Ансамбль мен оркестр ұйымдастыру үдерісіне арналған сабақ жоспары

1. Шебер -сынып "Ансамбль мен оркестр ұйымдастыру процесі"

Мақсаты: Ансамбль мүшелерінің бірге ойнау дағдысын жетілдіру.

Міндеттері:

нотаны бірден оқып, сауатты ойнау дағдысына жеткізу;

ансамбль құрамындағы қазақ халқының музыкалық аспаптарында орындау ерекшеліктерін меңгеру;

оркестр мүшелерінің ішкі тәртібін сақтаумен қатар еңбекке баулып, тәрбиелік және шығармашылық ізденіс жолдарына көңіл бөлу;

2. Шебер сыныптың көрнекті құрал жабдықтары: Домбыра- тенор І-ІІ, қобыз, шертер, прима -домра, жетіген, сырнай, бас домбыра және ұрмалы аспаптары, проектор, компьютер.

3. Шебер- сыныптың жоспары:

Ұйымдастыру кезеңі:

(Ансамбль мүшелерімен амандасу, аспаптарды келтіру, нота түгендеу, психологиялық тұрғыдан өнерпаздарды шебер сыныбына даярлау, мақсатымен таныстыру, бағыттау).

Талдау: Украин әні "Ар жағында Дунайдың келеді казак" сандарға бөліп, екі такттан әр аспапты бір - бірден талдау, ырғакты меңгеру.

Қорытынды: Шығарманы мәнерлеп орындау. (Динамикалық белгілерін игеру).

4. Кіріспе: "Ансамбль жұмысын ұйымдастыру процесі"

Музыка мектептегі аспапты ансамбльдерді ұйымдастыру, музыкалық-эстетикалық тәрбие берудің толық құндылығы оқу процесінің мазмұны мен ұйымдастыруына тікелей байланысты екені белгілі. Олар бірқатар жолын педагогикалық және дидактикалық талаптарға сай келуі тиіс. Атап айтқанда бүкіл оқу процесінің нысаналы жүргізілуі, оның жүйелілігі, түсініктілігі, көрнекілігі, өмір мен байланыстылығы, оқыту мен тәрбиедегі сабақтастығы, әрбір адамды терең құрметтей отырып, ұжымның барлық мүшелеріне қойылатын талаптардың бірлігі, творчестволық ізденіс, өзін-өзі көрсету үшін оңтайлы жағдайлар жасау және ұжымның, оның жетекшісінің талаптарына міндетті түрде бағыну, жоғары тәртіптілік.

Ансамбль - бірлесіп шығарма орындаудағы көркемдік бірлік, тепе-теңдік, барлық техникалық және көркемдік-мәнерлік құралдарының сәйкестігі. Ансамбль ұйымдастыруға қажетті ішкі, сыртқы жағдайлар (орын, бөлме, акустика, оқушыларды іріктеу) болуы шарт және музыкадағы дыбыс үйлесімділігін ұғыну қажет. Аспапта дыбыс шығару тазалығының кепілі. Дыбыс үйлесімін көркем образды тыңдаушыға жеткізудегі ең басты нәрсе әуендік және гармониялық дыбыстар үйлесімі, орындау шеберлігі және әуенді қабылдау қабілетін жетілдіру қажет.

Аспаптық ансамбль сабақтарында қатысушының қаншалықты дәрежеде эмоциялық жағынан баурағанын, оның ой-пікірі, қиялы, есте сақтауы қалай қалыптасып, дамып отырғанын білу маңызды.Тіпті концерт кезінде орындау сапасы шығарманы игеру, оған көзқарас дәрежесінің толық «обьективті» көрсеткіші сияқты. Бұл орайда оқу–тәрбие шараларын ұйымдастыру мен өткізудің көпқырлы және маңызды мәселелерін шешіп, мазмұны мен формаларын нақтылайды. Ансамбльде творчестволық және еңбек тәртібін нығайтады. Ансамбльде орындау дағдыларын қалыптастыру жолдарын түсіну – тәсілдер мен әдістерді дұрыс таңдауға қажетті техниканы игеруге бастар жол. Ансамбльдік орындау – күрделі қызмет, өйткені онда білім жатады. Ал творчество көркемөнер міндеттерін шешу жолдарын ой елегінен өткізуден жаңа оңтайлы әдістерді табудан, ең бастысы – инициатива көрсетуден, халық музыкасы негізінде жатқан бай қазынаны пайдалану арқылы өзін-өзі көрсетудің неғұрлым жақсы формаларын әрбір қатысушының өз бетімен іздестіруінен көрінеді. Оқушыларға қазақ халқының бай мұралары, соның ішінде ғажайып әндері мен күйлерін, ата-бабамыздан келе жатқан көне ұлттық музыкалық аспаптар туралы кеңінен мағұлмат бере отырып, оқушы бойына сіңіре білу жетекшінің

Балалар ұлттық аспаптарымызда ойнай ортырып, әр аспаптың өзіндік ерекшеліктерін, дыбыс бояуын (тембр), орындалған әуеннің белгілі бір ырғағын (ритм) сезініп, өз бетінше есте сақтап анықтай біледі. Демек, жетекші ансамблдің ойналатын репертуарына шығармашылық тұрғыдан келіп, оның идеялық-эстетикалық мәнін, көркемдік ерекшелігін дұрыс ашып таныта білгенде ғана оқушылар музыканы терең сезініп, дұрыс түсіне білу қабілетін дамытып, дүние танымы кеңейе түседі. Репертуар іріктеуде бірімен-бірі тығыз байланысты бірнеше мәселеге көңіл аударған жөн.Ансамбль құрамын тұрақтандырып, оқушылардың белсенділігін арттыру үшін не істеу керек? Алдымен айтарым – бұл жетекшінің тапқырлығы мен шеберлігіне байланысты. Ол әр-сәт, әрбір ансамбль мүшесінің психологиялық рухани дүниесін, ой-өрісін дәл басып, сезіне білуге тиіс. Ансамбль дайындығының алғашқы кезеңіндегі тәрбие, ұйымдастыру жұмыстары оның бір арнаға түсіп қалыптасуына, оқушылардың дайындыққа үлкен шығармашылық шабытпен кірісуіне, өзі үйренбекші болған шығарманың мазмұны мен көркемдігін терең түсінуіне зор мүмкіндіктер туғызады. Оқушының музыкалық аспапты игерудегі ғылыми принціптерді дұрыс сақтауы үшін оркестр жетекшісі мына шарттарды еске сақт

5. Негізгі бөлім:

Ұйымдастыру кезеңі: Ансамбль мүшелерімен амандасып, шебер сыныптың мақсатымен таныстыру. Ансамблдегі музыкалық аспаптардың құлақ күйін сырнай арқылы келтіру, әсіресе жетіген аспабын фа диез бен до диезге таза келтіру. М.И.Глинканың сөзімен: "Музыканы халық тудырады, ал біз, суреткерлер оны тек музыкалық аспаптарымен орындауға бейімдейміз" деп шебер сыныпты бастаймыз.

Топқа бөлінеміз:

1) Прима-домра мен шертер

2) Қобыз