Абай дана, Абай дара қазақта әдістемелік құрал

Біздің мекен-жайымыз:

Орал қ, Жәңгір хан көшесі, 50 үй

№5 кітапхана-филиалы

Байланыс телефоны:8(7112)50-25-03

«Орал қалалық

кітапханалар жүйесі» КММ

№5 кітапхана-филиалы

АБАЙ 175

Абай-дана,

Абай- дара қазақта

(Әдістемелік көрсеткіш)

Орал 2020 жыл

Құрастырушы: №5 кітапхана-филиалы меңгерушісі Ишимова Айсұлу Сабырғалиқызы

84(5Қаз) Абай.

А 13 Екі томдық шығармалар жинағы (Мәтін)

/Абай. – Алматы: Жазушы, 1986 .

Т2. Аудармалар мен қара сөздер,

200 . б. суретті.

84(5Қаз) Абай.

А 13 Қалың елім қазағым (Мәтін) /Абай.—

Шығармалары. – Алматы: Жалын. 1995.-384 б

84(5Қаз) Абай Құнанбайұлы.

А 13 Өкінішті көп өмір кеткен өтіп (Мәтін)

/ Абай; Өлеңдер, поэмалар, қара сөздер.-

Алматы: Раритет, 2008. -384 б.

84(5Қаз) Абай Құнанбайұлы.

А 13 Өлең сөздің патшасы (Мәтін) /Абай;

шығармаларының бір томдық жинағы. –

Жидебай: Халықаралық Абай клубы,

2006 -560 б

Абай-дана, Абай-дара қазақта.

Абай Құнанбайұлы Семей обылысы, Абай ауданында, Шыңғыс тауында дүниеге келген. Абай атақты тобықты руының Ырғызбай деген тобынан тарайды. Абай қазақ әдебиетіндегі ұлы тұлға, маңдай алды ақын екені, таңдаулы туындылары дүние жүзі поэзиясының озық үлгілерімен деңгейлес тұрғаны – білген адамға айқын шындық. Сан ғасырлық бай поэзиясы, ел қамын жоқтаған жүздеген өрен жүйрік жырау, жыршы, ақындары бар қазақ әдебиетінде Абайдың орны ерекше.

Абай қазақтың жаңа реалистік жазбаша әдебиетінің негізін салды. Абайдың ақындық дарыны аса қуатты және сан қырлы. Ол керемет суреткер ақын және сыршыл лириканың сирек кездесетін шебері. Абайды ойшыл ақын.

Абай жолы – хақ жолы

Ұлы Абайдың шығармашылық мұрасы –халқымыздың ғасырлар бойы маңызын жоймайтын рухани қазынасы. Ақынның дүниеге келгеніне бір жарым ғасырдан, ал өзінің мәңгі өлмес шығармаларымен халқына сөздің ұлы мағанасында ұстаздық ете бастағанынабір ғасырдан астам уақыт өтті. Содан бері оның артына қалдырып кеткен мұрасы елі мен жұртының рухани өміріндегі қай бұрлыстар мен қай құбылыстар тұсында да айнымас құбылнама болып қызмет етіп келеді. Бұл күнде Абай сөзі әр қазақтың ағзасына ана сүтімен бірге дариды десе артық айтылғандық емес. «Атаңның ұлы болма , адмның ұлы бол, халқыңа қызмет ет, еліңнің көсегесін көгерт» деген имандылық ережесінің әр кезеңнің жас ұрпағы санасына Абай қазынасының нәрлі бұлағынан сіңіретін болады.

Адамзаттықтың үлкен жолындағы өзінің тиісті жауапты ең алдымен Абай мұрасын іздеп, Абай даналығынан табатын болады.

Әдебиеттер

83.3(5Қаз) Абай : Даналық дәрістері (Мәтін)

А 13 / Ж. Ысмағұлов.- Алматы: Өнер. 2007.-400 б.

83.3(5Қаз)я2 Абай:Энциклопедия (Мәтін) / Бас ред.

А 13 Р.Н Нұрғалиев: Ред алқасы: З. Ахметов,

Л.М. Әуезова, Б.Г.Ерзакович т.б.Алматы:

Қазақ Энциклопедиясының «Бас

редакциясы», «Атамұра», 1995.-720 б.

83.3(5Қаз) Абайды оқы, таңырқа. (Мәтін)

А 13 / Құр. М. Мырзахметов. –Алматы: Ана тілі,

1993. -160 б.

84(5Қаз) Абай.

А 13 Ата ақылы (Мәтін) / Абай : суретшісі

Ахметжанов Қ. – Алматы: Балауса, 1994 –

13 б

84(5Қаз) Абай.

А 13 Екі томдық шығармалар жинағы (Мәтін)

/Абай. – Алматы: Жазушы, 1986 Т 1. Өлеңдер

мен поэмалар, F304 б, суретті.

Болыс пен биді құрметтейін десең, құдай берген болыстық пен биліктің ешбір қасиеті жоқ.

Үш –ақ нәрсе адамның қасиеті: ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек.

Көптің аузын күзетіп күн көре алмайсың

Жігітті жұрт мақтаған – қыз жақтаған.

Жақсы дос - білген сырын сыртқа жаймас.

Досы жоқпен – сырлас, досы көппен – сыйлас.

Абай өмірінде шын мәнінде пайғамбарлық сипат бар еді. Оның қаламынан туған қастерлі жыр , оның даналығынан туған ұлағатты сөз халқымыздың рухани қажетіне өзінен кейін ғана жаратыла бастады. Оның алып тұлғасы ақын дүниеден өтіп кеткен күннің ертеңінде-ақ замандастарының күнделікті тіршілігінің деңгейінен биікке бірден көтеріліп шықты да, уақыт өткен сайын зорая берді. Оның атағын көтеріп әкеткен ғасырымыздың елең алаңында ел өміріне жыл басындай жаңалық әкеліп , қалың ұйқыда жатқан халқының санасына сәуле түсірген бір топ зиялылар еді. Солардың ішінде ең бірінші «бісмілләні» айтқан, сол шоғыр топтың ішіндегі шоқтығы биік басшысы, туған халқының елдік тәуелсіздігі мен рухани бостандығы жолында Алаш туын көтеріп шыққан қайраткерлердің топбастары - Әлихан Бөкейханов болды.

Ол кісінің Абай атын есітіп шығармаларымен таныс болуы және олар жөніндегі ғылыми пікір айтуы тіпті ақынның көзі тірісінде басталған.

Ақын мұрасы - халқымыздың арқылмас асыл қазынасы. Ол тіршілігінің сан саласын қамтып, бүгінгі мен болашақты ұштастырған өміршеңдігімен әмбебап әрқилылығымен қымбат. Халық тарихи дамудың қаншама асуларынан асып, қандайлық биігіне көтерілсе де, Абай аты мен Абай сөзі әрдайым оның аузындағы жыры, көкірегіндегі иманы болып қала береді.

Абай ақындығының тарихымызбен бірге жасайтын ұлы тағлымы да осында.

Өзің мал таба алмасаң –балаң мал тапсын.

Анттың, серттің,адалдықтың, ұяттың бір тоқтаусыз кеткені ме?

Тіл жүректің айтқанына көнсе –жалған шықпайды.

Адам ақылсыздығынан азбайды, ақылдының сөзін ұғып аларлық жүректе жігер, қайрат, байлаулылық жоқтығынан азады.

Есті кісілер үлкен есі шықпай, ақылды қолдан

Жібермей, бойын сынатпай жүріп ізденеді.

Мырзаларды мақтайын десең, осы күнде

анық мырза елде жоқ, мал бергіш мырза иттен

көп.

Бес нәрсеге асық бол..

Талап еңбек терең ой,

Қанағат рахым ойлап қой –

Бес асыл іс көнсеңіз

Атымды адам қойған соң,

Қайтіп надан болайын.

Адам баласы адам баласынан ақыл,

ғылым, ар, мінез деген нәрселермен озады.

Жастықтың аты арындап,

Тас қияға өрледің.

Жастық пен кәрілік

Жас уақытта көңіл гүл.

Адамның адамшылығы,

жақсы ұстаздан болады.

Ұстаздық еткен жалықпас,

Үйретуден балаға.

Нақыл сөздер

Естілердің айтқан сөздерін ескеріп жүрген кісі өзі де есті болады .