Адам геномы туралы биология презентациясы

Сабақтың тақырыбы

«Адам геномы»жобасы.Адамның геномдық ДНҚ-сын секвенирлеу.Жоба аясында жүргізілетін зерттеулердің маңызы

Сабақтың мақсаты

«Адам геномы» атты халықаралық

жоба маңызын талқылау

Бүгінгі сабақта біз

ДНҚ-ның ферменттік секвенирлеу әдісін оқып, үйреніп

« Адам геномы» атты халықаралық жоба маңызын талқылаймыз

1.Ген дегеніміз не?

2.Адам геномы дегеніміз не?

3.«Адам геномы»жобасының тарихы

Негізгі ұғымдар

ДНҚ

Геном

Секвенирлеу

Геномика

Адамның қалыпты кариотипі

Оқушылар суретте қанша жұп хромосоманың құрылымы көрсетілген?

1999жылы 22 хромосоманың құрылымы табылды және оның гендерінің жартысының қызметі анықталды

1988ж белгілі ғалым Джеймс Уотсон «Адам геномы» атты халықаралық жоба жасау туралы бастама көтерді. Әлемдегі жетекші елдердің лабораториялары осы күрделі мәселенің шешімін табуда өз күш-жігерлерін біріктірді. Оның мақсаты –адам жасушасы ДНҚ-санының әрбір 23 молекуласындағы азотты негіздер мен гендер қосымшасының «картаға түсіру) ретін анықтау болды.

Жоба негізгі бес кезеңнен тұрды:

Бір-бірінен 2 млн-нан көп емес негізге алынатын гендер белгіленген карта жасау. Мамандардың айтуы бойынша айқындауы 2Мб ( мегебаза)

3 . Жеке клон бойынша сипатталған (0,005 Мб) жиын түрінде барлық геномның картасын алу ;

2 . Айқындауы 0,1 Мб әрбір хромосоманың физикалық картасын аяқтау;

4 . ДНҚ-ны толық секвенирлеу (айқындау-1негіз)

5 . Айқындауы

1 Мб картаға адамның барлық генінің негіздерін енгізу

Секвенирлеу –бұл ДНҚ құрылымын зерттеудің анықтаушы әдістемелерінің бірі, ДНҚ-ның молекуласындағы нуклеотитредің ретін анықтауға мүмкіндік беретін әдістердің жалпы атауы.

Секвинерлеудің екі негізгі әдісі бар: ДНҚ химиялық және ферменттік.

Химиялық әдіс немесе химиялық деградация әдісі бойынша 1976 жылы Аллан Максам және Уолтер Гилберт ойлап тапқан . Әдіс химиялық әсермен ыдыратуға негізделген.

Белгіленген аймақтар бойынша бөлу агарлы гельде электрофорез көмегімен жүргізіледі

Ферменттік әдісті (тізбекті үзу немесе дидезоксисеквенирлеу) 1977 жылы

Федерик Сенгер ойлап шығарды. Оның мәні –зерттеліп жатқан ДНҚ

тізбегінің синтезінде берілуіне қарай дидезоксикнулеотидті қосу жолымен

синтезді тоқтату .

Ол бірнеше кезеңнен тұрады.

ДНҚ аймағын праймермен, яғни бастапқы ДНҚ – ның кейбір аймағына комплементарлы жасанды құрылған реттілікпен гидридизациялау.

ДНҚ ның ферментті синтезі

Денатурация нәтижесінде праймері бар ұзындығы әртүрлі олигонуклеотидті реттілік түзіледі.