Алаш көсемі туралы қазақ әдебиетінен мақала

Әлихан –Алаш көсемі

Әлихан – алаш көсемі. Өз елінің нағыз патриоты болған ізгі жан. Қазағының қамын ойлаған, өз заманындағы көкейкесті мәселелерін тапқырлығының арқасында шеше білген кемеңгер қайраткер. Қилы заманда елін, дінін, тілін аман сақтап қалуға қолынан келгенше аянбаған ұлт жанашыры. Бар алаштың басшысы бола білген Әлиханды ғалым-экономист, публицист, сонымен қатар шебер аудармашы, алғашқы демократтардың бірі деп танимыз.

Дегенмен, оның бойынан сан түрлі мамандықтар табылған. Ол қазақ эпосы мен фольклорын ғылыми тұрғыдан айшықты зерттеген. Әлихан ғалым ғана емес, кәсіби ормантанушы, заңгер ретінде халықтың көзайымы болған. Сонымен қатар Әлихан - Қазақстанның халық шаруашылығы бойынша кәсіби сарапшы маман. Ол - тарихшы, этнограф, әдебиеттанушы. Қай салаға араласса да, жетістікпен еңбектенгенін көреміз. Қазақ тарихы мен әдебиеті жөнінде көптеген мақалалар жазып, «Қозы Көрпеш – Баян сұлу», «Ер Сайын» сынды жырлардың үлгілерін жинап, баспа беттеріне жіберді. Қазақ тілінде газеттің болғанын, іс-қағаздарының барлығы дерлік қазақ тілінде жүргізілуін алға қойды. Мектептерде білім алатын оқушылардың да ана тілік жетік меңгерулері керек екендігін атап көрсетті. Өзінің ізденімпаздығының арқасында түпсіз терең білімге қол жеткізген қазақ зиялы өкілдерінің бірі әрі бірегейі болды. Ұшқыр ойдың, сапалы білімнің нәтижесінде үлкен жетістіктерді бағындыра алды. Әрине, жетістіктерге жету оңайға соқпады. Көптеген қиындықтар шеңбері сыға түсті. Он екі ғасыр бойы патшалы Ресейдің қол астында болған өз елі, қазақ халқын, тұсаудан босатуға барын салды. Әлихан Бөкейханұлы өзі айтқандай, қазақтың сауатты, көзі ашық болғандығ

Шынайы саясатты бағамдай, саралай білетін Әлихан, өз халқының Ресейдің құрамында жарқын болашағы болмайтынын аңғарды. Азаттық пен тәуелсіздікті аңсаған азаматтың еңбек жолы былай басталған. Ол Ресей жергілікті және қалалық қоғам қайраткерлері съезінің делегаты, Ресейдің І Мемлекеттік думасының және мұсылман халықтары съезінің депутаты болды. Алаш партиясы да Әлихан Бөкейханұлының бастамасымен құрылғаны баршаға мәлім жайт. Халқы болса, ардақты ұлын кеңінен құлаш жайған ұлт-азаттық «Алаш» қозғалысының негізін қалаушы, жетекшісі, ұлт жанашыры деп таниды. Алаш партиясының құрамындағы қазақ зиялылары да қайман қазағы үшін күресті. Алаш ордашылардың басты арман-мақсаты – қазақ халқын…