Аллельді гендердің өзара әрекеттесуі 10 сынып ашық сабағы

Ұзақ мерзімді жоспардың бөлімі: ГЕНЕТИКА БӨЛІМІ

Мектеп: М. Әбдіхалықов мектеп-гимназиясы

Күні: 28.02.2018 Мұғалімнің аты-жөні: Абдигалиева Салтанат

Сынып: 10ә Қатысқандар: Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы:

Белгілердің анықталуында аллельді және аллельді емес гендердің өзара әрекеттесулері.

Осы сабақта қол жеткізетін оқу мақсатары:

«Көбею және даму» бөлімі бойынша білімдерін пысықтайды.

Мейоздық бөліну, онтогенез, генетиканың бір-бірімен тығыз байланыста екендігін ұғынады.

Генетикалық есептер шығарып, құрастырып үйренеді.

Хромосомаларда гендердің орналасуы туралы білімдерін тереңдету.

Сабақтың мақсаты:

Аллельді емес гендердің өзара әрекеттесулерінің түрлерін ажыратып, генетикалық есептер құрастыруға дағдыландыру.

Бағалау критерийі

Оқушы оқу мақсатына жетеді, егер:

• гендердің әрекеттесуінің аллельді және ллельді емес түрлерін ажырата алса;

Гендердің өзара әрекеттесуінің 4 типін анықтай білсе;

Қан топтары мен жыныс хромосомасына есептер шығарып үйренсе;

Тілдік мақсаттар

Пәндік лексика және терминология:

Плейотроп (жан-жақты) – бір геннің өзі екі немесе бірнеше белгілердің дамуына әсер етеді.

Комплементарлық – екі немесе бірнеше аллельді емес гендердің бірін-бірі толықтырып, жаңа белгіні жарыққа шығаруы.

Супрессор – комплементарлық әрекеттесуге кері жүреді. Бір ген екінші генді басып, оның белгісін жойып жібереді.

Полимерлі гендер – бір белгінің қалыптасуына бірігіп әсер ететін гендер.

Көпаллельділік – геннің бірнеше рет қайталануы.

Дескриптор. Білім алушы

Пән бойынша сөздік қоры дамиды;

Әр бір ұғымның генетикалық мәнін түсінеді.

Терминдерді 3 тілде оқу мен жазуға дағдыланады.

Пәнаралық байланыс

медицина.

Алдыңғы білім

Сұрақ –жауап арқылы;

Моногибридтік және дигибридтік будандастыруға есептер шығару.

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңі

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен амандасу, сабаққа келмеген оқушыны журналға белгілеу.

Сабақтың басы

«Білу»

Үй тапсырмасы

(2минут)

Сынып оқушыларын топқа бөлемін;

Бағалау бетшесін таратамын;

Тренинг.

Дескриптор:

Оқушылардың сыни ойлау қабілеттері артады;

Әр бір оқушы өзінің жеке пікірін айтуға дағдыланады;

Оқушылар бірін-бірі тыңдауға, пікірлерін толықтыруға үйренеді;

Топқа бөлу: «Себеттегі гүл шоғы»

Әр түрлі түсті бірнеше гүлшоқтарын топ құрамындағы оқушы саны бойынша (15) дайындап, оларды араластырып, оқушыларға таратамын. Ұқсас гүлшоқтары бір топқа жиналады. Оқушылар сол бойынша топ құрайды. Топ аттарын өздері белгілейді.

Сұрақ-жауап, есептер.

Гендердің әрекеттесуі

Аллельді

Аллельді емес

Моногибридті Комплементарлық

Дигибридті Эпистаз

Полигибридті Полимерия

Көп аллельділік

Дескриптор:

Оқушылардың жылдам ойлау қабілеті артады;

Топтасып мәселені шешуге ұмтылады

Критерий:

Критерийлер

Ұпай

Топта жұмыс жасай алуы

Тапсырманы жылдам орындай алуы

Bilimland.kz

Интернет материалдары

Сабақтың ортасы

«Белсенді оқыту» әдісі

Түсіну және сипаттау:

Нұсқау беру және айту:

Көрсету және модельдеу:

Блум таксономиясы,

Қолдану

Белсенді оқыту әдісі, зерттеу тәсілі

Негізгі бөлім.

Жаңа сабақты түсіндіремін.

Аллельді емес гендердің өзара әрекеттесуі.

Комплементарлық / Complementary – екі немесе бірнеше аллельді емес доминантты гендердің бірін-бірі толықтырып, жаңа белгіні жарыққа шығаруын айтады.

(сурет, тотықұс)

9- жасыл тотықұс

3- көгілдір тотықұс

3-сары тотықұс

1 – ақ тотықұс

Эпистаз / Epistasis – бір ген екінші генді басып, оның белгісін жойып жібереді. Осындай басымдық көрсететін генді супрессор деп атайды.

One gene is dominants on the second gene and destroys it,s mark.

It is called a gene suppressor that displays such a dominant feature.

Тауықтарда С гені қауырсынның түрлі түсін анықтайды, ал аллельді емес j (джи) гені супрессор болып табылады. Сондықтан осы супрессор j гені бар жерде доминантты С белгі өз белгісін көрсете алмайды да, тауықтар ақ қауырсынды болып шығады.