Ән падишасы Шәмші ата әдеби-сазды кеші

«Ән падишасы Шәмші ата»

Шәмші Қалдаяқовтың шығармашылығына арналған

әдеби сазды кеш.

Жүргізуші: Ән падишасы халық берген атағы,

Әндеріңмен күліп таңым атады. Ғашықтардың жан сезімін тербетіп, Әуеніңмен нұрланып күн батады. Жүргізуші: Аса құрметті ауыл тұрғындары, қадірменді қонақтар, аяулы оқушылар бугінгі біздің «Ән падишасы» Шәмші ата атты әдеби сазды кешімізге қошкеліпсіздер. Қашанда әр елдің мақтаныш тұтатын ұл қыздары болады. Соның бірі, бірі емес бірегейі әні мен әр жүректі әлдейлеген, ән пдишасы атанып алтын тәжін кейген сазгер Шәмші Қалдайақов. Бүгінгі кешіміз Ш.Қалдайақовтың 80 – жылдық мерейтойына арналады.

Қазақ вальсінің королі, қазақ халқының сүйікті, танымалы сазгері Ш.Қалдайақовтың өмірі мен шығармашылығымен таныстыратын мектебіміздің тәлімгері Елбаева Толганай

Жүргізуші: Шәмші аға айтқан екен «маған жақын нәрсе халқымның жүрегі.Менің әндерімнің болашағы – халқымның тағдырына байланысты. Халқым барда менің әндерім бар» - деген екен. Шабытым шалқып келгенде,

Шақырып, самғап қалайын. Жырымнан тізіп ақ маржан, Мойныңа алқа тағайын. Бойыңа шашу шашайын. Ән. «Ақ бантик» орындайтын Еркинбаева Гулсинай Жүргізуші: Бәрін бердің еліңе дегендейін қанып іш,

Әруағымен халқыңды заңғар шыңға алып ұш. Әндеріңді шырқасақ қанаттанып кетеміз, Тұла бойың ән аға, тұнып тұрған сағыныш.

Жүргізуші: Арыс өзенінің сырдарияға құятын жеріндегі қойнауында «Сарыкөл деген көл бар. Осы көлдің жағасында 1927 жылы Қалдаяқов деген кедей, өзіне қамыстан күрке салып мекендеген. Қалдаяқтың шын аты Әнапия».

Оның балтырындағы үлкен қалды көріп, жеңгелері Қалдаяқ деп кеткен екен. Бұл Шәмшінің әкесі еді. Әкесі қобыз, домбырада құйқылжыта ойнайтын сері адам болса керек, Қалдаяқтың сол қамыс күркесінде 1930 жылы бір бала дүниеге келген екен. Оның

атын әкесі бір кездегі елдің патшасының атымен Жамшиден деп қойыпты. Бір қызығы, 30 жылдай уақыт өткен соң ғана Жамшиден – Шәмші Қалдаяқов болып атанды.

Міне қазір Арыс бойында туған Шәмші ағаның «Арыс жағасында» тыңдаймыз. Ән: «Арыс жағасында». Жүргізуші: Ия, сол сөздері қазір шындыққа айналды, халқы оны ешқашан ұмытпайды. Оның әндерін қазір де республика жұлдыздары, мектеп оқушылары үлкен сүйіспеншілікпен орындайды. Сұлу сазға бөленген өз өңірің,

Сырға орап жастардың мәз өмірін Шәмші аға шығарған асыл әндер, Жадыратқан талайдың пәс көңілін Ән: «Қуаныш вальсі». (Би, сынып оқушылары). Жүргізуші: Шәмшінің әндері құлаққа жағымды, жүрекке жылы қабылданып, жұртшылықтың сүйіспеншілігіне бөленді. Композитор шығармасының тақырыптық, мазмұндық ауқымы аса кең. Елге, жерге, отанға, ата – анаға, жарға, дос – жаранға деген сүйіспеншілік – Шәмші шығармаларының басты тақырыбы. Оның азаматтық лирикаға тұнған, республикамыздың жерін жырға қосатын: «Ақ ерке - Жайық», «Отырардағы той», «Сыр сұлу», «Байқоңыр», «Отан», «Мойынқұмда», «Өмір – өзен» т.б туындыларын жұртшылық ерекше ықыласпен қабылдады.

Ән: «Өмір – өзен» орындайтын Конарбаева Шынар Жүргізуші: Анашым, ортамызға келсең күліп,

Болады Алатаудай еңсем биік. Мен сенің қарызыңды өтеймін бе? Әлемнің жақсылығын берсем жиып?! Көрініс: «Ана туралы жыр» Автор: Шәмші өз анасы туралы былай толғанады. Менің анамның ең сүйікті әні «Қорлан» еді д

Анасы өнерді бағалайтын, жақсы ән айтатын адам болса керек. Шәмші өзінің аяулы анасына әндерінің ең асылын арнады. Ол «ана туралы жыр». Бұл әннің туу тарихы былай екен:

Бірде анасы қатты ауырып, өзінің о дүниелік боларына көзі жетті. Алматыдан шәмші баласын шақырып, өзінің соңғы сөздерін айтып келіп:

Анасы: Бұл өмірден жас кеттім демеймін! Жазмыш маған келіннің қызығын көруді, немере сүюді жазбады. Тағдыр солай. Жалғыз тілеуім – сен аман бол! Автор: Шәмші анасынан бұл дүниеде шын айрылғалы тұрғанын біліп, анасының кеудесіне басын төсеп, өксіп жылап жібереді. Шәмші: Ана кетпеші мен сізге қарыздармын! Сізге қарыздармын ана, сіздің басыңа күмбез орнату қолымнан келмес, бірақ сізге әннің ең сұлуын, ең нәзігін арнаймын. Ана. Автор: Бұл 1957 жылы 4 қыркүйек болатын. Шәмші уәдесінде тұрып, 1961 жылы «Ана туралы жыр» әні дүниеге келді. Ән: «Ана туралы жыр» орындайтын құдабай Нұрым. Жүргізуші: Серік жанәбілдің сөзі. Шәмші қайтыс болар алдынды әлде бір нәрселер ойыма түсіп:

- Шәмші! Сен осы «Қайықта» әнін жазарда Нұрсұлтан Әлімқұловқа тақырып бердің ба? – деген едім. Шәмші сәл ойланып, күрсініп: - Өмірдің өзі ұшан – теңіз. Бәріміз осы қайықпен жүзіп өтеміз. Ал, менің қайығымда ескек болған ж оқ. Бүгінге дейін ескексіз қалқып келемін. Соны жазғыздым, - деді...

Ащы жазылған мақала екен. Жүрегім ауырып кетті. Ән: «Қайықта» орындайтын Медиханова Торгын Жүргізуші: Шәмші тек сазгер ғана емес, суырып салма ақын еді.

Әлі де бұл кеудеме толмай арман Жас көңіл еш нәрсеге болмай алаң Бейхабар жүр едім ғой махаббаттан Қол созып, құшақ жайған қандай адам? -дей келе шыр шумақтары Шәмші жүрегімнің толқыны мен тебіренісі.

Шәмші ағамыз өмірде көп қиыншылық көрді. Себебі, бар өмірін шығармашылық іске арнаған.

Сазгер Шәмшіге көрсетілген алғашқы да соңғы құрмет 1991 жылдың 29 желтоқсанында алматы қалалық әкімшілігі атынан, «Қазақстан халық әртісі» деген атақ берілді. Бұл күндері Шәмші ауруханада еді. 1992 жылы 29 ақпанда соңғы сапарға аттанды. Шәмші бұл атақты небәрі 60 күн ғана алып жүрді.

Артында өнер өшпес мұра қалды,

Әніне табындырып барша жанды. Қазақтың сазгер ұлы, сал – сері, Ғасырдың ұлы едің маңдай алды.