Әлихан Бөкейхан мұрасының тәрбиелік маңызы 9 сынып

Жұмыстың тақырыбы: « Ә.Бөкейханов мұрасының ұрпақ тәлім- тәрбиесіндегі маңызы»

Шахтинск қаласы Ә.Бөкейханов атындағы мектеп-лицей мұғалімі

Н.М.Касенов

С.Торайғыров айтқан екен...

Ешкімнің Әлиханға бар ма сөзі, Демейді қандай қазақ оны оң көзі.

Семей тұрсын, жеті облыс - бар

қазақтан,

Талассыз жеке-дара тұр ғой өзі ...

Манаш Қозыбаев

« Біз әлі әлихантанудың етегінде жүрміз...»

Алаш идеясы

Қазақстан өз тәуелсіздігін алып, өз алдына Егеменді ел болғаннан кейін, ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы ұлтымыздың басынан кешкен тарихи оқиғаларының ақтаңдақ беттері ашыла бастады. Бұрын есімі айтуға тыйым салынып келген тарихи тұлғаларымыздың да аты- жөндері жарыққа кеңінен таныла бастады. Алаш ардақтыларының арманы – бүгінгі Тәуелсіз Қазақстан еді. Өйткені Алаш идеясы – ұлттық идеология болатын. Олар үнемі отаншылдыққа, мемлекетшілдікке, бірлікке үндеді.

Алаш көсемдерінің басты қасиеті – олардың қай-қайсысы болмасын жан-жақты, «сегіз қырлы, бір сырлы» тұлғалар-тұғын. Алаш қайраткерлерінің қайсысын алсақ та, бірі саяси күрескер, бірі экономист, бірі заңгер, бірі лингвист, бірі жалынды жаршы-публицист, бірі ғалым, бірі киелі өнер иесі, бірі педагог, бірі қаламгер т.б. болған. Әрқайсысы түрлі салада еңбек етсе де, қайтсем халқымның көсегесін көгертемін деп, осы жолға бүкіл өмірлерін арнады.Тәуелсіз Қазақ мемлекетін құруды, тығырықтан шығар жолды іздеумен болды . Бірақ, шоқжұлдыздардың ғұмыры кеңестік кезеңде күреспен өтті.

Күреспен өткен ғұмыр

Ел тағдыры таразыға түскен сын сағатта Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатов, Мағжан Жұмабаев, Жаһанша, Халел Досмұхамедовтер бастаған ұлт зиялылары қазақтың болашағы үшін шешуші қадам жасап, ұлы мұрат жолында ұланғайыр қайрат көрсетті. Олардың осы асыл мұрасы мен атқарған істерін бүгінгі және келер ұрпақтың жадына сіңіру- баршамыздың міндетіміз. Алаш идеясын насихаттау кезек күттірмес іс болуы тиіс. Бүгін мен сол Алаш көсемінің еңбектері жайлы әңгіме өрбітуді жөн көрдім.

Сын сағатта

Жұмыстың мақсаты

Алаш зиялысы Әлихан Бөкейхановтың әдебиет пен тарихымызға қосқан өзіндік үлесі, қолтаңбасын зерттеу.

Міндеті :

- алаш арысы Ә.Бөкейхановтың мұраларын зерттеу;

- әдеби мұралардың ұрпақ тәлім- тәрбиесіндегі маңызын көрсету;

Абайдан соң...

Абай заманында өмірге келіп, өркен жая бастаған жазба әдебиетін жалғастырушылар: Ә.Бөкейханов , А.Байтұрсынұлы, М.Дулатов, Ғ.Қараш, Ж.Аймауытов, М.Әуезов , Қ.Кемеңгерұлы, С.Садуақасов т.б. қазақтың жазба әдебиетін тақырыптық - идеялық, жанрлық, көркем тілдік тұрғыдан байытты.Ауызша айтылып жүрген көркем сөз үлгілерін хатқа түсіріп, газет, кітап беттеріне көшіруде елеулі еңбек етті. Ең бастысы - жазудың мәдениетін арттырды.

Абайтанушы- Әлихан

Осы уақытқа дейін Абайтанушылардың тұңғышы М.Әуезов деп білер болсақ, зерттеу барысында тұңғыш Абайды зерттеушілердің бірі Ә.Бөкейханов екеніне көзім жетті . Бұны ғалым О.Абдрахманұлы ( Әлиханның жиеншары) өз еңбегінде жан- жақты талдап көрсеткен. 1905 жылы «Абай (Ибраһим) Құнанбаев» деген қазанамасында Абайдың өмірбаяны, шығармалары, идеялық бағдары, сөз өнеріндегі шеберлігі мен шешендігі толық қамтылған. Өз еңбегінде «Абай- поэтикалық қуаттың иесі, қазақ халқының мақтанышы. Абай сияқты, халықтың рухани…