9 сынып биологиясы: табиғи сұрыпталу туралы баяндама

Күні:

Сыныбы: 9 «Ә»

Сабақ тақырыбы: Табиғи сұрыпталу - эволюцияның бағыттаушы факторы.Сабақ түрі: араласСабақ мақсаты:Білімділік: табиғи сұрыпталу түрлерімен таныса отырып, оның ерекшеліктерін мысалдар және өзіндік жұмыстар арқылы меңгеруіне, жұмыстарды орындап алған білімдерін өз бетімен қолдана алуына жағдай туғызу;Тәрбиелік: өз бетінше жұмыс жасауға, жауапкершілікті сезінуге, шығармашылық ізденімпаздыққа, табиғаттағы процестерді ескеруге тапсырмалар беру арқылы тәрбиелеу;Дамытушылық: деңгейлік тапсырмаларды біртіндеп орындауына жағдай жасау арқылы қабілетіне байланысты жеке құзырлылығын дамыту.І кезең:«КӨПІР» тапсырмалары(оқушылар үйде орындап, бүгінгі сабаққа дайындалып келеді) Сұрақтарға жауап беріңдер.1. Қолдан сұрыптаудың Ч. Дарвин анықтаған түрлері?Жауабы: Әдістемелік және санасыз2. ХІХ ғасырда Англияда кең қолданған қолдан сұрыптау әдісі?Жауабы: ХІХ ғасырда қолданылған әдістемелік сұрыптау.3. Оңтүстік Америка, Австрия халықтары қолданатын сұрыптау түрі?Жауабы: Санасыз сұрыптау.4. Қолдан сұрыптаудың негізгі ерекшелігі неде?Жауабы: Жаңа іріктемелер, қолтұқым, штамм алынады.ІІ кезең: Жаңа тақырып бойынша тапсырмаларТеориясы: «БІЛУ»(Кім? Не? Нені? Қашан? Қандай? Қалай? Не істеді?) Тапсырманы орын

Күні: Сыныбы: 9 "Ә"

Пәні: Биология

Сабақтың тақырыбы: Табиғи сұрыпталу - эволюцияның бағыттаушы факторы

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Оқушыларға табиғи сұрыпталу - эволюцияның бағыттаушы факторы туралы

мағұлмат беру

Тәрбиелілік: Оқушыларды табиғи сұрыпталу - эволюцияның бағыттаушы факторы туралы

білуг тәрбиелеу

Дамытушылық: Оқушылардың табиғи сұрыпталу - эволюцияның бағыттаушы факторы

туралы ой -өрісін дамыту

Сабақтың түрі: Дәстүрлі

Сабақтың көрнекілігі: плакат

Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі Оқушылармен амандасу, сабаққа қатысын тексеруII. Үй тапсырмасын тесеру

1. Мутациялық өзгергіштіктің рөлі қандай?

2. Мутациялардың пайда болу себебі?

III.Жаңа сабақ

Табиғи сұрыпталу эволюцияның келесі факторы, ол табиғатта үздіксіз жүріп жататын әрекет. Табиғи сұрыпталу орасан ұзақ уақыт аралығында тұқым қуалайтын өзгергіштік берген шексіз көп материалдардың алуан түрлі өзгеріс, ауытқуларынан тіршілік ортасына сай түрлерін ғана қалдырып, қалғандарын жоя отырып, анағұрлым жетілдірілген жаңа бейімділіктер мен қасиеттерді жарыққа шығарады. Бейімделушілік дегеніміз ағзалардың нақтылы орта жағдайында тіршілік етуін қамтамасыз ететін арнайы қасиеттердің пайда болуы. Бейімделушілік табиғи сұрыпталу әрекетінің нәтижесінде қалыптасады.

Дарвин тіршілік үшін күресті даралардың сыртқы ортаның абиотикалық және биотикалық жағдайларымен қарым – қатынасы деп түсіндірді. Түр ішілік күрес. Бір түрге жататын даралар арасында жүреді. Түр ареалына біркелкі таралмай популяция түрінде ойдым ойдым таралады. Бір популяциядағы дараларға біркелкі қорек заттары, жалпы мекен ету ортасы және басқа да тіршілік жағдайлары (су, жарық, жылу) қажет. Осы жоғарыда көрсетілген себептерге байланысты популяция даралары бір бірінен шиеленісіне күреске түседі.

Көптеген жануарлар тіршілігінде өз популяциясындағы даралар арасында қақтығысты болдырмауға жәрдемдесетін бірқатар бейімдіктер де болады. Мысалы аю, құндыз, қасқыр өздерінің азықтық үлескілерінің шекарасын…