9 мамыр Жеңіс күніне арналған бастауыш сынып материалы

1-жүргізуші: Уақыт тарих бетін парақтайды. Күн тізіліп, ай алмасып, зымырап жылдар өтеді. Сондықтан халық соғыс әкелген қайғы- қасіретті, миллиондаған адамның өмірін қиып, өркениеті кейінге қайтарған, адам қолымен жасаған ұлы құндылықтарды талқандаған қантөгіс, сұрапыл соғысты ешқашан ұмыта алмайды.

2-жүргізуші Иә, соғыс өзінің сұмдықтарын бүгінгі күнге дейін ұмыттырар емес. Ұлы Отан соғысының жеңіспен аяқталғанына міне, 65 жыл болды. Бірақ, сол жылдар жаңғырығы адамзат жүрегін әлі сыздатуда.

1-жүргізуші: Бейбіт күнге 65 жас болыпты, Бейбіт күндер әлемге нұр төгіпті. Содан бері ашық аспан астында Гүл-гүл жайнап, ұрпақ еркін өсіпті.

3-жүргізуші: Мы отмечаем 65 летия Великой Победы над фашизмом. Вот уже столько времени мы живем под мирным небом! Но никто и никогда не забудет, какой ценой досталась нам Победа, как мы не забываем и тех солдат, кто отдал жизнь ради нас.

1-жүргізуші: «Ер өлсе де еңбегін ел өлтірмес.

Неше мың жыл өтсе де тарих білмек,- деп Сұлтанмахмұт жырлағандай бүгінгі өміріміз үшін құрбан болған ерлеріміз ешқашан естен шықпайды, ұмытылмайды. Біздер соғыс қайталанбауы үшін, оның сұмдықтарын, сол кезде біздің өміріміз үшін жанын қиған солдатты ұмытуға құқымыз жоқ. Біздер барлығын есте сақтауға міндеттіміз…

(Перде ашылады. Сахнада мектеп ауласының көрінісі. «№ 20 орта мектебі» деген маңдайша жазу және «Жолың болсын, жас түлек!» деген жазуы бар плакат, ағаштар, гүлдер» И.Дунаевскийдің «Мектеп вальсі» әуенімен бірнеше жұп мектеп бітірушілер би билеп жүреді. Қыздар ашық түсті ұзынырақ көйлекте, кейбіреуі мектеп формасымен жүреді, балалар – ақ көйлек және сұр шалбарда. Фотограф жігіт ортаға шығады, билеп жүрген жастар бәрі ортаға жиналып фотага түсіп жатады. Сол кезде музыка тоқтайды, музыка тоқтағанда билеп жүрген жұптар сахнада тұры тпқалады

Ю.Левитанның дауысы аудиотаспадан қойылады. («Тыңдаңыздар, тыңдаңыздар! Сөйлеп тұрған Москва! Бүгін, 22 маусым күні таңғы сағат төртте неміс басқыншылары Кеңес Одағының мемлекеттік шекарасына басып кірді…» Дауыс баяулай бастайды да, аудиотаспадан «Священная война» әні орындалады.

Сахнаның бергі жағында абыр- сабыр, жылаған қыздар, жігіттер топталып, қоштасып жатады. Сол кезде «№20 мектеп» деген жазуды «Әскери комиссариат» деген жазуға ауыстырып қойылады.

«Священная война» әнінің бірінші шумағы ғана орындалады, сахнаның ар жағынан әскери киім киген ботальон екі жақтан келіп орналасады. Командир сахна сыртында тұрып: 1-1-1 Ботальон, тоқта, 1-2» дегенде олар тоқтайды.

Сахна алдындағы қыздар жігіттермен қоштасып жатады, оларға сахнаның ар жағына әскери киім киген ерлер, оларды шығарып салушы бала- шаға, әйелдер келіп жетеді. Барлығы сапқа тұрып тізіліп кете береді, әйелдер қол бұлғап қала береді.

«Священная война» әні ақырын ойнап тұрады. Сахан сыртында тұрып жүргізушілер хор тұрып болғанша оқиды

Тазартам жаудан жерімді, Қарумен алып кегімді. Қам жеме халқым, ата-ана. Ұлыңның анты сенімді. Аттандым жауға қарсы елім үшін, Отаным, ата мирас жерім үшін. Көргенше қайта айналып сау болыңдар, Ата-ана, құрбы- құрдас, үлкен- кіші. Көргенше қайта айналып ел аман бол. Кір жуып, кіндік кескен жер аман бол. Жау жайрап, жан тыныштық тапқанынша, Жерімде жанды- жансыз бәрі аман бол.

Хор: «Майданға» (Сахна жабылады)

1-жүргізуші: Аламын деп Москваны Дұшпан зулап демігеді Соған бәлкім, асығады Соған бәлкім желігеді Мұндай жойқын арпалысты, Кім бар көрген бұрынды-соң. Шамырқанды, қасарысты Беріспеді болаттай сом. Батальон, Батальон.

2-жүргізуші:

Неміс фашистерінің шапшаң басып алу әрекетінен 1941 жылдың күзінде Москва қаласына үлкен қауіп төнді. Сол кездегі Кеңестер Одағының астанасын қорғау үшін, бүкіл ел болып, күш жинап, дерлік қолдарына қару алып жауға қарсы тұрды.

(Сахна ашылады) Сахнада Москва түбіндегі бекініс. Окопта жатқан солдаттар. Автомат, пулемет,зеңбірек. Клочков қолында дүрбісі бар, жан- жақты шолып тұрады. Алыстан атылған оқтың, зеңбіректің, снарядтың дауысы естіліп тұрады.

Клочков дүрбісімен жан- жақты шолып тұрып: - Бәрекелді!- деп айқайлайды. Басындағы құлақшынын артына қарай сырғытып қояды. Сосын тамсанып: - Бәрекелді, азамат, біздің артиллеристер! Азамат!- деп айқайлады. Фашистердің қақ маңдайынан соқты –ау! Қасындағы жас жігітті иығынпан соғып: - Бауырым, сенде солардай бол, көрдің бе, біздің жігіттерді!

Кенеттен табан астынан аспанды қақ жарып, найзағай жарқылдап отты тілін сумаңдатып, күн күркірегендей көкті жаңғыртып зеңбіректіердің атылған дүмпуі құлақты жарып жібере жаздап естіледі. Клочков және басқа солдаттар бастарын бұғып жата қалысады.

Клочков басын көтеріп:

-Қараңдаршы, жолдастар, қараңдаршы! Жау біздің артиллеристерге барын төгіп, шүйлігіп жатыр. Сұм жау лепіріп тұр. Бұлар бізді аяусыз таптап, өз танктеріне жол ашпақ.

Гүрілдеген самолеттің дауысы естіледі: - Жолдас, политрук, – дейді оған жауынгер айқай салып, – самолет! Самолет!

Клочков: -Орын- орынға! Командирлер маған кел!

Клочков: - Қазір артиллерия ойнағын тоқтатып, бомбалауды бастайды. Оның соңынан танктерін айдап салады. Гранат пен жанармайды дайындаңдар! Бір адым кейін шегініс болмасын! Жігіттер, гранатты әзірлеңдер! Әрқайсымызға екі-екі танктен келеді!

Траншеядағы солдаттарды аралап келе жатып: -әрқайсымызға екі-екіден- деп қайталап қояды.- бұл аса көп емес. Сен тек жақынырақ келтір, ерім! Жауынгер: – жарайды, жолдас политру. Біреуін мына бумамен жайратсам, екіншісін жанармаймен жайратармын.

Клочков: - Сөйт азаматым!- деп оның қолын сілкіп- сілкіп қысады.

Бір мезгілде Клочков сенделіп құлап кете жаздайды. Жауынгер жанына еңкейе жүгіріп келіп: - Жолдас политрук! Сіз жараландыңыз ғой деймін! Таңып берейін! - Ия, мына бір жерімді бір нәрсе күйіп бара жатқан сияқты. Егштеңе етпес, жазылааар! Тағы да өріп келеді!- деп орнынан тік тұрып, зілді дауыспен:

Россия ұлан байтақ – бірақ шегінуге жол жоқ! Артымызда Москва!- деп атойлап, қолындағы бір буманы танкке қарай лақтырып, құлап кете барады. Сол кезде атылған оқтар, зеңбіректер дауысы гүрсілдеп қоя береді. Тоқтаған кезде бір жауынгер:

- Жолдас лейтенант! Политрук оққа ұшты! - Тез орындарыңа! Ұрысқа дайындалыңдар! Гранат дайындаңдар!

(Тағы да атылған жарылыстардың дауысы жаңғырып сала ебреді! - Лейтенант орнынан тұрып: – Жолдастар! Біз жақсы жолдастарымыздан айрылдық. Олар асқан ерлік көрсетті. Бізді ерлікке қарыздар етіп кетті! Шегінерге жол жоқ! Артымызда Москва! Достарымыздың қасиетті қаны төгілген жерден бір қадам шегінбеске ант етеміз!

Танктердің гүрілі естіледі! Жауынгерлер гранаттарын лақытырп жаитады, қаза болады.

(Сахна үнсіз қалады. Қаза болған панфилофшылар сол жерде жата береді» Сахнаның екінші жағынан Бауыржан Момышұлы туралы кинодерек үнсіз қосылып тұрады. Жүргізушілер сахна сртында тұрып. «Олар 28 еді» деген өлең жолдарын оқиды.

Көркемсөз оқушы: Олар – 28 болатын – ды, 28 әлемнен жаратылды Сол бақыттың иелері Тігіп өлді Жауларының басына қара туды.

Шегінуді білмеді Шегінбеді. Болашаққа нық болды сенімдері Ажалды олар құшақтап құлап жатты Бақытындай бір көрген өмірдегі.

Соғыс деген осындай көңілді ме? Танк қаптап келеді өмір міне. Жастығында жалындап жанып тұрып, Өмір түгіл сүйді олар өлімді де.

Олдар 28 болатынды 28 жалыннан жаратылды. Танктерді қаптаған қарсы алып тұр Қарсы алғандай қайғылы қара түнді.

Тасбауыр тырмысып келе жатыр Ажалдың да барына сенеді ақыл 28 қастүлек түрегелді Түрегелмей қайтеді, Өледі ақыр.

Содан кейін дұшпанға қарсы атылды, Қанша фашист сол жерде жан шақырды. Көк аспаннан домалап жау ұшақтар, Қанша танк- құбыжық қаусатылды.

Солай болды, Батырлар солай өлді Москва мен құтқарып талай елді Өлді дейміз, Өлген жоқ қас батырлар Бастап берді жеңіске талай ерді.

Солай, солай самғатып жастық ағын, Шырқатады достық пен жастық әнін Сол батырлар айналып ағаштарға Түрегеп тұр түбінде Москваның.

Ән: Кестелі орамал» Монолог: 1-жүргізуші: «Соғыс, соғыс, соғыс!» – деп өрт алауы, Жалай берді аяулы айналамды. Өртке былғап жерімді, көкке бүркіп, Өзеуреді өлімнің миналары. Отты селге әкелер кетті кіріп, Сұр шинельдің етегін белге түріп.

Дауыс: Тарих қойнауына еніп кеткен сұм соғыс сол жылдардағы балаларды ерте есейтті. Сахна қараңғыланады, сахна ортасына сол жылдардағыдай киінген бала шығады

“Әке, есіңізде ме? Майданға кетерде менің маңдайымнан сүйіп тұрып: “Мә, құлыным, жоғалтпа, -деп бір тал шашыңды жұлып беріп едің ғой.- Жоғалтпа, тығып қой. Мені сағынғанда осы шашты тұтатқайсың. Сонда мен ЕрТөстіктің Шалқұйрық аты құсап жетіп келемін,- деп едің ғой, әке. Мен сенің аманатыңды ұзақ сақтай алмадым. Қырық үшінші жылдың қысында өзіңді қатты сағынып, үй сыртындағы төбеге барып шақпақ тұтаттым. Бір тал шашың лап етіп жанып кетті, бірақ сен уәдеңде тұрмадың, көп күттім, алыста ғой, жете алмай жүрген шығар деп ойладым. Бірақ сен келмедің… Сөйтіп сенің өзіңнен де, көзіңнен де айрылдым, әке. Ендігі көңілге медет етіп келе жатқаным майданнан жазған хаттарың ғана, иә, хаттарың”.

Дауыс:

Балауса пәк көңіл-ай десеңші. “Менің әкем, менің ағам, менің туысым жеңіспен елге аман оралса екен”,-деген жалғыз ауыз сөз сол жылдардағы сәбилердің жүрек жарды арманы еді ғой. Сол тілекпен, сол сезіммен олар сонау көгілдір жоннан ауылға құлап түсер қасқа жолға қарайтын. Пошташы шалдың хат қалтасына үмітпен, күдікпен көз тігетін.

Бала: