Адам өмірі туралы мақала 11 сыныпқа арналған

Адам өмірі ақпарақ: Қоғам мен Әдебиеттің ықпалы

Адам өмірі — мәңгілік ізденіс, үнемі өзгеріп отыратын кезеңдер мен тәжірибелердің нәтижесі. Адамның өмір жолы оның ойлары, сезімдері, әрекеттері мен қоғамдағы орны арқылы қалыптасады. Бұл үдеріс табиғаттың өзара байланысындағы ірі өзгерістерге ұқсас. Адамды қоршаған қоғам мен оның айналасындағылардың ықпалы адам өмірінің әр кезеңінде үлкен рөл атқарады. Әрбір жеке тұлға қоғамда өзін қалай сезінеді, сол орта оған қалай әсер етеді деген сұрақтардың жауабы оның өмірінің мәнін айқындайды. Қазіргі заманда адам өмірінің барлығы дерлік ақпараттың тасқынында өтіп жатқанын мойындауымыз керек. Ақпарат пен адам өмірі арасындағы байланыс философиялық тұрғыда «ақпарат өмірдің өзі» деп түсіндіріледі. Бұл түсінік әсіресе әдебиет пен өнерде маңызды орын алады, себебі ақындар мен жазушылар әрқашан қоғам мен адамның ішкі әлемі туралы ойларын, түсініктерін бізге жеткізетін ақпаратты қалдырған.

Адам өміріне ықпал ететін ең басты факторлардың бірі — бұл оның айналасындағылар мен оның әдебиетке деген қатынасы. Әдебиет — бұл тек сөз өнері ғана емес, ол адамның өмірін, оның көзқарастарын, сезімдерін тереңірек түсінуге мүмкіндік беретін құрал. Ақындар мен жазушылар өз туындыларында адам жанының терең тұңғиығына үңіліп, қоғамдағы әділетсіздік, адамның рухани күйі, үміт пен сәтсіздік туралы жазды. Бұл шығармалар арқылы біз әлемді басқаша көруді үйренеміз, адам ретінде өзімізді қай тұрғыдан тануымыз керектігін ұғамыз.

Жазушылар мен ақындардың шығармалары арқылы қоғамда болып жатқан құбылыстар, оның адам өміріне тигізетін әсері мен әртүрлі әлеуметтік жағдайлар бейнеленеді. Мәселен, Абай Құнанбаевтың шығармашылығында қазақ халқының тұрмыс-тіршілігі мен адамдардың рухани әлемі туралы жазылған терең ойлар бүгінде де өзекті. Ол адамның өз-өзін түсініп, жан- дүниесінің тазалығын сақтауға ұмтылуы керектігін насихаттады. Оның өлеңдерінде адам өмірінің мәні, оның жеке тұлға ретінде қалыптасуы, қоғамға тигізетін әсері туралы аса маңызды мәселелер көтерілген. Абай: «Адам болам десеңіз, болар ісіңізді бастаңыз» деп, қоғам мен адамның өзара байланысын айқындап, әр адамның өз өмірі мен тағдырына жауапты екенін көрсеткен.

Ал Мағжан Жұмабаев болса, өз туындыларында адамды рухани байлыққа, адамгершілікке, халықтың болашағын ойлауға шақырған. Ол қазақ халқының өткенін, қазіргісін және болашағын пайымдай отырып, ақындық өнер мен әдебиеттің адам өміріне әсерін ерекше атап өтеді. Мағжанның шығармалары да адамды қоғаммен біріктіруге, оның жан дүниесінің таза болуына үндейді.

Кеңес дәуіріндегі жазушылар да адам өмірінің мәні мен қоғамдағы адамның орнына қатысты ойларын қалдырды. Мысалы, Шыңғыс Айтматовтың шығармаларында адам мен қоғамның өзара байланысы терең ашылған. Ол «Жәмилә» мен «Қош бол, Гүлсары!» шығармаларында адам өмірінің нәзіктігі мен оның ішкі сезімдерін, қоғамның қысымынан туындайтын тұлғалық