Абай жаққан бір сәуле сөнбеу үшін баяндама

АБАЙ ЖАҚҚАН БІР СӘУЛЕ СӨНБЕУ ҮШІН

Кульжабаева Арайлым Жандосовна

Аңдатпа:

Абай-ұлы ақын, жазушы, ойшыл, дана, философ, композитор, ағартушы, қайраткер, реформатор, қазақ әдебиетіне елеулі үлес қосқан тұлға. Қазіргі таңда Абайды білмейтін қазақ, ол туралы естімеген адам бүкіл әлемде жоқ десек те қателеспеспіз. Абай өз соң бүгінгі күні көптеген әлем тілдеріне аударылуда, Абайды әлем мойындауда. Ұлы ақын, философтың өмірден озғанына көп болса да, жыл арамыз алшақтаса да, оның мол мұрасы мен өр тұлғасы қазақ халқымен күннен күнге жақындай түсуде. Ұлы Абайдай перзенті бар қазақ-бақытты ел.

Абай-ұлы ақын, жазушы, ойшыл, дана, философ, композитор, ағартушы, қайраткер, реформатор, қазақ әдебиетіне елеулі үлес қосқан тұлға. Абай шығармаларында қазақ қоғамының сол замандағы әлеуеті, мәселелері жайлы тақырыптар көп көтерілді. Орта жүздің Арғын тайпасынан шыққан, текті билер ұрпағы Абай-жастайынан білімге, шығармашылық пен поэзияға деген құлшынысымен ерекшеленді. Болыс та, аға сұлтан да болған Абайды қарапайым халық жайы өте алаңдатты. Ол халық ішіндегі көлеңкелі оқиғаларға сәуле түсірмекші болып әрекеттенді. Алайда, пәлендей нәтижеге жете алмастан, оқимын деген оқысын, ғибрат алсын деген ниетпен өзі пайдалы, дұрыс деп тапқаның қара сөзбен, өлең сөздерімен жазуды жөн көреді.

Абай өз соңынан мол мұра қалдырды. Атақты ақынның өлеңдері, қара сөздері қазіргі таңда әлемнің көптеген тілдеріне аударылған. Абайды бар әлем мойындауда. Көзі тірісінде-ақ, Абай орыс ақын-жазушыларының шығармаларын қазақ тіліне аударған.

Абай өлеңдерінде де, қара сөздерінде де адам бойындағы жақсы, жаман қасиеттер жайлы тақырып жиі көтеріледі. Ақын «Ғылым таппай мақтанба» атты өлеңінде:

Өсек, өтірік, мақтаншақ,

Еріншек, бекер мал шашпақ –

Бес дұшпаның, білсеңіз.

Талап, еңбек, терең ой,

Қанағат, рақым, ойлап қой –

Бес асыл іс, көнсеңіз.,-дейді.

Бәрімізге таныс қара сөздерінде болса жазушы ойлары, қоғам мәселелері талқыға түсіп, таразыланады. Абайдың 45 қара сөзі¹ де философиялық мәні, маңызы зор туындылар. Қара сөздер адамзаттың жалпы қазынасына айналды.

Міне бүгін Ұлы Абайдың 175-жылдығын атап өтудеміз. Елімізді жаулаған ауыр індетке² қарамастан, мемлекеттік, дүниежүзілік деңгейдегі көптеген іс-шаралар жүзеге асырылуда. ЮНЕСКО³ көлемінде осы ұлы күн аталып…