды қағазға жазады. Заттарды көбірек тапқан бала жеңеді.

Жылдам саусақтар

Екі оқушыға екі ыдыс беріледі, бірі бос, екіншісі ұсақ заттармен толтырылған (түйме, моншақ, қыстырғыш). Заттардың саны екі оқушыда да бірдей болады. Кім заттарды бір- бірден екінші ыдысқа тезірек салса, сол жеңеді.

Бұл заттардан не істеуге болады?

Оқушылар 5 адамнан екі топқа бөлінеді. Топ басшысы жеребені алады, онда бір сөз не сөз тіркесі жазылады (мысалы, қағаз, құрақ, сым, қақпақ, бөтелкенің қақпағы, бір рет қолданылатын ыдыс жəне т.б.). Топ заттарды қай жерге қолдануға болатынын айтады. Мысалы, қағазға сурет салып, одан оригами, аппликация, конверт жасауға болады, хат жазып, альбом жасауға, қабырға газетін дайындап, от тұтандыруға пайдалануға болады. Қағазға кітап басып шығарады. Мата қиындысынан қуыршаққа көйлек, аппликация жасап, ұзынынан қиып, ұшын байласа, жіп пайда болады. Мата қиындысынан əдемі гүл мен бант жасауға болады. Оны əртүрлі орындарға пайдаланады. Заттарды қолдануға болатын орындарды көбірек айтқан топ жеңеді.

«Қай түстер бір-бірін жақсы көреді?» ойыны

Балаларға «Қай түстер бір-бірін жақсы көреді? Неліктен?» деген сұраққа жауап беру тапсырылады.

Балалардың жауабы əртүрлі болуы мүмкін.

Мысалы, көк түс сары түсті жақсы көреді, өйткені онымен жасыл түстің əртүрлі реңктерін шығарып, ойнауға болады.

Немесе көк түс сары түсті жақсы көреді, өйткені ол аспан мен Күннің түсі, оларға бір- бірінсіз көңілсіз болады.

Немесе көк түс қызғылт түсті жақсы көредіе, уөійткені ек бірге армандағанды жақсы көреді.

де нəзік əрі қиялшыл түстер, олар

Одан əрі келесі түсті таңдайды. Мысалы, жасыл түс қандай түстерді жақсы көреді? Балалар бірнеше жауап нұсқаларын беруі керек.

Жасыл түс көкті жақсы көреді, өйткені онсыз жасыл түс болмайтын еді.

Жасыл түс сарыны жақсы көреді, өйткені онсыз жасыл тыснболмайеді.

Жасыл түс қызылды жақсы көреді, өйткені көктемде жерді қызыл көкнəр гүлі көмкереді

(өйткені піскен қарбыздың сырты жасыл да, іші қызыл).

Мұғалім жауаптары əртүрлі болу үшін оларды ынталандыру керек. Басында балалар еркін жауап бере алмаса, мұғалім өзі бірнеше жауап нұсқасын айту керек. Ол балалардың ойын жинақтауға көмектеседі. Əйтпесе балалардың жауабы нақты болмауы мүмкін.

«Түс нені жақсы көреді?» ойыны

Жүргізуші: «Жасыл түс нені жақсы көреді?» деген сұрақ қояды.

Жауаптар əртүрлі болады: бірінші нұсқада жасыл түсті заттың бəрін атап шығады. Бұл ең оңай жауап нұсқасы.

Шыршаны (қолтырауын, құрбақа, ағаш, тотықұс), сондықтан оған өз түсін сыйлаған. Басқа жауап түрлері:

Күнді, өйткені өсімдік атаулының бəрі Күннің астында өседі.

Құстардың сайрағанын, өйткені құстар бұтақтарда тұрып əн салады, жасыл түс оларды тыңдап тұрады.

Гүлдерді, өйткені олар əрдайым жасыл түстің жанында, оларға көрік беріп, көңіл күйін көтереді.

Тыныштықты, өйткені табиғатта – орманда, егістікте тыныштық орнайды.

Өз реңктеріне сүйсіне қарайды жəне т.б. Кім көбірек жауап берсе, сол жеңеді.

«Заттардың түсі қандай?» ойыны

1-нұсқа.

Мұғалім сынып ішін аралап жүріп, оқушының иығынан қағып (жүргізуші болатын оқушыны), бір түсті атайды (қызыл).

Оқушы сондай түсті заттарды атайды (көкнəр). Сыныптағы қалған балалар өз нұсқаларын атайды (бір оқушы бір затты айтады). Жүргізуші өзінің жауабын айтады (батқан күн). Келесі оқушы тағы бір затты атайды (қызанақ), жүргізуші тағы да басқа затты атайды (күзгі жапырақ) жəне т.б. Егер соңғы нұсқаны жүргізуші айтса, ол жеңеді. Мұғалімнің орнына барады. Одан кейін басқа түспен ойынды жалғастырады.

2-нұсқа.