Ақпараттық технологиялар әдістемелік құралы

«Алматы облысы білім басқармасының Еңбекшіқазақ ауданы бойынша

білім бөлімі» мемлекеттік мекемесінің «Ш.Уәлиханов атындағы №1орта мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі

«Ақпараттық технологиялар және қолданбалы бағдарламалар»

әдістемелік құрал

Құрастырушы: Балпыкова Шырын Манарбековна

2024-2025 оқу жылы

Бұл әдістемелік құрал білім беру ұйымдарының информатика пәні мұғалімдеріне және оқушыларға ақпараттық технологиялар мен қолданбалы бағдарламаларды тиімді меңгеруге көмектесу мақсатында әзірленді. Құралда мәтіндік редакторлар, электрондық кестелер, графикалық және презентация жасау бағдарламалары, бұлттық технологиялар, бейнемонтаж құралдары және бағдарламалау негіздері қарастырылған.

Оқу материалдары қарапайым теориялық түсініктерден бастап, практикалық тапсырмалар мен жобалық жұмыстарға дейін қамтылған. Әр бөлімде бағдарламаларды оқыту әдістері, оларды тиімді қолдану жолдары мен оқушылардың цифрлық дағдыларын дамытуға бағытталған тапсырмалар берілген.

Әдістемелік құрал келесі бағыттарды қамтиды:

•Мәтіндік редакторлар мен электрондық кестелер – Word, Google Docs, Excel, Google Sheets бағдарламаларын пайдалану әдістері;

•Презентация жасау және графикалық редакторлар – PowerPoint, Prezi, Canva, CorelDRAW, Photoshop арқылы мультимедиялық материалдар әзірлеу;

•Бұлттық технологиялар және интерактивті оқыту құралдары – Google Drive, OneDrive, Kahoot, Quizizz, LearningApps платформаларын тиімді қолдану;

•Бейне өңдеу және бағдарламалау негіздері – Camtasia, Filmora, Adobe Premiere Pro, Scratch және Python бағдарламаларын пайдалану әдістері.

Құрал оқытушылардың цифрлық технологияларды меңгеруін жетілдіруге, оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыруға, білім беру процесін жаңашыл әдістермен байытуға көмектеседі. Ол жалпы білім беретін мектеп мұғалімдеріне, колледж оқытушыларына, қосымша білім беру мамандарына және ақпараттық технологияларды оқытумен айналысатын барлық мамандарға арналған.

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1-БӨЛІМ. МӘТІНДІК РЕДАКТОРЛАР ЖӘНЕ ЭЛЕКТРОНДЫҚ КЕСТЕЛЕР

1.1. Microsoft Word және Google Docs: құжаттарды өңдеу, пішімдеу және бірлескен жұмыс

1.2. Microsoft Excel және Google Sheets: формулалар, диаграммалар, деректерді талдау

1.3. Электрондық кестелерді қолдану арқылы есептерді автоматтандыру

1.4. Мәтіндік редакторлар мен электрондық кестелерге арналған практикалық тапсырмалар

2-БӨЛІМ. ПРЕЗЕНТАЦИЯ ЖАСАУ ЖӘНЕ ГРАФИКАЛЫҚ РЕДАКТОРЛАР

2.1. Microsoft PowerPoint және Prezi: презентация жасаудың негізгі тәсілдері

2.2. Canva және CorelDRAW: графикалық дизайн және инфографика жасау

2.3. Photoshop және Paint: суреттерді өңдеу, фотомонтаж жасау

2.4. Презентация және графикалық редакторлар бойынша практикалық тапсырмалар

3-БӨЛІМ. БҰЛТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЖӘНЕ ИНТЕРАКТИВТІ ОҚЫТУ ҚҰРАЛДАРЫ

3.1. Google Drive, OneDrive және Dropbox: бұлттық сақтау және бірлескен жұмыс

3.2. Онлайн оқыту платформалары (Kahoot, Quizizz, LearningApps)

3.3. Электрондық журналдар мен бағалау жүйелері (Google Forms, Moodle)

3.4. Бұлттық технологиялар мен интерактивті құралдар бойынша тапсырмалар

4-БӨЛІМ. БЕЙНЕ ӨҢДЕУ ЖӘНЕ ПРОГРАММАЛАУ НЕГІЗДЕРІ

4.1. Camtasia және Filmora: видеомонтаждың негізгі әдістері

4.2. Adobe Premiere Pro: кәсіби бейне өңдеу мүмкіндіктері

4.3. Scratch және Python: бағдарламалау негіздері

4.4. Бейнемонтаж және бағдарламалау бойынша практикалық тапсырмалар

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОСЫМШАЛАР

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

КІРІСПЕ

Қазіргі заманғы білім беру үдерісі ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуына сәйкес жаңарып отырады. Сандық сауаттылық, компьютерлік дағдылар және бағдарламалау негіздері кез келген оқушыға қажетті құзыреттердің бірі болып табылады. Оқу үдерісінде қолданбалы бағдарламаларды тиімді пайдалану – білім сапасын арттырудың маңызды факторы.

Бұл әдістемелік құрал информатика пәнін оқыту барысында заманауи ақпараттық технологияларды тиімді пайдалану жолдарын ұсынады. Құрал мұғалімдер мен оқушыларға мәтіндік редакторлар, электрондық кестелер, презентация жасау құралдары, графикалық редакторлар, бейнемонтаж бағдарламалары және бағдарламалау негіздерін оқыту әдістерін меңгеруге көмектеседі.

Әдістемелік құралдың мақсаты

•Білім беру процесінде ақпараттық технологияларды қолданудың тиімді әдістерін ұсыну;

•Информатика пәні бойынша оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыру;

•Оқытушылардың цифрлық құзыреттіліктерін жетілдіру;

•Қолданбалы бағдарламалармен жұмыс істеу дағдыларын дамыту;

•Оқушылардың зерттеушілік және шығармашылық қабілеттерін дамытуға ықпал ету.

Әдістемелік құралдың міндеттері

•Ақпараттық технологияларды оқытуда қолданылатын негізгі бағдарламалар мен құралдарды жүйелеу;

•Мұғалімдерге арналған әдістемелік нұсқаулар мен практикалық тапсырмалар ұсыну;

•Әр түрлі деңгейдегі оқушыларға лайықталған оқу материалдарын әзірлеу;

•Интерактивті оқыту әдістерін енгізу арқылы оқыту сапасын арттыру;

•Цифрлық білім беру ресурстарын тиімді пайдалану жолдарын көрсету.

Күтілетін нәтиже

Бұл әдістемелік құралды оқу үдерісіне енгізу арқылы келесі нәтижелерге қол жеткізуге болады:

•Мұғалімдер мен оқушылар ақпараттық технологияларды тиімді пайдалану дағдыларын меңгереді;

•Қолданбалы бағдарламалармен жұмыс істеу арқылы оқушылардың практикалық дағдылары дамиды;

•Информатика сабақтарында интерактивті әдістер қолданылып, оқушылардың қызығушылығы артады;

•Білім беру процесінің сапасы жақсарады, оқушылардың шығармашылық және зерттеушілік қабілеттері дамиды.

Өзекті мәселелер

Қазіргі уақытта білім беру жүйесінде келесі мәселелер өзектілігін жоғалтпай отыр:

•Мұғалімдердің кейбірі ақпараттық технологияларды толыққанды пайдалана алмауы;

•Оқушылардың цифрлық сауаттылық деңгейінің әртүрлі болуы;

•Білім беру ұйымдарында ақпараттық технологияларды қолдануға арналған ресурстардың жетіспеуі;

•Интерактивті оқыту әдістерінің жеткілікті түрде қолданылмауы;

•Оқу бағдарламаларының жылдам өзгеруіне байланысты жаңа технологияларды меңгеруге уақыттың жетіспеуі.

Қолданылу аясы

Бұл әдістемелік құрал келесі мақсатты аудиторияға арналған:

•Жалпы білім беретін мектептердің информатика пәні мұғалімдеріне;

•Колледж оқытушыларына және қосымша білім беру ұйымдарының мамандарына;

•Ақпараттық технологияларды меңгергісі келетін оқушылар мен студенттерге;

•Цифрлық сауаттылықты дамытуға мүдделі барлық мамандарға.

Жұмыстың жаңашылдық дәрежесі

Бұл әдістемелік құралдың жаңашылдығы келесі факторлармен анықталады:

•Ақпараттық технологияларды оқытуда ең заманауи қолданбалы бағдарламалар мен онлайн құралдарды қамтуы;

•Интерактивті оқыту әдістерін кеңінен қолдану;

•Әр тақырып бойынша практикалық тапсырмалар мен жобалық жұмыстардың ұсынылуы;

•Білім беру процесінде цифрлық ресурстарды тиімді пайдалану жолдарын көрсетуі;

•Бағдарламалауды бастауыш деңгейден бастап меңгеруге мүмкіндік беретін қадамдық нұсқаулықтардың берілуі.

Бұл әдістемелік құрал оқыту сапасын арттыруға, оқушылардың цифрлық сауаттылығын дамытуға және мұғалімдерге жаңа технологияларды меңгеруге көмектесетін тиімді құрал болмақ.

1-БӨЛІМ. МӘТІНДІК РЕДАКТОРЛАР ЖӘНЕ ЭЛЕКТРОНДЫҚ КЕСТЕЛЕР

1.1. Microsoft Word және Google Docs: құжаттарды өңдеу, пішімдеу және бірлескен жұмыс

Қазіргі заманда мәтіндік редакторларды тиімді пайдалану – кез келген адамның, әсіресе оқушылар мен мұғалімдердің маңызды дағдыларының бірі. Microsoft Word және Google Docs – ең кең тараған мәтіндік редакторлар. Олар құжаттарды өңдеуге, пішімдеуге, мәтінді безендіруге және бірлескен жұмыс жасауға мүмкіндік береді.

Microsoft Word: мүмкіндіктері мен артықшылықтары

Microsoft Word – мәтіндік құжаттармен жұмыс істеуге арналған қуатты бағдарлама. Оның басты мүмкіндіктері:

•Мәтінді өңдеу: Жазу, жою, көшіру, қою, іздеу және ауыстыру;

•Пішімдеу: Қаріп түрін, өлшемін, түсін өзгерту, мәтінді туралау және маркерлеу;

•Кесте және графикалық элементтер: Кестелер, диаграммалар, суреттер, SmartArt объектілерін енгізу;

•Құжатты безендіру: Беттердің нөмірін қою, тақырыпшалар қосу, стильдерді қолдану;

•Орфография мен грамматиканы тексеру: Автоматты түзету және сөздерді тексеру функциялары;

•Автоматтандыру: Макростар, үлгілер мен автоматты түрде мәтін енгізу құралдары.

Microsoft Word оффлайн режимде жұмыс істейді және көбінесе жеке компьютерлерде қолданылады.

Google Docs: ерекшеліктері мен мүмкіндіктері

Google Docs – бұлттық негізде жұмыс істейтін мәтіндік редактор. Оның басты артықшылықтары:

•Бірлескен жұмыс: Бір құжатты бірнеше пайдаланушы бір уақытта өңдей алады;

•Автоматты сақтау: Құжаттар Google Drive-та сақталады және кез келген құрылғыдан қолжетімді;

•Қолжетімділік: Интернет арқылы кез келген жерден ашуға болады, орнатуды қажет етпейді;

•Өңдеу тарихы: Барлық өзгерістер сақталады және қажет болған жағдайда қалпына келтіруге болады;

•Орнатылған үлгілер: Түрлі құжаттар жасауға арналған дайын шаблондар бар.

Google Docs – командалық жұмысқа өте ыңғайлы, әсіресе қашықтықтан оқыту кезінде.

Microsoft Word пен Google Docs-ты салыстыру

Функция

Microsoft Word

Google Docs

Қолжетімділік

Компьютерде орнату керек

Интернет арқылы қолжетімді

Бірлескен жұмыс

Негізінен оффлайн режимде

Бірнеше адам бір уақытта өңдей алады

Файлды сақтау

Құрылғыда сақталады

Бұлттық сақтау (Google Drive)

Орфографияны тексеру

Күшті тексеру жүйесі

Онлайн сөздікке негізделген

Автоматты сақтау

Жоқ, қолмен сақтау қажет

Бар, әр өзгеріс сақталады

Кеңейтілген функциялар

Көптеген күрделі мүмкіндіктер бар

Негізгі өңдеу құралдары бар

Пайдалану әдістері мен оқытуда қолдану

Мұғалімдер мен оқушылар үшін бұл редакторларды тиімді пайдалану өте маңызды:

•Мұғалімдер: Сабақ жоспарларын, тест жұмыстарын, тапсырмалар мен есептерді дайындай алады.

•Оқушылар: Эссе, реферат, ғылыми жоба және топтық тапсырмаларды орындай алады.

•Бірлескен жұмыс: Жоба жұмыстары үшін Google Docs тиімді.

Практикалық тапсырмалар

1.Microsoft Word-те сабақ жоспарын немесе тест нұсқасын жасап, оны стильдермен пішімдеңіз.

2.Google Docs-та бірлескен жоба құрып, бірнеше адаммен бір құжатта жұмыс істеп көріңіз.

3.Microsoft Word және Google Docs-та мәтінді автоматты түрде нөмірлеу және маркерлеу функцияларын пайдаланып көріңіз.

1.2. Microsoft Excel және Google Sheets: формулалар, диаграммалар, деректерді талдау

Электрондық кестелермен жұмыс істеу кез келген мамандықта маңызды. Microsoft Excel және Google Sheets – деректерді өңдеу, талдау және визуализациялау үшін қолданылатын бағдарламалар. Олар математикалық есептеулер жүргізуге, үлкен көлемдегі ақпаратты реттеуге және әртүрлі диаграммалар құруға мүмкіндік береді.

Microsoft Excel: негізгі мүмкіндіктері

•Формулалар және функциялар: Математикалық, логикалық, статистикалық есептеулер жүргізу;

•Кестелер мен деректерді ұйымдастыру: Ұяшықтарды біріктіру, пішімдеу, деректерді сұрыптау;

•Диаграммалар: Деректерді визуализациялау үшін әртүрлі диаграмма түрлерін жасау;

•Шартты форматтау: Белгілі бір шарттарға сәйкес ұяшықтардың түсін өзгерту;

•Макростар: Қайталанатын әрекеттерді автоматтандыру.

Google Sheets: ерекшеліктері мен артықшылықтары

Google Sheets – бұлттық негізде жұмыс істейтін электрондық кесте редакторы. Оның негізгі артықшылықтары:

•Онлайн жұмыс: Файлдарға кез келген құрылғыдан қол жеткізуге болады;

•Бірлескен жұмыс: Бір кестені бірнеше адам бір уақытта өңдей алады;

•Автоматты сақтау: Деректер жоғалып кетпейді, бұлтта сақталады;

•Google қызметтерімен интеграция: Google Forms, Google Drive және басқа да құралдармен оңай үйлеседі.

Microsoft Excel пен Google Sheets-ты салыстыру

Функция

Microsoft Excel

Google Sheets

Жұмыс тәсілі

Офлайн

Онлайн

Функциялар саны

Көп

Шектеулі

Бірлескен жұмыс

Шектеулі

Толық мүмкіндік

Автоматты сақтау

Жоқ

Бар

Үлкен деректермен жұмыс

Жақсы қолдау көрсетеді

Үлкен файлдарда баяу жұмыс істейді

Оқытуда қолдану

•Мұғалімдер: Оқушылардың бағаларын есептеу, деректерді талдау, оқу нәтижелерін бақылау үшін қолдана алады.

•Оқушылар: Сандық есептер, статистикалық мәліметтер, зерттеу нәтижелерін талдау үшін пайдаланады.

Практикалық тапсырмалар

1.Microsoft Excel-де студенттердің үлгерімін есептейтін кесте құрыңыз және формулалар қолданыңыз.

2.Google Sheets-та сыныптың қатысу есебін жүргізетін кесте жасап, әр оқушының қатысу пайызын есептеңіз.

3.Microsoft Excel немесе Google Sheets-та деректер негізінде диаграмма құрып көріңіз.

Бұл бөлімдер мәтіндік және электрондық кестелермен жұмыс істеудің маңыздылығын ашады және оқытушылар мен оқушылар үшін тиімді құралдар ұсынады.

1.3. Электрондық кестелерді қолдану арқылы есептерді автоматтандыру

Электрондық кестелер (Microsoft Excel және Google Sheets) – математикалық есептерді автоматтандыруға, мәліметтерді талдауға және жұмыс процестерін оңтайландыруға арналған қуатты құрал. Қолмен есептеуді автоматтандыру уақытты үнемдеуге, есептерді жылдам орындауға және қателерді азайтуға мүмкіндік береді.

Электрондық кестелерді автоматтандырудың маңызы

Қазіргі уақытта көптеген салаларда үлкен көлемдегі деректермен жұмыс істеу қажет. Электрондық кестелерді пайдалану арқылы:

•Есептеу процестерін жылдамдатуға болады;

•Қателерді азайтып, нәтижелердің дәлдігін арттыруға болады;

•Үлкен көлемдегі деректерді автоматты түрде талдауға болады;

•Бухгалтерия, статистика, бизнес-аналитика және білім беру салаларында жұмыс жеңілдейді.

Формулалар және функциялар

Электрондық кестелерде есептерді автоматтандыру үшін әртүрлі формулалар қолданылады:

•Қарапайым математикалық формулалар:

•=A1+A2 – екі ұяшықтағы мәндерді қосады.

•=A1*A2 – екі мәнді көбейтеді.

•=A1/A2 – бөлуді орындайды.

•=A1^2 – санды дәрежелеу.

•Статистикалық функциялар: