Абай әлеміне арналған 9-сынып тәрбие сағаты

"Абай әлеміне саяхат" Тәрбие сағатының тақырыбы: "Абай әлеміне саяхат" Тәрбие сағатының мақсаты: -Ұлы ақынның өнегелі өмірімен таныстыру, шығармаларына шолу жасау, өлеңдерін, әндерін мәнерлеп айтқызу. -Абай шығармашылығын сүйіп оқуға, өмірін, қасиеттерін үлгі ете отырып, білім-ғылымға құмарлығын арттыру. -Жас ұрпақты Абай шығармашылығын танып өсуге тәрбиелеу. Көркем сөйлеуге , өз бетімен іздене білуге , шығармашылықпен жұмыс істеуге көмектесу. - Адамгершілікке, табиғат әсемдігін түсінуге, қасиетті нәрселерді қадір тұтуға тәрбиелеу. Сөйлеу мәдениетін қалыптастыру, эстетикалық тәрбие беру Әдіс- тәсілдері: Сұрақ- жауап, баяндау, түсіндіру, өлең оқу, ән айту, көрініс көрсету, СТО, ыстық орындық, Көрнекілігі: Абай портреті, кітаптар, шығармалары, тірек сызбалар, қанатты сөздер, фотослайдтар, буклеттер. Техникалық жабдықталуы: ноутбук, проектор, бейнетаспа Пәнаралық байланыс: қазақ тілі және әдебиеті, ағылшын тілі, орыс тілі, неміс тілі,тарих, ән Тәрбие сағатының кезеңдері: 1. Ұйымдастыру 2. Ой шақыру 3. "Абай дара, Абай дана қазақта" 4. "Сәулең болса кеудеңде, мына сөзге көңіл бөл" 5. "Өлең сөздің патшасы сөз сарасы" 6. «Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа» 7."Жырақ жатып жүрегі бірге соққа

Барысы Мұғалімнің кіріспе сөзі: Қазақ аспанынан жарқырап шыққан жарық жұлдыздардың үркердей ұлы шоғырында алдымен есімі аталатын арысы, бәйтерегі- Абай. Шыңғыстауда дүниеге келіп, әлемді мойындатқан, дала сахнасының төрінен көрініп, тұтас адамзатқа ортақ биік парасатты мұраттарымен, болашаққа деген сенімдерімен, бүгінгі ұрпаққа ұлылығымен әйгіленген ұлы тұлға ол-Абай -Балалар, осы ағымдағы 2015 жылы тарихи атаулы күндерге толы екен? Олар қандай атаулы күндер? -Қазақ хандығының 550 жылдығы, ҰОС жеңістің 70 жылдығы, Қазақстан халықтары ассемблеясының 20 жылдығы, қазақтың ұлы ақыны Абайдың 170 жылдық мерейтойы. Иә, халық тарихи дамудың қаншама биігіне көтерілседе Абай аты мен Абай сөзі әрдайым оның аузындағы жыры , көкірегіндегі иманы, санасындағы ұжданы болып қала береді. -Ендеше, бүгінгі тәрбие сағатымызда ұлы ақын атамыздың 170 жылдық мерейтойы қарсаңында дара ақын, дана ақын – Абай Құнанбайұлы туралы сөз қозғамақпыз. 1-жүргізуші: Абай бір өлеңінде: "Білімдіден шыққан сөз, Талаптыға болсын кез" – деген екен. Біз өзімізді талаптылар тобына жатқызуға шешім қабылдап алып, Абай әлеміне сапар шегіп қайтқалы отырмыз... 2-жүргізуші:Саяхат болғанда да Абай әлеміне, Абай ойларына, Абай өлең

Мұғалім:бүгінгі тәрбие сағатымыздың тақырыбы "Абай әлеміне саяхат" деп аталады I. Ұйымдастыру Балалар, Абайдың жыл мезгілдеріне байланысты жазылған өлеңдерін бастауыш сыныптардан бастап оқып, жаттап келесіңдер, иә.Қазір менің қолымда жыл мезгілдеріне байланысты суреттер бар .Осы суреттерді таңдау арқылы 3 топқа бөлінейік те, сол суреттегі жыл мезгіліне байланысты Абайдың 1 шумақ өлеңін айтайық, иә Қыс- 1-топ Күз-2-топ Жазғытұры-3-топ II. Ой шақыру (әр топ өз тақырыбына қатысты 4 жол тақпақ айтады)

1-жүргізуші: Жүрегін шырақ етіп жандырған кім? Жырымен жан сусынын қандырған кім? Өзіне –өзі орнатып ескерткішті, Мұра ғып, кейінгіге қалдырған кім? Ерте оянып , ойланып , ержеткен кім? Талабын тас қияға өрлеткен кім? Құбажан, құрбақан құм, құла қырда, Өлеңнің бесігінде тербеткен кім?

2-жүргізуші: Соқтықпалы, соқпақсыз жерде өскен кім? Үнінен әділдіктің лебі ескен кім? Арманын аттандырып келешекке , Біздермен осы күнгі тілдескен кім? Тайсалмай, мыңмен жалғыз алысқан кім? Жауына найза сөзін шанышқан кім? Өзендей құйған барын көк теңізге, Лермонтов, Пушкиндермен табысқан кім?

Мұғалім: тәрбие сағатымыздың барысында бұл сұрақтарыңа жауап аласыңдар деп ойлаймын III."Абай дара, Абай дана қазақта" 1-жүргізуші: Құрметті оқушылар,қазақта неге Абай дара, Абай дана деп аталады? (Әр топтан 1 оқушы өз пікірін айтады) IV. "Сәулең болса кеудеңде, мына сөзге көңіл бөл" 2-жүргізуші: Абай әуелден-ақ әкенің баласы болмай, адамның баласы болуды армандағанын біз білеміз. 1-жүргізуші: -Абайды оқып, оны ойға түю, жүрекпен сезіну баршамыздың мақсатымыз. Сондықтан, "Сәулең болса кеудеңде, мына сөзге көңіл бөл"-деп қара сөздерге кезек берейік

1-жүргізуші: Абайдың нақыл сөздерін мынадай тақырыптарға бөлуге болады. 2-жүргізуші: Адам жанын зерттеу, бала тәрбиесі , Имандылық тақырыбы 1-жүргізуші: Жаман мінез, әдеттер және адамгершілік жайлы 2-жүргізуші: Қазақ мақалы, қазақ халқы жайлы 1-жүргізуші: Абайдың 19-қара сөзі (Абайдың қара сөздерін бейнетаспадан тыңдау )

Мағынаны тану, талдау Бірінші топ а) Қандай мәселе көтерілген? Екінші топ ә) Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні қандай? Үшінші топ б) Бұл қара сөзден сен өзіңе қандай ғибрат алдың? 1-жүргізуші:Абайдың Қара сөздері терең ой мен күрделі пікірге құрылған. Жақсы мен жаман туралы баяндайды, халқын алға ұмтылуға шақырады. Абайдың 17-қара сөзі бойынша көріністі тамашалаңыздар "Ғылым, жүрек, ақыл, қайрат" 2-жүргізуші:Абайдың қара сөздері балаға да, данаға да ой салатын, жақсылыққа жетелейтін ұлағаты мол қазына Мұғалім:Қара сөздерін саралай отырып Абайды кім деп айта аламыз? Қандай адам деп айта аламыз? Абай – ойшыл. V."Өлең сөздің патшасы сөз сарасы" 1-жүргізуші:- Ұлы ақынның туған жері – табиғаты тамаша Семей жері, Шыңғыс тауының етегі. Осы туған жердің табиғаты, туған отбасы, заманы –барлығы Абайдың сезіміне, жүрегіне әсер етіп, оның ақындығына ықпал етті. Енді өзіміз білетін Абай атамыздың өлеңдеріне кезек берелік.

1- оқушы: Жаз 2- оқушы: Күз 3- оқушы: Қыс 4- оқушы:«Құлақтан кіріп бойды алар» 5- оқушы:«- «Ғылым таппай мақтанба» 6- оқушы:«Өлең – сөздің патшасы , сөз сарасы» 7-оқушы: «Жасымда ғылым бар деп ескермедім» 8- оқушы:«Алланың өзі де рас, сөзі де рас» 9-оқушы: «Әсемпаз болма әрнеге»

10-оқушы: «Балалық өлді, білдің бе?» 11-оқушы: « Қайран елім, қазағым, қайран жұртым!

1-жүргізуші:-Абай өз өлеңдерінде, әндерінде табиғат сұлулығын, адамнің көңіл-күйін әсерлі бейнелеген 1-жүргізуші:-Енді Абайдың табиғатты бейнелеген "Желсіз түнде жарық ай" Гаухардың орындауында тыңдайық. Абай ақын VI. «Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа» 2-жүргізуші: Ғасырлар бойы дамыған қазақ ән өнері ХІХ ғасырдың екінші жартысында көркемдік пен кемелдіктің шыңына өрледі. Абай өмір сүрген осы кезеңде қазақта музыканың жазба мәдениеті жоқ еді, халықтық музыка ауыз дәстүрлік қалыпта еді. Сондықтан Абай әндері ауыздан – ауызға, заманнан – заманға ауызша ауыса отырып жетті. 1-жүргізуші: Абай әндерінің бізге толық жеткен себебі, халықтың жүрегінде сақталуға, сапасы сай келетін шығармалар болғандығында, халық санасынан өшпес орын алғандығында. 2-жүргізуші:Абайдың композиторлық шығармашылығының қалыптасуына «Үш ұлы бастау» - әсер етті 1. Қазақ халқының жазба әдебиеті. 2. Шығыс елдердегі классик поэзиясы. 3. Батыс Еуропа мәдениеті.