Ақшаның да киесі бар тақырыбындағы 1 сынып слайдтары

Ұйымдастыру кезеңі

Қуанышты көңіл күй сыйлайық

Балалар бұл суретте не бейленген?

Ақшаның да киесі бар

Ақша—тауар мен өнім құнын бейнелейтін балама.Ол әр мемлекетте әртүрлі аталғанымен , негізінде сауда-саттық кезінде құн өлшемі ретінде пайдаланылады .

Мәселен,Ұлыбританиядағы ақша өлшемі— фунт-стерлинг, Венгрияда— форинт ,Германияда— марка , Қазақстанда— теңге ,Қытайда— юань, Ресейде— рубль , Өзбекстанда— сум ,Қырғызстанда— сом ,Түрікменстанда— манат , АҚШта— доллар деп аталады.Сонымен қатар,кейбір ақша өлшемдері бірнеше мемлекеттердің ақша қатынасында жүреді.

Алғашында әртүрлі тайпалар мен халықтарда ақша ретінде ішкі және сыртқы сауда-саттықтың басты заттары болатын тауарлар қолданылған . Мәселен,кейбір халықтарда мал,аң терісі,тұз,шай—ақша орнына жүрген.

Ертеде ақша жоқ кезде айырбас сауда болған.Адамдар өзіне қажет тауарды екінше бір тауармен айырбастаған.Келе-келе айырбасталатын екі тауардың құны тең келмейтіндіктен ақша ойлап шығарылған.

Көшпелілерде өте кең тараған айырбас тауары —мал және мал терісі еді .

Латын тіліндегі « пекус »—«мал», «пекуния»—« ақша » деген мағынаны білдіреді. Бұл мысал Еуропа халықтарының көшпелі малшы тайпалармен тығыз байланыста болғанын білдіреді.Келе-келе металдан ақшалар жасала бастады .

Ақша туралы

Тұрақтылық —ақшаның құны бүгін де , ертең де азды-көпті бір деңгейде болуы керек. Ақшаның құны құбылып тұратын заманда халық оны құны қымбаттайды деген үмітпен кейінге алып қоятын немесе ертең құнсызданып кетеді деп дереу жұмсау жіберетін. Бұл екі жағдайда экономикаға кері әсерін тигізеді .

Жинақылық —қазіргі кезде ақша көлем жағынан шағын,әрі адамдар өзімен бірге алып жүру үшін жеңіл болу керек, мәселен , шар,тас,стол пішіндес болса,онда адамдар өзімен бірге алып жүре алмайды немесе қалтамызға не сумкаға сыймас еді,сол себептен ақшаның жинақылық қасиеті болады .

Көпке шыдауы —ақша жасауға таңдап алынған материал жеткілікті дәрежеде берік, ұзаққа кететіндей мықты , жарамды болу керек. Осыған байланысты көптеген елдерде ақша жасауда сапалы қағаздар пайдаланылады. Мәселен , кәдімгі қағаздан не салфеткадан жасалған болса,онда ақша қолға бір ұстағаннан жыртылады да, жарамсыз болып қалады.

Біртектілігі —қандай да бір бағаға ие ақша түрлері құн жағынан бірдей болу керек.Егер жүз теңгелік қағаз ақша монета түріндегі жүз теңгемен құны бір болмаса, бұл жағдайды қиындатып жібереді .

Ақшаның бірнеше қасиеті бар

Айналым құралы —ақша үнемі айналыста болу керек.Егерде адамдар,мекеме,тіпті мемлекеттің өзі де ақшаны айналысқа шығармай сақтап отырса,онда елде дағдарыс болуы ықтимал . Ақша айналысқа түскенде ол көбейеді және сауда-саттықта жақсы қозғалады .

Құн өлшемі —ақша қандай да бір тауардың құнын көрсетеді . Мәселен он жұмыртқа жүз елу теңге тұрады , айырбас саудада біз жұмыртқа құнына тең келетін затты айырбастауымыз қажет. Бас қатырып жүргенше тауардың көрсетілген құнын ақшамен төлеуге болады .

Төлем құралы ретінде — адамдар өзіне қажетті тауарлар мен қызмет көрсетулерді сатып алғанда еш қиындықсыз орнына ақша төлейміз .

Қор жинау құралы —ақшаны жинақтап көбейтіп алуға болады . Кәзіргі таңда не көп банктер көп . Банктерде депозиттер бар.Депозит дегеніміз — банкке ақшаны салып,белгілі бір мерзімнен кейін пайызбен көбейтіп алады.Ақшаны жинақтаудың екі әдісі бар. Біріншісі,үйде—сандыққа не шифонерге, кілемнің астына сақтауға болады, бірақ өкініштісі ол ақша көбеймейді . Екінші әдіс жаңа айтып кеткендей банкте сақтауға болады .

Ақшаның атқаратын қызметтері

ҚР-ның ұлттық валютасы—теңге 1993 жылы 15 қарашада айналысқа енгізілді . Теңгені жасауға екі жыл уақыт қажет болды .