Абайдың қара сөздеріндегі бала тәрбиесі 6-сыныпқа

Абайдың қара сөздеріндегі бала тәрбиесі

Адамгершіліктің бастауы-адамның санасы. Адамзат бойындағы бар жақсы қасиет-осы сананың жемісі.

Халқымыздың ежелден-ақ кең далада кең пейілмен, өздерінің думанды той жиындарымен. Алуан түрлі әдеп – ғұрыптарымен ұл бала, қыз бала тәрбиесіне ерекше көңіл бөліп,үнемі қырағы көзбен қадағалап отырған. Жастарға тек ата-анасы ғана емес,бүкіл ел,кең дала салты тәрбиеші болған. Қазақ сөз құдіретін бар құдіреттен артық санаған. Соның ішіндегі құдіретті сөздің бірі- Абайдың қара сөздері.

Абай атамыздың қара сөздері біздің заманымызға айна-қатесіз келеді. Абай атамыздың «Балаға көбіне үш алуан түрлі мінез жұғады: біріншісі- ата-анадан, екіншісі-ұстаздан, үшіншісі-құрбысынан»деген сөзі текке айтылмаса керек. Мысалы адамның адамшылығы, ақылы, бойындағы бар қабілеті мен қасиеттері оған қан арқылы ата-анасынан берілсе, ғылым, білім рухани тәрбиені өз бойына ұстаздан дарытады. Сондықтан да «Ұстазы жақсының ұстамы жақсы» деген сөз содан қалса керек.

Жақсы ана, жақсы құрбы және жақсы ұстаз... Осыған кеңінен тоқталып өтсем.Балаға ең алғаш тәрбиені үйде ата-анасы беріп, оған тәй-тәй басып жүргеннен бастап, алғаш нық сеніммен қадам басуды үйретеді. Былдырлап тілі шыққан сәбиге жақсы сөздер мен дыбыстарды ажыратуды ,жақсы мен жаманды, ыстық пен суықты ажырата білуді,салт-дәстүрлерді,ұлттық құндылықтарды дәріптеуді үйретеді. Ата-ананың тәрбиесін алған бала мейірімді, қайырымды, , жүрегі сүйіспеншілікке толы болып өседі. Қазақта бала тәрбиесіне көп мән берген. Сондықтан да баланың жақсы, толыққанды жан-жақты болып өсуі үшін ата-бабамыздан келе жатқан салт-дәстүрлер мен жөн-жоралғылар, ырымдар мен тыйымдарды да бала тәрбиесіне көп қолданған. Мысалы әйел адам аяғы ауыр кезден бастап, сәбиін дүниеге алып келгенге дейін және сәби дүниеге келгеннен ер жетіп, бой жеткеніне дейін орындалатын ырымдар мен дәстүрлерді қатаң сақтауын қадағалап отырған.

«Ел болам десең, бесігіңді түзе» деген мақал да текке айтылмаса керек. Қоғамның, елдің болашағы жастарды тәрбиелеуде Абай атамыздың айтқан сөздерін негізге ала отырып,бала тәрбиесіне «ата-ана- ұстаз-қоғам»болып үш жақты тәрбие берілсе еліміздің түтіні түзі, босағасы берік болары сөзсіз.