Абылай ханның ішкі және сыртқы саясаты

Пәні: Қазақстан тарихы

Сынып:7

Тоқсан: І

Сабақ №14

Тақырып:

Абылай ханның ішкі және сыртқы саясаты.

Бөлім

ХVІІІ ғасырдағы Қазақ хандығы

Ресурстар

Оқулық. №11-12 36-39 бет

Https://youtu.be/0efMWIJAWRA

Оқу мақсаты

7.3.2.3. Абылай ханның ішкі және сыртқы сасатын бағалау

Терминдермен жұмыс

«жер тұтастығы», «мұрагерлер»

Сабақтың барысы:

Қысқаша конспект

Абылай хан қол астындағы халықты неғұрлым жақсы басқару үшін үш жүздің әрқайсысына әйгілі тұлғаларды билеуші етіп тағайындады.

Абылайдың сыртқы сасаты өзінің икемділігімен әрі алыстан болжайтын көрегендігімен ерекшеленеді және оның негігі мақсаты Қазақ жерінің тұтастығын сақтап қалу еді. Ресеймен дипломатиялық қатынас ,сауда байланысын және тату тәтті көршілік саясатын ұстанды.

Абылай хан күш жігерін жоңғар шапқыншылығын әлсіретуге бағыттады. 1741 жылы жоңғарлар қазақ жеріне жорық жасап Абылай тұтқиылдан қолдарына түсіп қалды.

Калдан Серен қайтыс болғаннан кейін оның мұрагерлері арасында тақ талас басталды.бұні қазақтар сұлтандары оңтайлы пайдаланып кетті.Абылай жоңғарлардың тақ мұрагерлеріне қолдау көрсету арқылы қазақ жерлерін қайтарып алды.

Мойынты өзенінің бойында Абылай бастаған 50 мың жасақ қалмақтарға ойсырата соққы берді. Бұл Абылай хан билігі тұсындағы орасан зор оқиға қазақ тарихында «Шаңды жорық» деген атпен қалған.

Ресейдің қол астына сырт көзге ғана формалды түрде қарап , 1756 жылы Қытай үкіметімен дипломатиялық қатынас орната бастады. Бұл шара оған Ресейдің Қазақстан аумағындағы отаршылдық әрекеттерін тоқтатуына , сонымен қатар Қытай тарапынантуындайтын қауіпке жол бермеуіне зор мүмкіндік берді.

1779 жылы Абылай хан қазақтардың мазасын ала берген қырғыздарға жорық жасауға мәжбүр болды. Бейбіт келісіммен аяқталды. Абылай ең атақты деген қырғыз манаптардың балаларын аманатқа алды.

Орыс ғалымы И. Крафт сөзімен айтқанда: «Ол (Абылай) қалыптасқан нақта жағдайларға қарай бірде Ресейге, бірде Қытайға, енді бірде Жоңғарияға шын берілген болып көріне білді, ал шын мәнінде ешкімге де бас иген жоқ.»

Сабақ барысында орындалатын тапсырмалар

Ой толғаныс

Кестені толтыр

1 тапсырма: «Адамдар мен оқиғалар» Абылай ханның тарихи портретін құрастыр

2 тапсырма

Абылай хан қырғыз манаптарының балаларын неліктен аманта алды деп ойлайсыңдар?________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3 тапсырма Абылай ханның көрші елдермен қарым-қатынасы

Ресей