Алгоритмдерді бағдарламалау бойынша ашық сабақ информатика

№15 зертханалық жұмыс. Сызықтық, тармақталған, циклдық алгоритмді бағдарламалау

Боранбаева Гүлжан Үсенбекқызы

Алматы мемлекеттік политехникалық колледжінің оқытушысы

Сабақтың мақсаты:

1. Білімділік:

Компьютерде есеп шығару кезеңдерін алгоритмдеу және бағдарламалау. Жалпы алгоритм түрлерін бағдарламалау, бағдарлама мүмкіндіктерін қарастыру барысындағы білім, білік, дағдыларын жетілдіру және жүйелеу.

2. Дамытушылық:

Зерттеу жұмыстары мен аналитикалық ойлау қабілетін, коммуникативті-техникалық біліктілігін, пән бойынша білімдерін және ұсынылатын құралдарды тәжірибелік бағыттағы мақсаттарды шешуде қолдана білулерін дамыту. Шығармашылық ой-өрістерін дамытуға машықтандыру.

3. Тәрбиелік:

Отанын сүюге, еңбексүйгіштікке, өзіндік сана-сезім, ақыл-ой парасаттылығына, дүниетанымдық көзқарастарын, өзге студенттермен мәдени қарым-қатынас жасай білуге, өз бетінше ізденуге, ойларын ашық жеткізуге, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.

Сабақтың түрі:

дәстүрлі

Сабақтың типі:

зертханалық жұмыс

Оқыту технологиясы:

ақпараттық-коммуникациялық, интерактивті, дамыта оқыту технологиялары.

Оқыту әдістері:

түсіндірмелік-иллюстративті, тәжірибелік, зерттеу, жеке, топтық оқыту әдістері.

Сабақтың көрнекілігі және техникалық құралы:

Мультимедиялық проектор, интерактивті тақта, компьютер, презентациялар, бейнематериал

Пәнаралық байланыс:

математика, сызу

Сабақтың барысы:

1. Ұйымдастыру кезеңі: (3 мин)

Студенттермен амандасу, журнал бойынша тізімін тексеру.

3. Зертханалық жұмыстың мақсаты

1. Сызықтық, тармақталған, циклдық алгоритмді бағдарламалаудың теориясын еске түсіру

2. Алгоритмдердің түрлерін Turbo pascal бағдарламасы көмегімен есептеу

3. Берілген есептердің алгоритмін, блок-схемасын, бағдарламасын құру.

4. Жұмыс орнын тексеру

Техникалық қауіпсіздік

5. Зертханалық жұмысты түсіндіру

Сызықтық алгоритмді бағдарламалау

Паскаль тілінде жазылған бағдарлама 3 бөлімнен тұрады:

тақырып бөлімі, сипатталу бөлімі және операторлар бөлімі.

Бағдарламалар құрылымы үш түрге бөлінеді: сызықтық, тармақталу және циклдік. Бағдарлама деп белгілі бір бағдарламалау тілінде жазылған реттелген командалар тізбегін айтамыз. Белгілі бір алгоритмді бағдарламалау дегеніміз осы алгоритм орындалатын бағдарлама жазу. Ендеше сызықтық құрылымды алгоритмді бағдарламалап көрейік. Сонымен сызықтық алгоритм деп командалары бірінен соң бірі тізбектеліп орындалатын алгоритмді айтамыз.

Сызықтық бағдарлама жазу үшін келесі операторларды білу қажет:

- меншіктеу операторы : =

- енгізу операторы Read( );немесе Readln( );

- шығару операторыWrite( );немес Writeln( );

Меншіктеу операторы жазылған өрнектердің мәнін есептеп оны айнымалыға беру үшін қолданылады. Жазылу ережесі <айнымалы атауы>:=<өрнек>;

мұндағы <айнымалы атауы>- айнымалы идентификаторы, := меншіктеу белгісі, яғни айнымалының мәні орнектің есептелген сан мәнін қабылдайды; <өрнек> – арифметикалық өрнек немесе сан.

Ал енді сызықтық бағдарлама жазып көрейік.

Мысал: Ұзындығы а-ға тең, ені в-болатын тіктөртбұрыштың ауданын анықтайтын бағдарлама жазу:

Алдымен бізге тіктөртбұрыштың анықтайтын формуланы білуіміз керек. Ол S:=a*b

Алдымен Блок-схемасы мен алгоритмін қарастырып көрейік

Блок-схема Алгоритм

алг тіктөртбұрыш ауданын анықтау

нақты а,в

нәтиже S

басы

а,в енгізу

S=a+b

S шығару

соңы

Енді осы алгоритм бойынша бағдарлама құрамыз:

Program pr1;

Var a,b,s: real;

Begin

Write(‘a,b мәндерін енгіз’);

Read(a,b);

S:=a*b;

Write(‘S:=’,S);

End.

Тармақталған алгоритмді бағдарламалау

Тармақталған алгоритмдер – алгоритмде арифметикалық теңсіздік пен теңдік түрінде берілген логикалық шарт тексеріледі. Логикалық шарт тексеріледі, егер орындалса, онда 1 – жолмен, ал егер орындалмаса, онда 2-ші жолмен жүзеге асады да, соңында екі тармақ бірігеді. Мұндай алгоритмдерді шарт тексеру, яғни тармақталу алгоритмдері деп атаймыз. Блок схемасында шарт тексеру блогы – ромб қолданылады.Тармақталу операторы көрсетілген шартқа тәуелді құрамына кіретін операторлардың орындалуын немесе орындалмауын қамтамасыз етеді. Тармақталған алгоритмдерді бағдарланған кезде мынадай қызметші сөздер қолданылады: if(иф) - егер , then (зен) – онда , else (элс) - әйтпесе. Турбо Паскальда екі шартты оператор бар IF және CASE.

Толық оператордың жазылу түрі: {Егер шарт онда 1 оператор әйтпесе 2 оператор орындалады.}IF <шартты өрнек> THEN <1 оператор> ELSE <2 оператор>;

IF сөзінен соң жазылатын өрнек түрінде берілген шарт алдын ала есептеледі, оның нәтижесі логикалық (boolean- бульдік) типте болады. Егер ол шарттың мәні TRUE ақиқат болса, онда THEN (онда) ELSE (әйтпесе) сөзінен кейінгі 2-оператор атқарылмайды. Екінші жағдайда шарт мәні FALSE (жалған) болса, онда ELSE сөзінен кейінгі 2- оператор орындалып, 1-оператор орындалмайды. IF операторы бірінің ішіне бірі кіріп, қабаттасып та орындала береді.