Абай ізін жалғастырушы туралы әдеби мақала

Абай ізін жалғастырушы

Абай мұрасын тереңірек зерттеп,танып бағалауда қазақтың талантты ақыны Сұлтанмахмұт Торайғыровтың пікірлері абайтану тарихында ерекше орын алмақ. Сұлтанмахмұт –Абай дәстүрін шығармашылықпен дамыта түсірушілердің көрнектісі әрі ақын мұрасының әлеуметтік тамырын тереңірек танығандардың бірі. Ол Абайдың жаңа бағыттағы қазақ әдебиетінің негізін салып,классикалық дәрежеге көтерген еңбегін жете түсінді. Мұндай биік танымға Сұлтанмахмұт шығармашылық іздену,азабы мол ақындық жолды бастан кешіру, әдеби тілдің тазалығы туралы заман талабы күн тәртібіне қойып отырған мәселеге жауап беру тұрғысынан келді.

ХХ ғасырдың басында ревалюциялық қозғалыстардың өріс алуына байланысты бұратана атанған халықтардың ұлттық санасының ояна бастауына қарсы патша өкіметінің саясаты шегіне жете күшейе түсті.

С.Торайғыров Абайдың әдеби тіл үшін күресін терең барлап бағалаушы ғана емес,ол көркем өнердің мәніне материалдық тұрғыдан қарап, Абайдың эстетикалық танымдарын да терең біліп бағалай алды. Абайдағы эстетикалық ойды өз шығармасына батыл ендірумен бірге оны өз замандастырынан да талап еткен.

С.Торайғыров өз өмірінің идеялық бұлыңғыр дәуірі кезінде де өткен дәуір мұрасына көз салып, сөз еткенде, өз қатынасын абайдың эстетикалық танымы тұрғысынан білдіріп отырады. Ал Абай поэзиясы мен өткен дәуір әдебиеті өкілдерінің туындысын салыстырғанда,ақындық шеберлікті ғана өлшем етпей,шығарманың идеялық мәніне баса көңіл бөледі.

С.Торайғыров – Абайдың ақындық дәстүрін дамытушы өнерпаз сөз зергерлерінің алдыңғы сапындағы өнер қайраткерлерінің бірінен саналатын дарынды ақын. Оның туындылырандағы Абай өлең құрылысының іздері мен ақындық тіліндегі көркемдігін сөз бедерлеріндегі абайлық дәстүрлерді анық көреміз. Саяси-әлеуметтік тақырыптардағы халықтық тұрғыдан толғанатын мұң-шері де Абай поэзиясындағы сарынмен өзектесіп жатуындағы рухани туыстықтың өзінде де айтарлықтай сырлар жатыр.

Саламат Мұқашев атындағы жоғары коледжі

қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің оқытушысы Қ.Мангистауова