Ақыл ойды дамытатын математика мақаласы 10 сынып

«Ақыл-ойды дамытатын математика»

Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан жолы 2050:бір мақсат,бір мүдде,бір болашақ» атты халыққа жолдауында айтылғандай, «Бала тәрбиелеу-болашаққа үлкен инвестиция» деуінде терң мән жатыр.Мұның барлығы «Мәңгілік ел» ұлттық идеясын қолдап,ата-бабадан қалған адами құндылықтарды,мәдениетті сақтап,жасөспірім жеткіншектердің бойына сіңіріп,дамытуға бағытталған әрекет.

Баланың ақыл – ойын жұйелеу,ойлау қабілетін жетілдіру,дәлдікке үйрету,шындыққа тәбиелеу мақсатында сауаттылыққа баулу-бүгінгі күн талабы.

Мектеп жасына дейінгі балалардың алғашқы математикалық түсініктерін қалыптастыру «Балабақшада оқыту мен тәрбиелеу бағдарламасы» бойынша жүргізіледі.

Белгілі педагог А.С.Макаренко баланың өміріндеші ойнның атқаратын қызметі туралы; «Үлкендер үшін жұмыстың,қызметтің маңызы қандай боса,балалар үшін ойынның маңызы сондай болады» -деген.Ересек адамдардың ісі,жұмысы сияқты ойын да бала өмірінде маңызды болып саналады. «Бала ойында қандай болса,ол өскенде де жұмыста сондай адам болады» А.С.Макаренко.

Мектеп жасына дейінгі балалардың жан-жақты дамуы үшін логикалық ойындардың рөлі ерекше.Ойын-мектеп жасына дейінгі кезеңнен басталып,адаммен өмір бойы ілесіп жүретін ерекше қызмет түрі.

Қазақстан Республикасының білім беру стандартында білі берудің басты міндеті логикалық ойлауды дамыту болып табылатындығы аталып өтілген.

Логикалық ойын – балалардың оқуға,еңбекке деген белсенділігін арттырудағы басты құрал.Логикалық ойындар баланың психикасында сапалы өзгерістер тудырады;бала зейінінің,жадының қалыптасуына,ойлау қабілетінің дамуына әсер етеді.

Ойлау шығармашылық және таным әрекетінің негізі болып табылады.Логикалық ойлау – адамның интеллектуалды қабілеттерінің негізін құрайды.Ақыл-ойды тәрбиелеуде және ой-өрісті дамытуда математика маңызды рөл атқарады.Баланың математикалық түсініктерді дұрыс меңгеруі,баланың дамуы,жас ерекшеліктеріне байланысты болып табылады.Балаларға математикалық қарапайым ұғымдарды түсіндіру,бекіту.Сондай-ақ бала заттың санын,затты салыстыру (көлемін),теңестіру орналасуын,саны мен сыңарын (белгілеріне қарай) табу тәсілдерін меңгереді.Мектеп жасына дейінгі балалардыңкішігірім математикалық терминдері:геометриалық пішіндердің атауларын (дөңгелек,үшбұрыш,шаршы т.б.) және олардың элементтері (қыры,бұрышы) болатынын, (қосу,азайту,тең) ұғымдарын үйренеді.Балалар қарапайым математикалық дәлдікті шешуді үйренеді.Сонымен қатар балалардың математикалық білімге деген қызығушылығы артады,берілген есепті шешуге өз күш-жігерін жұмсайды.Балада лағашқы түсініктер индуктивті және дидуктивті ойлау қалыптасады.Бала бір заттың құрылысына,қасиетіне (пішіні,түсі т.б.) қарай талдау,сараптау,салыстыру,кеңістікті бағдарлап,салыстырмалы түрде ойлай алады.

Математикалық түсініктерді қалыптастырудың негізгі формасы – оқу іс-әрекеті.оқу іс-әрекеті барысында бағдарламаның үлкен бөлігі шешімін табады.Балаларда бірізді жүйе қалыптасады.

Күнделікті өмірде және оқу іс-әрекетінде дидактикалық ойындар мен ойын жаттығулар қолданылады.Дидактикалық ойындардың оқу іс-әрекетінен тыс уақытта ұйымдастыру,баланың математикалық түсінігін кеңейтеді,тереңдетеді,ойын бекітеді.Дидактикалық ойындар негізінен оқыту барысында жан-жақты бағыт бағдар беріп отырады.Дұрыс ұйымдастырылған оқыту ісі жаңа материалдармен жұмыс жасау,қайталау,кезектестіріп оқыту түрлерін қолдану,баланың белсенділігін арттырады.Оқу іс-әрекетінің құрылымының көлемі,мазмұны бағдарламаға сай,балалардың жас ерекешліктеріне сәйкес жоспарланады және үйретіледі.Математика оқу іс-әрекетінде дидактикалық ойындарға ерекше көңіл бөлемін.Қызықты жаттығулар,шығармашылық тапсырмалар қолданамын.Оқу іс-әрекетін өткізу барысында жұмбақтар жасырып,өлеңдер,тақпақтар,логикалық ойлауға арналған тапсырмалар,сөзжұмбақтар ды әрдайым қолданып отырамын.Әртүрлі қызықты материалдарды қолдану педагогикалық үрдістің тиімділігін артырады,сондай-ақ,олар…