Абай қара сөздерінің тәрбиелік мәні туралы мақала

Қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбайұлының «Қара сөздерінің» тәрбиелік мәні (тәжірибемен бөлісу)

Жыл сайын біз ұстаздар Ұлы Абайдың шығармашылығына байланысты жоғарғы сыныптарда сабақтар өткіземіз. Мақсатымыз дана Абайдың мұрасын жастардың санасына сіңіру, ұлы тұлғаның ой-тағылымдарын кеңінен дәріптеу болып табылады. Абайдың қара сөздеріндегі білім алуға, мәдениетке, өнерге ұмтылуға шақыру мәселелері туралы ой-пікіріңізбен бөлісейік. Ұлы ақынның «Қара сөздері» - терең философиялық ой-толғаулар. Ақын қара сөздерінде халықты, оның ішінде жастарды білім алуға, мәдениетке, өнерге ұмтылуға шақырды. Абайдың қара сөздеріндегі адамгершілік, ар-ұят, имандылық туралы айтылған насихатына тоқталсақ, біздің түсінігімізде аталған ұғымдар бір-бірімен сабақтас. Ұлы ақынның шығармаларынан оның бірінші кезекте адамгершілік, инабаттылық, имандылық мәселелеріне ерекше мән бергенін көреміз. Халқымызды баланың бойына жасынан адами құндылықтарды, адамгершілік қасиеттерді сіңіріп, дарытуға шақырады. Шынында да, тек адамгершілігі мол жан ғана алған терең білімін ел игілігіне жарата алады.

Абай Құнанбайұлының қара сөздеріндегі насихаттың қазіргі кездегі тәрбие мәселесіндегі өзектілігі өте зор. Абайдың әдеби мұрасы «Рухани жаңғырудың» бағдарына айналуы қажет деп ойлаймыз. Абайдың бүгінгі күнде басшылыққа, бағыт-бағдарға алатын көптеген насихат сөздері бар, соны терең оқу керек, түсіне оқу керек, түйсікпен оқу керек. Ұлы ақының мұраларын бүгінгі күннің талабына сай пайдалана білу қажет.

Жаңартылған бағдарлама бойынша 9-11 сыныптарда Абайдың «ОН ЖЕТІНШІ», «ЖИЫРМА БІРІНШІ» , «Қырық бесінші» қара сөздерін өтеді.

Оқушыларды Абай қарасөздерінің тәрбиелік мәнін, адамгершілік тәрбие берудегі ақынның философиялық шолуларының маңызын түсінуге, қара сөздерінің мазмұнын меңгертуге үйретеміз. Сабақтарда оқушылардан күтілетін нәтижеміз: олар «Қара сөздерін» өсиет ретінде қарастырады. Өмірде пайдалану үшін есте сақтайды, мазмұнына үңіліп түсінік береді, өмірде қолданатына мысалдар келтіреді, негізгі идеясын табады және баға береді. Ол үшін біз сабақтарда топтық жұмыс, жеке жұмыс, «Миға шабуыл», «Еркін талқылау», «Ой қозғау» «Инсерт», «Мақсат», «Ыстық орындық», «Ашық микрофон», «Бумеранг» т.б заманауы әдіс-тәсілдерді қолданамыз.

Мысалы: 29 қара сөзге тоқтала отырып, оқушылар кестені үлгі бойынша толтырады;

- Абай қара сөздеріндегі нақыл сөздер мен мақал-мәтелге айналып кеткен айшықты сөз тіркестерін табады;