Алаш идеясындағы Мәңгілік ел құндылықтары

Алаш идеясындағы «Мәңгілік ел құндылықтары»

«Мәңгілік Ел» құндылықтарын: азаматтық теңдік, еңбексүйгіштік, адалдық, толеранттылық, шын берілгендік пен патриотизм біріктіреді»

Н.Назарбаев

Мәңгілік Ел – жалпы қазақстандық ортақ шаңырағымыздың ұлттық идеясы. Бабаларымыздың арманы »,- деген болатын.

Мәңгілік Ел – ата-бабаларымыздың сан мың жылдан бергі асыл арманы.

Ол арман – әлем елдерімен терезесі тең қатынас құрып, әлем картасынан ойып тұрып орын алатын Тәуелсіз Мемлекет атану еді.

Ол арман – тұрмысы бақуатты, түтіні түзу ұшқан, ұрпағы ертеңіне сеніммен қарайтын бақытты Ел болу еді.

Біз армандарды ақиқатқа айналдырдық. Мәңгілік Елдің іргетасын қаладық.

«ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауынан»

Ата-бабаларымыз ғасырлар бойы аңсап- армандаған ел егемендігіне қол жеткізіп өз алдына дербес мемлекет іргетасының қалағанына да 25 жыл.

Осы мезгіл ішінде халқымыздың ой- санасында да үлкен өзгерістер болуда.

Ең бастысы бірнеше ғасырға созылған құлдық психологиядан арылуға деген талпыныстың өзі үлкен жетістік. Соның нәтижесінде халқымыз ұлт ретінде өзін -өзі танып қоймай, сонымен бірге жасампаздық қырымен сыртқы елдерге танылуға мүмкіндік туып отырғанын бөгде айтқанымыз ләзім.

Өткен ғасырда қазақ интеллигенциясы бас біріктірді. Олар түрлі салалар бойынша жетістікке жетіп, отаршыл Патша үкіметінің таңдайын қақтырған кездер болды. Мамандығы орманшы болса да баспасөзге етене араласып, Қазақ даласына жасалатын экспедициясының түпкі мақсатына жету үшін Әлихан Бөкейханов басын бәйгеге тікті. Қазақ даласын зерттеуде орыстардың нені ойға алғанын білуді мақсат тұтты. Өзі отар елдің оғланы болса да, қолда күші бар билікке шарттарын қоя білді. Ресейдің Мемлекеттік Думасынан қазақтардың да қара көрсетуі керек деді. Оқыған азамат заңмен жақсы таныс еді. Тіреп тұрған әкесі, арқа сүйер көкесі болмаса да қазақтардың зіл батпан мәселелерін арқалап, талай есікті тоздырды. Сол жылдары сауатты қазақтардың үлесі он пайыз ғана болатын. Соған қарамастан, Бөкейханов секілді елжанды азаматтар халықтың қамын жеді. Осындай азаматтардың өмір жолы «Мәңгілік ел» идеясын одан әрі жүзеге асыруға құлшынысты арттыра ма? Арттырады.

Ұлттық идея дегеніміз – мемлекет, елдік мүдде деген мағына береді. Зиялылардың Алаш атауын таңдауы жайдан-жай емес. «Керегеміз ағаш – ұранымыз Алаш» деген қалыптасқан қағида бар. Бұл табиғи қағида. Яғни, кереге-мемлекет құрылысы, Алаш-идеология, тоқтам осы. Ал, ұлт саясатының кіндігі кесілген, қазақтың ұлттық элитасы шоғырланған Алаш қаласы сол уақыттағы Орта Азия аймағындағы ең ықпалды саяси ұйым болғаны тарихтан белгілі. Алаш идеясы-тәуелсіздік идеясының темірқазығы болып, Алаш қайраткерлерінің қолымен алғаш рет Алаш қаласында қағылды. Азаттық ұраны осы қаладан қазақ даласына тікелей тарады. Өзге жұрттың отарында ұзақ жыл отырып, ұлт мәдениетінің уызына өлердей шөлдеген қазақ халқын бостандыққа жеткізу мақсатында Алаш идеясы-қазақтың ұлттық идеясы болып қалыптасты.

«Алаш» партиясы – қазақтың тұңғыш ұлттық демократиялық партиясы. 1917 жылы шілдеде Орынбордағы бүкілқазақ сезінде құрылды. Алаш партиясын ұйымдастырушы – Әлихан Бөкейханов. ХХ ғасырдағы қазақ тарихында терең із қалдырған Алаш партиясының негізгі мақсаты Ресей Федерациялық демократиялық республикасының құрамында қазақ автономиясын құру болды.

«Қазақтың-Қазақстаннан басқа отаны жок. Сондықтанда Қазақ үкіметінің мүшелері қазақ ішінде қалуы тиіс» деген Әлиханның нұсқауына мойынсұнып Алаштықтардың тағдырдың жазуына көніп елде,қалып Ресей шовинистерімен ақырына дейін күрес жүргізген ерліктері олардың сол заманда қазақтың бағына бұйырған дарабоз азаматтар екенін дәлелдейди. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев «Ғасыр басындағы мемлекет мүддесін ойлаған ұлты қазақтардың жеке басының тағдыры да қасіретті болды. Алайда ұлттық жігер мен толысқан зерде сабағы ұмыт болған жоқ. Жүзжылдықтың алғашқы жартысындағы қазақ зиялыларының жеке басының қасіретімен қатар,өрілген қызметі өзінің бірегей құбылыс ретіндегі тұжырымды деңгейімен ғана емес азаматтық hәм адамгершілік деңгейімен де осы заманмен үндес» деп ерекше бағалады. Қанша заман өтседе Әлихан Бөкейханов негізін қалаған «Алаш» идеясы ұлттық мұратымыз арманымыз «Мәңгілік ел идеясымен» толыққанды ұштасуда,екеуі де мәнімен-мағанасы маңыздылығымен өміршендігімен қазақ ұлтының болашағын бір арманға түйістіреді. Мысалы ағартылушылық пен үнемі даму бейбітшілік пен демократия, зайырлы құқықтық әділетті қоғам құру, идеялары бүгінде елімізде жүргізіліп жатқан өзгерістермен үнде

Алаш жетекшілерінің ұлт-азаттық ұрандары сол дәуірдің оқыған талапты, талантты жастарын баурап алды. Туған халқының халін сезіп, біліп өскен өрелі жас буын өкілдері ұлт-азаттық қозғалысы қайраткерлерінің…