Абай Құнанбайұлының отыз екінші қара сөзі

Ұлы ақын, ағартушы, қазақтың жазба әдебиетінің және әдеби тілінің негізін салушы – Абай ( Ибрахим ) Құнанбайұлы Өскенбайұлы Шығыс Қазақстан облысы ( бұрынғы Семей уезі ) Абай ауданында ( бұрынғы Шыңғыстау облысы ) Шыңғыс тауының бауырында дүниеге келді . Абай атақты Тобықты руының Ырғызбай деген тобынан тарайды . Ол ауыл молдасынан оқып жүрген кішкентай кезінен-ақ зеректігімен көзге түседі. Кейін ол Семей қаласында 3 жылдық медресе тәрбиесін алады .

Абай көпті көрген әжесі Зеренің тәрбиесінде болды . Шешесі Ұлжан да ақылды ананың бірі болған . Әкесі Құнанбай Өскенбайұлы орта жасқа келгенде атқа мініп , ел билеу жұмысына араласқан заманы , Ресей патшалығының Қазақстанның батысы мен орталық аймағын отарлап , ел билеу жүйесін өз тәртібіне көндіре бастаған кез .

Құлақтан кіріп , бойды алар Жақсы ән мен тәтті күй . Көңілге түрлі ой салар , Әнді сүйсең , менше сүй . Дүние ойдан шығады, Өзімді өзім ұмытып, Көңілім әнді үғады, Жүрегім бойды жылытып . Аңсаған шөлде су тапса , Бас қоймай ма бастауға ? Біреу түртсе, я қақса , Бой тоқтамас жасқауға . Бір күйгізіп, сүйгізіп, Ескі өмірді тіргізер . Өмір тонын кигізіп , Жоқты бар қып жүргізер .

Білім-ғылым үйренбекке талап қылушыларға әуелі білмек керек . Талаптың өзінің біраз шарттары бар. Оларды білмек керек , білмей іздегенмен табылмас . Әуелі - білім-ғылым табылса , ондай-мұндай іске жаратар едім деп , дүниенің бір қызықты нәрсесіне керек болар еді деп іздемекке керек . Оның үшін білім - ғылымның өзіне ғана құмар, ынтық болып , бір ғана білмектіктің өзін дәулет білсең және әр білмегеніңді білген уақытта көңілде бір рахат хұзур хасил болады . Сол рахат білгеніңді берік ұстап, білмегеніңді тағы да сондай білсем екен деп үміттенген құмар , махаббат пайда болады . Сонда әрбір естігеніңді , көргеніңді көңілің жақсы ұғып , анық өз суретімен ішке жайғастырып алады . Егер дін көңілің өзге нәрседе болса , білім-ғылымды бір-ақ соған себеп қана қылмақ үшін үйренсең, ондай білімге көңіліңнің мейірімі асырап алған шешеңнің мейірімі секілді болады . Адамның көңілі шын мейірленсе , білім-ғылымның өзі де адамға мейірленіп , тезірек қолға түседі . Шала мейір…