Алгоритм және блок-схемалар бойынша сабақ жоспары, 9-сынып

Сыныбы

Күні

Сабақтың тақырыбы: Алгоритм және оның атқарушылары. Алгоритмді жазу пішімі. Блок-схемалар. Алгорит

Сабақтың мақсаты: Алгоритм ұғымымен таныстыру, жалпы түсінік қалыптастыру, алгоритмнің орындалуы мен қасиеттерінің түрлерімен танысу.

Сабақтың түрі: түсіндірмелі

Сабақта қолданылатын көрнекті құралдар: оқулық, жұмыс дәптері

Сабақтың өту барысы:

Ұйымдастыру

Жаңа тақырыпты түсіндіру

Тапсырма орындау

Сабақты бекіту

Үйге тапсырма

Жаңа түсінік

1.1. Алгоритм, программа ұғымдары.

«Алгоритм»ұғымы информатикада ақпарат сияқты іргелі ұғымдар қатарына жатады. Бұл атаудың мағынасын түсіну үшін оған жан-жақты талдау жасаған жөн.

Алгоритм атауы атақты араб математикгі Әбу Жафар Мұхаммед ибн Мұса әл-Хорезми (763-850) есімінің латынша Algorithmi(Алгоритми) болып жазылуынан шыққан. Ол санаудың ондық жүйесінде көпорынды сандар мен арифметикалық амалдардың орындалу ережесін ұсынған. Алгоритмді реттелген амалдар жиыны, кезекпен орындалатын операциялар тізімі деп ұсынған жөн.

Алгоритм – берілген есептің шығару жолын реттелген амалдар тізбегі түрінде келтіру.Алгоритмді компьютерде орындау үшін оны программа түрінде жазып шығу керек. Программа компьютерге түсінікті командалардан тұрады.

Алгоритмдердің орындалуы.

Алгоритмді орындаушының рөлін негізінен, адам немесе автоматтандырылған құрылғы, яғни компьютер, робот т.б. атқарады.

Мысалы,

у = (ах+b)(сх -d) функциясын есесптеу үшін келесі қарапайым әрекеттерді орындау керек:

1) а- ны х-ке көбейтіп, оны У деп белгілеп аламыз;

2) У – ті b –ға қосып, оны У1 деп белгілейміз;

3) с – ны х – ке көбейтіп, оны У2 деп белгілейміз;

4) У2 –ден d – ны алып тастаймыз, оны У3 деп белгілейміз;

5) У1 –ді У3 –ке көбейтіп, нәтижені У4 деп белгілейміз.

Көрсетілген пункттерді өзгертуге болмайды. Олар дәл осы қалпында орындалуы қажет. Сонда ғана қажетті нәтижеге жетуге болады. Мысалы: Қалааралық телефонды қолдану алгоритмі.

Телефон тұтқасын алу;

8 санын теру;

Үзіліссіз үнді күту;

Керекті қаланың кодын теру;

Абоненттің телефон нөмірін теру;

Абонент жауабын күту;

Сөйлесу батырмасын басу;

Сөйлесуге болады.

Осы мысалдағы әрекеттерді орындау үшін алдын-ала абоненттің телефон нөмірін, тұратын қала кодын білу қажет.

Жалпы алғанда, өміріміздің барлығы алгоритм тізбектерінен тұрады десек те болады.

Алгоритм орындалу барысында атқарушы қандай инструкция келесі орындалу керектігін біледі. Атқарушы орындай алатын командалардың жиынын атқарушы командалар жүйесі деп атаймыз.

Сонымен, алгоритм атқарушысы алдын-ала қойылған әрекеттерді орындап, нәтижеге жететін адам, компьютер немесе техника болуы мүмкін. Егер есепті шешу үшін техникалық құралдар пайдаланылса, орындалатын әрекеттер тізбегі нақты және түсінікті болу керек. Қаншалықты әрекеттер түсінікті де, нақты болса, соншалықты нәтижеге жету тез және дұрыс болады.