Әлеуметтік дағдыларды дамытуға арналған педагогтер материалы

«Білім – беру үдерісінде әлеуметтік дағдыларды дамытудың маңыздылығы»

педагогтерге арналған материал

Мақсаты: - педагогтарға оқушылардың әлеуметтік дағдыларын қалыптастырудағы мәселелер мен тиімді жолдарын көрсету;

Оқушылардың даму мәселелері туралы педагогтердің хабардарлығын арттыру;

Оқушылардың ынтымақтастық дағдыларын дамыту және өзгелермен тиімді қарым – қатынасын, өзін – өзі тану тәжірибесін алуы үшін жағдай жасау;

Міндеті:

- Мектеп жасындағы оқушылардың әлеуметтік – эмоционалды дағдыларын қалыптастыру және баланы жан – жақты дамыту,

- Әлеуметтік эмоционалды дағдыларды қалыптастыру арқылы балаларды әлеуметтік – мәдени нормаларға тәрбиелеу, рухани адамгершілік құндылықтарын арттыру.

Күтілетін нәтиже:

1. Жеке тұлғаның бастапқы әлеуметтік дағдыларын дамытуына педагог септігін тигізеді.

2. Педагог жеке тұлғаның қасиеттері мен әлеуметтік дағдыларын дамытудың әдіс – тәсілдерін меңгереді.

3. Жоба аясында жаңа ақпараттарды меңгере отырып тәжірибе алмасады.

Жоспар:

«Әлеуметтік дағдылар» ұғымына түсінік беру;

Ерте жастағы балалардың әлеуметтік дағдыларын қалыптастыру;

Негізгі әлеуметтік дағдылардың дамыту шарттары мен маңыздылығы;

Жеке тұлғаның әлеуметтік – эмоционалдық дағдыларын дамытудағы қолданылатын әдіс – тәсілдер.

Кіріспе

«Дағды», «әлеуметтік дағдылар» ұғымы, баланың әлеуметтік – эмоционалдық дағдылары олардың дамуына жәрдемдесетін қандай негізгі әдістер бар екендігі айтылады. Әлеуметтік даму шарттары балалардың дамуының негізгі құралы болып табылады. Дұрыс ұйымдастырған әдіс – тәсілдер баланың әлеуметтік тәжірибесін кеңейтіп бала дамуының қосымша мүмкіндіктерін ашады. Осы мүмкіндіктерді ескере отырып, оқушылардың әлеуметтік дағдылар жүйесін дамытудың бірнеше ерекшеліктерін ұсынады. Әлеуметтік дағдылардың дамуы баланың балабақшадағы өмірінде жүретінін, барлық қызмет түрлеріне ойын, құрастыру, бейнелеу және т.б. жүзеге асырылады.

Әлеуметтік дағдыларды қалыптастыру барлық білім беру салаларында, әсіресе, «Әлеумет» білім саласында қоршаған ортамен таныстыру және тілін дамыту бойынша ұйымдастырылған оқу әрекетінде, жеке және топтық сабақтарда психологпен, тәрбиешімен жүргізілген бірлескен жұмыстарда шешіледі.

І. Негізгі бөлім:

Дағды – бұл бірнеше рет қайталаулар мен жаттығулар нәтижесінде қалыптасатын автоматтандырылған әрекет. Әлеуметтік дағдылар – қойылған мақсатқа жету барысында, түрлі топтармен немесе белгілі бір адамдармен тиімді және табысты өзара әрекеттесу қабілеттілігі, басқа адамдармен бірлескен ымыраға келіп, кикілжіңдерді шеше ала білу. «Әлеуметтік дағды» ұғымын анықтаған зерттеушілердің алғашқысы В.Слот болды. Әлеуметтік дағдылар дегеніміз – адам өмір бойы игеретін және оны қоғамда өмір сүру үшін қолданатын, басқалармен тепе – теңдігін орнататын әлеуметтік қарым – қатынас әдістері мен әдістерінің жиынтығы.

Әлеуметтік дағдыларды дамыту жағдайлары:

Топтағы жағымды психологиялық жағдай (балаға деген қызығушылық, оны қабылдауға дайын болу, оған шынайы сену, балаға күлімсіреу, мейірім сөздерді пайдалану).

Ойластырылған заттық дамытушы орта;

Құрдастарымен және ересектермен бірлескен іс-әрекет;

Өзара әрекеттің жаңа тәсілдерін игеруге ықпал ететін проблемалық жағдайларды жасау;

ІІ. Балалардың өзіндік мінез-құлықтық қасиеттері, қоршаған ортамен әрі қарай тиімді өзара қарым-қатынас жасауға мүмкіндік беретін әлеуметтік дағдылары мен іскерліктері ерте жас кезеңінде бастау алады. Осы кезеңнен бастап балалар қоғамда ересектермен қатар тең құқылы болуға ұмтылады, жанындағылармен өзін тең серіктес ретінде ұстап өзін белгілі бір топқа жататындығын қажетсіну сезімі қалыптасады.

Бастауыш сынып оқушылары әртүрлі өмір саласын қамтитын, бұрын оларға қол жетпейтін іс-әрекет түрлеріне жетуге, өзін-өзі бекітуді жүзеге асыруға ұмтылады. Мектеп өміріндегі бала мектеп талаптарын орындауда белгілі бір қарым-қатынас түрлерімен және әлеумет пен қоғаммен қарым-қатынас жасай бастайды. Баланың өзінің жаңа рөлін қабылдау жылдамдығы мен табыстылығына осы кезеңде қалыптасатын әлеуметтік дағдының ерекшеліктері көп әсер етеді. Осылайша балада қарым-қатынас тәжірибесі кең болған сайын, ол көптеген адамдармен қарым-қатынас жасайды, әр түрлі жағдайларға түскен сайын, оның әлеуметтік тәжірибесі кеңейіп, әлеуметтік дағдысы қалыптаса бастайды.

Сонымен кіші мектеп жасындағы балалардың мінез-құлқының әлеуметтік дағдылар жүйесін дамытудың тиімді жолы сол жастағы балалардың білім беру кеңістігінің әлеуметтік ортасын құру, оның оқыту субъектілерінің қызметін жүйелі ұйымдастыру болып табылады. Балаларды құрдастарымен маңызды әлеуметтік қатынастар жүйесіне біртіндеп қосу арқылы бастауыш сынып оқушыларының әлеуметтік дағдылары мен жүріс-тұрыс дағдылар жүйесін дамыта аламыз.

«Менің жұмыс тәжірибем» КЕЙС

1. Марат қиын жағдайда қалып қойған отбасы , әйелі Айнұр ауырып қайтыс болды. Араларында мектеп жасындағы 3 бала бар, 2 ұл, 1 қыз. Осындай жағдайдан кейін әкесі ішімдікке салынып бала тәрбиесіне мүлдем араласпады. Балалардың сабаққа қатысы нашарлады, көңіл күйлері болмай жүрді. Осы отбасыны қиын жағдайдан шығару үшін қандай әрекеттер қажет?

1.Әкесімен қандай жұмыс жүргізу қажет?

2. Балалармен қандай жұмыс жүргізу қажет?

3.Осы балалардың әлеуметтік дағдыларын қалыптастыра отырып, қандай шешім шығарар едіңіз?

ІІІ. Әлеуметтік дағдыларды дамыту шарттары:

Топтағы жағымды психологиялық ахуал (балаға қызығушылық, оны қабылдауға дайын, сот емес, оған шын жүректен сену, балаға күлімсіреу, жылы сөздер қолдану).

Әртүрлі іс – әрекеттерді дамыту үшін топта жағдай жасау.

Өз құрдастарымен және ересектермен бірлескен әрекет, қарым – қатынас, белсенділіктің көрінісі, бірлескен тәжірибе, ынтымақтастық және т.б.

Өзара әрекеттесудің жаңа тәсілдерін дамытуға көмектесетін проблемалық жағдайларды құру.

Неліктен балалар үшін әлеуметтік дағдылар маңызды?

Әлеуметтік дағды біздің балаларымыздың яғни алдымыздағы оқушыларымыздың жалпы дамуы үшін өте маңызды. Олар өздерінің эмоционалдық әл-ауқатына, оқудағы жетістіктеріне және болашақ өмірлеріне ықпал етеді, олар салауатты қарым – қатынастарды қалыптастыруға, қажеттіліктерін жеткізуге, басқалардың сезімін түсінуге және әлеуметтік жағдайларды басқаруға көмектеседі.

Негізгі әлеуметтік дағдыларға:

Эмпатия;

Белсенді тыңдау;

Сыни тұрғыдан ойлау;

Ынтымақтастық;

Жанжалды шешу;

Жеке кеңістікті түсіну жатады.

Эмпатия – үйрету қарапайым әрекеттерден басталуы мүмкін. Біз жасай алатын ең маңызды әлеуметтік дағдылардың бірі оқушылармызға эмпатияны үйрету. Эмпатия әркімнің өз сезімдері мен тәжірибесі бар екендігін үйретеді және бұл оның әлеуметтік өзара әрекетесуін байытады.

Белсенді тыңдау – бұл әңгімеге толық қатысу, хабарды түсіну және ойланып жауап беру. Бұл қарым – қатынасты жақсартатын, берік қарым – қатынас орнататын және өзара сыйластыққа ықпал ететін дағды.

Сыни тұрғыдан ойлау – ақпаратты өңдеу және тұтыну мұқият ойлау қабілеті. Айналамызда көп деген ақпарат бар, бірақ алынған білімді дұрыс сұрыптай білу керек.

Ынтымақтастық дағдысы – оқушылардың бір – біріне сыйласуына, түсінісуіне ықпал етіп, ұжым арасында бірлесе жұмыс жасауына мүмкіндік береді.

Жанжалды шешу дағдысы арқылы бала түсініспеушілік әрекеттеріне қақтығыстарға төтеп беріп, өзара мәмілеге келуді үйренеді.

Түсіну – жеке дара ерекше үрдіс. Бала өзінің жеке шекарасы мен кеңістігі туралы түсінікті ерте жастан бастап қалыптастыра бастайды.