Адамның тыныс алу жүйесі туралы эссе

АДАМНЫҢ ТЫНЫС АЛУ ЖҮЙЕСІ

Дем алғанда ағза мен сыртқы орта газдармен алмасады, ішке оттегі кіріп, сыртқа көмірқышқыл газыайдалып тұрады. Бұл процесс кеуде қуысында орналасқан өкпенің альвеоларында (лат. - ойма қуыс, науа) жүреді. Тыныс алу кезінде өкпені атмосфермалық ауамен және одан газбен қаныққан ауаны тасымалдау тыныс алу жолдары арқылы жасалады. Дем алу және дем шығару қан айналым жүйесі арқылы ағзаның барлық мүшелеріне әсер етеді.

Ересек мал қалыпты күйінде дем алғанда өкпеге 300-500 мл ауа кіреді және бір минутта 16-18 тыныс алу қозғалыстарын жасап, өкпесінен 6-7 литр ауа өткізеді. Ауаның мөлшері адамның салмағына және бойына байланысты, бойы ұзын және салмақты болса, соғұрлым көп ауа өтеді. Ересек адамға қарағанда балаға ауа көбірек қажет. 2-3 жастағы баланың өкпесі арқылы 5-6 л., кейде 7 л. ауа өтеді, бұл баланың дем алу ерекшелігіне жатады, сондықтан баланың денесінен бу ретінде су көптеп шығып, тершең болады.

Кеуде қуысын кеңейту тәсіліне қарай дем алудің екі түрі бар:

қабырғаларды көтеріп кеуде қуысын кеңейту арқылы дему алу - кеудемен дем алу (жас сәби мен әйел адамдар дем алысы) деп аталады;

диафрагманың көмегімен кеуде қуысын кеңейту арқылы дем алу - ішпен дем алу (ер адамдардың тыныс алуы) деп аталады.

Тыныс алу жүйесі мүшелері

Адамдардың басым көпшілігі дұрыс тыныс алмайды. Бүгінде белең алған стресс, жүрек, қантамыры аурулары дұрыс тыныс алмаудың нәтижесі. Мәселен, сәби күнінде адамдардың бәрі де дұрыс тыныс алады. Жан-жануарлар да дұрыс тыныс алады.

Адамда бұл жүйе неге бұзылған? Оған өмірде үнемі кездесіп отыратын психологиялық ауыртпалықтар себеп болады. Ашулану, қорқыныш пен үрей, мазасыздық сияқты санамызды жиі билеп алатын құбылыстар кезінде тыныс алу жүйесі бұзылады.

Дұрыс тыныс алу дегеніміз не?

Сіз өзіңіздің дұрыс тыныс алатыныңызды немесе алмайтыныңызды қалай білесіз? Дұрыс тыныс алу кезінде иығыңыз қозғалмайды, кеудеңіз болар-болмас көтеріліп, басылады. Негізінен сіз ішіңізбен дем аласыз, яғни демалған кезде ішіңіз көтеріліп, басылып тұрады.

Сондай-ақ, дұрыс тыныс алу кезінде минутына 8-12 рет дем алу және шығару жүзеге асады. Табиғи тыныс алу еш дыбыссыз, терең және жеңіл жүреді. Тыныс алу бұзылған кезде адам көкірегімен тыныс алады, минутына 13-18 рет дем алып, шығарады. Ол мұрнымен насос сияқты демді қатты тартып, тез шығарып отырады. Дем алған кезде көкірегі көтеріліп, басылып және шуылдаған дыбыс шығарады.

Дұрыс тыныс алмаудың қандай зардаптары бар?

Тыныс алу бұзылған кезде ауа тек өкпенің төменгі жағына барады, яғни адам ағзалары толық оттегімен нәрленбейді. Ауаның жетіспеушілігін жою мақсатында адам жиі тыныс алады. Бірақ осылай жиі тыныс алу ағзалардың оттегіге деген мұқтаждығын қанағаттандырмайды, керісінше тыныс алу органдарын шаршатып, әлсіретеді.