Адам өмір сүру ортасындағы қауіптер туралы реферат

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Реферат

Тақырыбы: Адам өмір сүру ортасы жүйесіндегі қауіптер

Пәні: Тіршілік әрекеттері қауіпсіздігі

Тараз 2023

Жоспар

Кіріспе

Негізгі бөлім

Адам өмір сүру ортасы

Өмір сүру ортасының қауіптері

Қорытынды

Кіріспе

Адамның өмір сүрудің әр түрлі жағдайларда қауіптен қорғау мәселелері әлемде біздің ата-бабамыз болуымен бірге пайда болған. Биологиялық әлемнің өкілдерінен адамдарға қауіпті табиғи құбылыстар зиян келтірген.

Қазіргі кезде адам көбінесе өзімен жасалған қауіптерден (жол-көлік оқиғалары, өндірісте қайтыс болу, алкоголдан өлім жағдайлары және т.б.) зардап шегеді.

Статистикалық мәліметтері бойынша адамдар табиғи, антропогенді, биологиялық, экологиялық, қоғамдық апаттардан өледі, ауру және мүгедек болады.

Көптеген ғалымдардың еңбектерімен қазіргі уақыттағы қауіптерден адамдарды қорғау әдістерді және құралдарды әзірлеу үшін ғылыми алғышарттар жасалынған. Өмір тіршілігінің қауіпсіздігі (ӨТҚ) қауіпті және одан адамдардың қорғауын зерттейтін комплексті ғылыми пәні болып саналады.

ӨТҚ оқу пәнінің негізгі ережелері:

Адам қызметі қауіпті;

- қауіп – адамға, сонымен қатар жалпы мемлекетке,қоғамға қауіп төндіреді.

- қызметтің қауіпсіздігін қамтамасыз ету – мемлекет, қоғам, тұлға үшін міндетті болып табылады. Қауіпсіздік деп қазіргі этаптағы ғылыми және экономикалық өсуіне көнетін қауіп деңгейімен түсіндіріледі. Қауіпсіздік – құптауға болатын қауіп-қатер.

Қауіпсіздік идеологиясын құру, қауіпсізді ойлауын және мінез-құлқын жасау үшін қажетті оқу пәні- өмір тіршілік қауіпсіздігінің негіздері болып табылады.

ӨТҚ меңгерген адам қауіптен сенімді қорғалған, басқа біреуге зиян келтірмейді, қауіпті жағдайларда сауатты іс-әрекет жасау қабілеттілігі бар.

- ӨТҚ адамның өмір мен қызмет үрдісіндегі кездесетін барлық қауіпті қарастырады

ӨТҚ міндеттің төрт тобын шешеді:

1 Өмір сүру ортасының негативті әсерінің идентификациясы;

2 Адам ағзасына негативті факторлардың әсерін ескерту немесе қауіптен қорғау;

3 Қауіпті және зиянды әсерлердің зардаптарын жою;

4 Адамның дұрыс өмір сүру ортасын құру;

Өмір тіршілік қауіпсіздігінің көрсеткіші өмір сүру ұзақтылығы болып табылады. Адамға табиғи қауіп әсер еткен. Цивилизацияның жетілуімен байланысты (ғылымның, техниканың, экономиканың және т.б. дамуы) зиянды факторлардың саны өсуде, бірақ негізгі элементі одан қорғану болып табылады. Сондықтан адам қауіпсіздігінің деңгейі өсуде. Қазақстанда орташа өмір сүру ұзақтылығы 64,4: ер адамдардың – 61,1; әйел адамдардың – 70,2 жыл.

Адам өмір сүру ортасы

Өмір сүру ортасы – адам өміріне, денсаулығына, еңбекке жарамдылығына және ұрпағына тура немесе жанама (физикалық, биологиялық, химиялық,әлеуметтік) факторлармен әсер ететін қоршаған ортаны айтамыз.

Өмірлік цикл барысында адам және қоршаған орта ажырамас қарым-қатынаста болады, сонымен қатар адам өзінің физиологиялық және әлеуметтік қажеттіліктерін жүзеге асыру кезінде “адам – қоршаған орта” деген жүйені құрады.

Қоршаған ортаны құрамына қарай: табиғи, техногенді, өндірістік, тұрмыстық орта деп бөлінеді. Әр бір орта адам үшін қауіп төндіруі мүмкін.

Табиғи орта (Биосфера) – техногенді (атмосфера, гидросфера, литосфераның жоғарғы бөлігі) ортаның әсерінсіз Жер шарындағы өмірдің таралып жалғасуы. Бұл ортаның – адамды негативті факторлардан қорғайтын қорғаныштық әсері бар. Сондықтан адам негативті факторлардан қорғану үшін техносфераны құруға міндетті болды.

Техногенді орта (техносфера) – әлеуметтік және экономикалық қажеттіліктерге байланысты табиғи ортаны жақсарту барысында техникалық заттар мен адамның көмегі арқылы құрылған орта.

Қоршаған орта – бұл біздің айналамыздағы және ол біздің дамуыңызға әсер ететін нәрсе.

Ғылыми тілмен айтқанда, қоршаған орта – бұл адамды немесе басқа тірі ағзаны қоршаған физикалық, географиялық, биологиялық, әлеуметтік, мәдени және саяси жағдайлардың кешені. оның өмір сүру формасы мен сипатын анықтайды.

Қоршаған орта адамдардың өміріне және жалпы қоғамның дамуына әсер етеді. Нәтижесінде адамдар, прогресс, даму және қоршаған орта бір-бірімен тығыз байланысты.

Қоршаған ортаға да қауіп төнуі мүмкін. Ластанған ауа, су арқылы таралатын инфекциялар, улы химикаттар және табиғи апаттар қоршаған ортаның адамзатқа төндіретін қатерлерінің бір бөлігін ғана құрайды.

Көптеген елдерде табиғи ресурстардың, жердің, судың және ормандардың ластануы алаңдатарлық жылдамдықпен жүреді және мұның бәрі жойылса, мәңгілікке жойылады.

Егер біз дамудың тұрақты болғанын қаласақ, яғни болашақ ұрпақтың мүмкіндіктеріне нұқсан келтірместен бүгінгі қажеттіліктерді қанағаттандыра отырып, елдер тек экономикалық прогреске ғана емес, сонымен бірге қоршаған ортаны қорғауға да қамқорлық жасауы керек.

Өмір сүру ортасымен адамның сыйысушылығы. «Адам-орта» жүйесі тиімді жұмыс жасау және адам денсаулығына зардап әкелмеу үшін орта мен адамның арасындағы сыйысымдылығын қамтамасыз ету керек.

Антропометрикалық сыйысушылық жұмыс үрдісінде оператордың жайын (дене тұрысы), сыртқы кеңістігін шолу мүмкіндігін, адам денесінің өлшемдерінің ескеруін қарастырады.

Биофизикалық сыйысушылық адам дұрыс физиологиялық күйін және қабылдауға болатын жұмыс қабілеттілігін қамтамасыз ететін осындай қоршаған ортаның құруын түсіндіреді.

Энергетикалық сыйысушылық қозғалыстың нақты жылдамдығының, жұмсалатын қуаттылығының, қолданылатын күштің қатынасында адамның оптималды мүмкіншіліктерімен көлікпен бақылау мүшелерінің келісуін қарастырады.

Ақпараттық сыйысушылық. Адам күрделі жүйелерде физикалық үрдістермен басқара алмайды, үрдістің жолы туралы куәліндіретін дабылды естейді, аспаптардың көрсеткіштерімен қолданылады. Осындай жағдайда есі мен назарына жүк салдырмай адам қатесіз қабылдауға және өндеуге болатын ақпарат қажет.

Психологиялық сыйысушылық адамның психикалық ерекшеліктерімен байланысты. Адамның қажу күйіне және басқа да психикалық түсу маманның қызметінің қауіпсіздігін азайтады.

Әлеуметтік сыйысушылық қоғамдық топтың нақты адамға және адамның нақты қоғамдық топқа қатынасын ескереді. Әлеуметтік сыйысушылық адамның психологиялық ерекшеліктерімен байланысты, сондықтан оқшауланған топтардағы экстремалды жағдайды көрсететін әлеуметтік-психологиялық сыйысушылық деп атайды.

Технико-эстетикалық сыйысушылық адамның техникамен қатынасынан қанағаттанушылығын қамтамасыз етуінде көрінеді.

Өмір сүру ортасының қауіптері

Өмір сүру қауіпсіздігі – қауіпті заттар мен одан қорғанудың әдістерін оқытатын ғылым.

Қауіптілік – адам денсаулығына әсер ететін және өлімге әкелетін табиғи, техногенді, экологиялық, әскери және басқа да салалардағы қауіп-қатер.

Өмір сүру қауіпсіздігін оқытудың негізгі мақсаты – адамды техносферада негативті әсер ететін антропогенді және табиғи заттардан қорғап, өмір сүруге қолайлы жағдайға қол жеткізу болып табылады.

Өмір сүру қауіпсіздігінің мәселелерін шешу – адамға және адам өміріне қолайлы жағдаймен қамтамасыз етіп, қоршаған ортаның қауіп факторларынан қорғау. Әрбір қауіп үшін адам өз өмірімен және денсаулығымен жауап беріп, “адам – қоршаған орта” жүйесін құрады.