Адам мен заман байланысы туралы мақала 11 сынып

Адамына қарай заманы жоқ әлде заманына қарай адамы ма?

«Адамына қарай заманы жоқ әлде заманына қарай адамы ма?» деген сұрақтың астарында терең философиялық ой жатыр. Бұл сұрақ өмірдің өзгермелі сипаты мен адамның рөліне қатысты пікірталастардың бірі болып табылады. Адам мен уақыттың өзара байланысы, олардың бір-біріне ықпалы ежелден бері ойшылдарды толғандырып келеді.

Адамына қарай заманы жоқ.Бұл пікірді жақтаушылар уақыт пен қоғамның қаншалықты өзгерсе де, адамның өз жеке қасиеттері, құндылықтары және мінезі арқылы өзгерістерге қарсы тұра алатынын айтады. Мұндай көзқарас адамды замана мен ортаның ықпалынан тәуелсіз, өз тағдырын өзі шешуші, тұрақты тұлға ретінде көреді. Мысалы, қиын кезеңдерде де мықты тұлғалар, батырлар мен қайраткерлер өздерінің батылдығы, әділдігі және ар-намысы арқылы қоғамды алға жылжыта алады. Олар өз заманының ережелеріне бағынбай, керісінше, заманды өздері өзгертеді. Бұл тұрғыдан алғанда, тарихта талай тұлғалар бар. Мысалы, Абай Құнанбайұлы немесе Шоқан Уәлиханов секілді ойшылдар өз заманының шектеулеріне қарамастан, адамзаттың рухани-мәдени өрлеуіне үлес қосты. Олар өз дәуірінің үстем ережелеріне бой алдырмай, өздерінің ішкі сенімдері мен құндылықтарын биік ұстады. Мұндай тұлғалар заманды өзгертушілер, оның дамуына ықпал етушілер болып саналады.

Заманына қарай адамы

Екінші жағынан, «заманына қарай адамы» деген көзқарас адамның өмір сүрген қоғамы мен уақытына тәуелді екенін алға тартады. Бұл пікір бойынша, адамдардың құндылықтары, іс-әрекеттері мен мінез-құлқы сол кездегі экономикалық, саяси және әлеуметтік жағдайларға байланысты қалыптасады. Заманы өзгерген сайын адамның да көзқарастары мен мінезі өзгеріп, жаңа талаптарға бейімделуі қажет.Бұл тұжырымдама әсіресе ғылыми-техникалық прогресс пен жаһандану дәуірінде маңызды. Мысалы, қазіргі заманда цифрлық технологиялардың дамуы адамдардың қарым-қатынас, жұмыс істеу және өмір сүру дағдыларын түбегейлі өзгертті. Бүгінгі қоғамда ақпараттық технологиялардан алшақ қалу, жаңа заманға бейімделмеу адамның бәсекеге қабілеттілігін төмендетуі мүмкін. Сондықтан көптеген адамдар өз уақытындағы трендтер мен талаптарға бейімделуге мәжбүр.

Тарихта заманына қарай бейімделген тұлғалар көп. Олардың бірі – Әлихан Бөкейханов. Ол Ресей империясының саяси құрылымында жұмыс істей отырып, қазақ халқының мүддесін қорғауға тырысты. Өз дәуірінің саяси жағдайын жақсы түсінген ол реформаларды жүзеге асыру…