Ақпаратты сақтау бойынша информатика конспектісі

Ақпаратты сақтау – белгілі бір уақыт мерзімінде ақпаратқа қол жетімді болатынын қамтамасыз ету мақсатымен орындалатын негізгі операция. Ақпаратты сақтау дегеніміз оны сақтау құрылғысына жазу.

Сақтау құрылғысы немесе жад деп деректерді қабылдайтын, қажет кезінде оларды оқуды қамтамасыз ететін құрылғы.

Жадқа қойылатын негізгі талап – жеке сөздерге қол жеткізу уақытының өте аз болуы. Жалпы, ақпаратқа қол жеткізу уақыты оларға қолданылатын операцияларға жұмсалынатын уақыттан аз болуы тиіс; ең болмағанда онымен шамалас болуы керек.

Компьютерлік жүйелерде қолданылатын негізгі сақтау құрылғылары мыналар:

- регистрлік жад;

- кэш-жад;

- негізгі жад;

- сыртқы жад.

Осы аталынған жад түрлерінен басқа да жад түрлері болуы мүмкін; мысалы, видеожад.

Регистрлік жад компьютердің процессорының немесе басқа құрылғыларының құрамында болады; ол есептеулерде немесе енгізу-шығару операцияларында тікелей қолданылатын көлемі үлкен емес ақпаратты сақтау үшін қолданылады.

Кэш-жад ағымдағы ақпарат алмасу операцияларында қолданылатын ақпараттың көшірмесін сақтау үшін қолданылады. Ол көлемі кішігірім, жылдамдықтары әртүрлі құрылғылар арасында орналасады. Көбінесе микропроцессор мен оперативтік жады арасында, жылдам процессор мен баяу оперативтік жад арасына орналастырады. Оны арнайы контроллер басқарады. Контроллер орындалып жатқан программаны талдап, жақын уақытта қажет болады деген деректер мен командалардың көшірмесін өзіне жазып, процессорға беріп отырады. Осылайша ол жылдамдықты көтеруге мүмкіндік береді.

Негізгі жад өңдеуге тікелей қатысты деректерді оперативті түрде сақтауға және алмасуға арналған. Ол интегралдық схема түрінде құрастырылады; ол екі түрге бөлінеді:

- тұрақты сақтау құрылғысы (ПЗУ-постоянное запоминающее устройство);

- оперативті сақтау құрылғысы (ОЗУ-оперативное запоминающее устройство).

Тұрақты сақтау құрылғысында көбінесе компьютерді жұмысқа қосуға арналған командалар, қызметтік программалар және т.б. ақпараттар сақталынады. Ол жадқа ешнәрсені жазуға болмайды, ал ондағы ақпаратты көп рет пайдалануға болады.

Оперативтік сақтау құрылғысы оперативтік жад деп аталынады; ондағы ақпаратқа пайдаланушының қолы жетеді. Оған пайдаланушы ақпаратты жазуына, одан алуына болады.

Сыртқы жад үлкен көлемді ақпаратты ұзақ мерзімде сақтауға арналған. Компьютерлік жүйелерде қолданылатын сыртқы жад құрылғылары мыналар:

- қатты магниттік дискілерде жинақтаушы (НЖМД-накопители на жестких магнитных дисках);