Абайдың қара сөздерінің түпкі мағынасы туралы мақала

Абайдың қара сөздерінің түпкі мағынасы

Абай Құнанбаев - ұлы ақын, дана ойшыл, ағартушы, аудармашы, философ, композитор, қазақтың жаңа тарихи дәуірдегі реалистік жазба әдебиетінің атасы.

Абай айтады: «Әсемпаз болма әрнеге,

Өнерпаз болсаң, арқалаң

Сен де - бір кірпіш, дүниеге

Кетігін тапта, бар қалаң!»

Бұл өлеңінде Абай өзінің айтқан сөзін, ойын анық дәлелдеп көрсетті. Бізге, келер ұрпаққа құнды қазына, баға жетпес байлық, еш өлшенбес ғылым, білім қалдырды деп айтсам, қателеспеспін. Абай Құнанбаевтың қазақ әдебиетінде алатын орны ерекше. Себебі, ол бүкіл қазақ халқының өмірінде мәңгі өшпес із қалдырды.

Абайдың қара сөздерінің өзін алатын болсақ, сыншылдық, ойшылдық мағынаға толы, адамдарды қалай адамгершілікке тәрбиелеу керектігін толық көрсететін өсиет. Абай атамыз жер орта жасқа келген шағында, әрі қарай қалған өмірінде не ермек етерін білмей көп толғанды. Соңында, қолыңа ақ қағаз бен қара сияны алып, ойына келген нәрселерді жаза бастады. Сондағы қалауы адамдардың оның қара сөздерін оқып, керектерін ойына түйсе екен, рухани азық алса екен деп ойлап еді. Ол өзінің қара сөздерінде көркемдік, әлеуметтік, гуманистік және дінге деген көзқарастарын айқын талдап, мысалдап көрсетеді. Оның өзінің астында зор мағына жатыр. Абай екінші қара сөзінде ұлт жөнінде, яғни қазақтардың тәкаппарлығын, менменшілігін, өздерін басқа ұлттардан күштіміз деп ойлайтынын жазған болатын. Ешбір адам, не ұлт болсын олай айтуға қақысы жоқ. Себебі, дүниежүзінде әр адам тең және де ол адамның төмендігін көрсетеді. Бұдан біздің санамызға түйіп алатынымыз, ол - жаман ұлт болмайтұғынын, жаман адам болатұғынын түсінуіміз керек. Қазақтарды тағы бір жаман әдеттен тыймақ болған арсыз қасиет ол – күлкі. Оның өзі бір мастыққа әкеледі. «Бос күлкі жүректі қарайтады» деп бекер айтпаған екен дана бабалар. Абай ол туралы өзі

«Адам баласы жылап туады, кейіп өледі. Екі ортада, бұл дүниенің рахатының қайда екенін білмей, бірін-бірі аңдып, біріне-бірі мақтанып, есіл өмірді еркерусіз, босқа, жарамсыз қылықпен, қор етіп өткізеді де, таусылған күнде бір күндік өмірді бар малына сатып алуға таба алмайды» Абайдың төртінші қара сөзі.

Жазған