Әдебиеттік оқу шығармаларын талдау әдістемесі

«Алматы облысы бойынша білім басқармасының Қарасай ауданы бойынша білім бөлімі» мемлекеттік мекемесінің «Шалқар орта мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі

ӘДЕБИЕТТІК ОҚУ ПӘНІНДЕГІ ШЫҒАРМАЛАРДЫ ТАЛДАУ ӘДІСІ

БАСТАУЫШ СЫНЫП МҰҒАЛІМІ

АСҚАРОВА Б.Т.

2024-2025 ОҚУ ЖЫЛЫ

Бастауыш сыныпта әдебиеттік оқу пәнінің мазмұны:

Әдебиеттік оқу пәні:

Әдебиеттік оқу – бастауыш сынып оқушыларының оқу дағдысын, сөйлеу мәдениетін және ойлау қабілетін дамытуға бағытталған негізгі пәндердің бірі. Бұл пәннің мақсаты – балаларды көркем шығармалармен таныстырып, олардың әдеби талғамын қалыптастыру, шығармашылық қабілетін жетілдіру және адамгершілік құндылықтарды сіңіру.

Пәннің мазмұны:

1. Әдебиеттік оқу пәні төрт негізгі бағытты қамтиды:

2. Оқу дағдыларын қалыптастыру:

3. Дұрыс, түсініп, шапшаң оқу;

4. Сөздік қорын байыту;

5. Сауатты оқу мәдениетін қалыптастыру.

Көркем шығармаларды талдау:

1. Өлеңдер, әңгімелер, ертегілер, мысалдар оқу; 2. Кейіпкерлердің мінез-құлқын талдау; 3. Автордың идеясын түсіну. 4. Тілдік және шығармашылық қабілетті дамыту: 5. Өз ойын жүйелі жеткізу; 6. Шығармаға байланысты пікір білдіру; 7. Қысқаша мазмұндау, әңгіме құрастыру.

Адамгершілік тәрбие:

1. Қайырымдылық, адалдық, еңбексүйгіштік, достық, патриотизм сияқты құндылықтарды бойына сіңіру; 2. Отанға, табиғатқа деген сүйіспеншілік сезімін тәрбиелеу. 3. Әдебиеттік оқу пәні бастауыш сынып оқушыларына өмірлік маңызды дағдыларды меңгеруге көмектеседі және олардың жан-жақты дамуына ықпал етеді.

Бастауыш сыныпта «Мен шығарманы талдай аламын» әдісі арқылы әдебиеттік оқу пәнінде шығарманы талдау.

Әдебиеттік оқу пәнінде шығарманы талдаудың мақсаты

Шығарманы талдау – оқушылардың оқу дағдыларын дамытуға, мәтінді терең түсінуге және әдеби құндылықтарды меңгеруге бағытталған маңызды процесс.

Негізгі мақсаттары:

1. Мазмұнды түсіну және талдау 2. Шығарманың негізгі идеясын, мазмұнын түсіну; 3. Оқиғаның дамуын, себеп-салдарын анықтау; 4. Автордың көзқарасын және негізгі ойын табу.

Кейіпкерлерді зерттеу:

1. Кейіпкерлердің мінез-құлқын, іс-әрекетін талдау; 2. Олардың жағымды және жағымсыз қасиеттерін анықтау; 3. Кейіпкерлерге баға беріп, олардың әрекеттерінен үлгі алу немесе сабақ шығару.

Тілдік ерекшеліктерін зерттеу:

1. Шығарманың көркемдік құралдарын (теңеу, эпитет, метафора) анықтау; 2. Автордың тілдік стиль ерекшеліктерін талдау; 3. Сөйлем құрылысы мен сөз байлығын меңгеру.

Оқушының ойлау және сөйлеу дағдыларын дамыту:

1. Өз ойын жүйелі түрде жеткізуге үйрету; 2. Дәлелді пікір айтуға дағдыландыру; 3. Сыни ойлау қабілетін қалыптастыру.

Шығармашылық қабілетті дамыту:

1. Оқылған шығарма негізінде эссе, әңгіме, өлең жазу; 2. Кейіпкерлерге хат жазу, оқиғаның жалғасын ойлап табу; 3. Сурет салу, көрініс қою арқылы шығарманы бейнелеу.

Әдеби және адамгершілік құндылықтарды меңгеру:

1. Шығармадағы тәрбиелік мәнді түсіну; 2. Адалдық, батырлық, достық, еңбекқорлық секілді құндылықтарды бойға сіңіру; 3. Өмірде кездесетін түрлі жағдайларды шығарма арқылы талдау.

Шығарманы талдау оқушылардың әдебиетке деген қызығушылығын арттырып, олардың жан-жақты дамуына ықпал етеді. Шығарманы талдау арқылы оқушылар тек оқуды ғана емес, сонымен қатар ойлауды, салыстыруды, саралауды және қорытынды жасауды үйренеді. Бұл олардың сөздік қорын байытып, әдеби шығармаларға деген қызығушылығын арттырады.