Ақылды баланы дамытуға арналған түзету материалы

Кіріспе

«Мен ақылды баламын» жұмыс дәптері – зерде бұзылыстары бар бастауыш сынып оқушыларына арналған қажетті құрал. Оқушының шығармашылық шеберлігін бірден дамыту мүмкін емес. Сол себептен сыныптан тыс жүргізілетін бұл жұмыс дәптері оқушы үшін аса қажетті де, пайдалы құрал болып табылады. Дәптердің ерекшелігі оқушының барлық танымдық процестерін дамытуға бағытталған. Танымдық тапсырмалар арқылы оқушының интеллектуалды және шығармашылық мүмкіндіктерін дамытып, ақыл-ой деңгейінің қалыптасуына мүмкіндік береді. Сондай-ақ оқушының ойлау қабілетін дамытып, ізденгіштік, белсенділік дағдысын қалыптастырады, қол мен көздің үйлесімділігін және дәлдігін жетілдіреді, өз бетімен жұмыс жасауға ынталандырып, табысты білім алуға жетелейді. «Мен ақылды баламын» жұмыс дәптерінің мақсаты оқушының байқампыздығын, зейінін дамыту, бейнелік ойлау қабілеттерін және есте сақтауын жетілдіру.

Тапсырманың шартты белгілері

Тез жауап бер

Ойлан

Ойланып, жаз

Суретті аяқта, сурет сал

Графомоторикамен жұмыс

1- тапсырма

Суретті аяқта.

Мақсаты:

•Баланың қиялын, логикалық ойлау қабілетін және ұсақ моторикасын дамыту.

•Көру арқылы қабылдауын және суретті толық бейнелеу дағдысын жетілдіру.

Ойын барысы:

1.Балаларға берілген суреттер көрсетіледі. Әр сурет толық емес, тек бір бөлігі ғана салынған.

2.Бала суретті қарап, оның не екенін болжауы керек.

3.Суретті өз қиялына сүйене отырып толықтырып салуы қажет.

4.Тапсырма аяқталған соң, балалар өз жұмыстарын таныстырып, қандай сурет салғанын сипаттайды.

Күтілетін нәтиже:

•Баланың ойлау қабілеті мен шығармашылық дағдылары дамиды.

•Ұсақ моторикасы жетіледі.

•Өз ойын еркін жеткізу қабілеті артады.

2-тапсырма

Сөйлемді аяқта.

Мақсаты:

•Балалардың ойлау қабілетін, сөздік қорын және салыстыру дағдыларын дамыту.

•Антонимдік ұғымдарды меңгерту.

•Логикалық байланыстыру қабілетін жетілдіру.

Ойын барысы:

1.Балаларға сөйлемдердің бірінші бөлігі беріледі.

2.Олар сөйлемді мағынасына сәйкес екінші бөлігімен толықтыруы қажет.

3.Оқушылар жауаптарын топпен немесе жеке талқылайды.

4.Мұғалім дұрыс нұсқаларды ұсынады немесе баланың өз ойынша толықтыруына мүмкіндік береді.

Күтілетін нәтиже:

•Балалардың сөздік қоры молаяды.

•Ойлау және салыстыру дағдылары жетіледі.

•Сөйлем құрау қабілеті дамиды.

Бұта аласа, ал ағаш____________________

Бұлақтың арнасы тар, ал өзеннің арнасы_______________

Қайыңның діңі жіңішке, ал еменнің діңі_____________

Қыздардың шашы ұзын, ал ұлдардың шашы_____________

Көлікжол кең, ал соқпақжол______________________________

Піл үлкен, ал тышқан________________________________

Қыста суық, ал жазда_________________________________

Түнде дала қараңғы, ал күндіз дала__________________________

Әдетте, мектеп оқушылары сабаққа бірыңғай ақ түсті жейде мен _______түсті шалбар киеді.

3- тапсырма

Берілген әріптердің ішінен сөздерді тауып белгілеп, оны көшіріп жаз.

Мақсаты:

•Балалардың зейінін, логикалық ойлауын және сөздік қорын дамыту.

•Көру арқылы есте сақтау қабілетін жетілдіру.

•Әріптерді дұрыс тану және сөз құрау дағдыларын қалыптастыру.

Ойын барысы:

1.Балаларға әріптер жиынтығы ұсынылады.

2.Олар берілген торкөзден мағыналы сөздерді табуы қажет.

3.Табылған сөздерді дәптерге көшіріп жазады.

4.Сөздердің мағынасын түсіндіріп, сөйлем құрастыруға болады.

Күтілетін нәтиже:

•Балалардың сөздік қоры кеңейеді.

•Әріптерді дұрыс тану және оқу дағдылары қалыптасады.

•Логикалық ойлау қабілеті дамиды.

А

Н

А

Ә

Ш

Ц

С

У

О

Р

Х

Қ

Ц

Й

А

Ч

В

Ц

І

А

М

А

Ш

И

Н

А

Ү

Ұ

Н

Д

Ы

Ұ

Ң

О

А

З

Г

О

І

И

С

А

Ю

Я

Ж

Ғ

Ә

Т

Ъ

О

Ы

Ғ

Ә

К

Е

А

Р

А

В

У

Қ

А

С

Ы

Қ

Һ

И

Н

Б

Т

А

Р

Л

Ж

Ц

Қ

А

Л

А

М

4-тапсырма

Ойланып жауап бер.

Мақсаты:

•Балалардың логикалық ойлау қабілетін дамыту.

•Арифметикалық есептеу дағдыларын жетілдіру.

•Символдарды сандық мәндермен сәйкестендіруге үйрету.

Ойын барысы:

1.Оқушыларға үш теңдеу ұсынылады.

2.Олар әр жануардың салмағын анықтауы керек.

3.Алынған мәндерді тексеріп, жауабын жазады.

4.Мұғалім оқушылардың шешу жолын түсіндіріп, талқылау жүргізеді.

Күтілетін нәтиже:

•Балалар теңдеулерді шешу дағдысын меңгереді.

•Логикалық ойлау қабілеті артады.

•Сандық мәндерді салыстырып, қорытынды жасай алады.

5-тапсырма

Екі қолды бірдей жүргізу арқылы сурет сал.

Тапсырманың мақсаты:

•Балалардың түстерді ажырату қабілетін дамыту.

•Кеңістіктік ойлау дағдыларын жетілдіру.

•Логикалық ойлау қабілетін қалыптастыру.

•Координацияны және ұқыптылықты дамыту.

Ойын барысы:

1.Балаларға әртүрлі түстердегі (көк, қызыл, жасыл) шеңберлер беріледі.

2.Оларға белгілі бір шарт қойылады: кішкентай көк пен қызыл шеңбердің арасына басқа шеңберді орналастыру.

3.Сонымен қатар, қызыл шеңбер жасыл түсті шеңбердің жанында орналасатындай болуы керек.

4.Балалар шеңберлерді дұрыс ретке орналастырып, тиісті түске бояйды.

Күтілетін нәтиже:

•Балалар түстерді тануды және ажыратуды үйренеді.

•Кеңістіктік ойлау дағдылары дамиды.

•Логикалық байланысты түсінуге дағдыланады.

•Тапсырманы орындау барысында зейінділік пен ұқыптылық қалыптасады.

•Балалардың шығармашылық қабілеттері артады.

6-тапсырма

Шеңберлерді кішкентайы көк пен қызылдың арасында, ал қызыл жасылдың жанында болатындай етіп боя.

Тапсырманың мақсаты:

•Балалардың түстерді ажырату және есте сақтау дағдысын жетілдіру.

•Кеңістіктік орналасуды түсінуге үйрету.

•Логикалық ойлау қабілетін дамыту.

•Назар аудару және зейінді шоғырландыру қабілетін арттыру.

Ойын барысы:

1.Балаларға бос шеңберлер беріледі.

2.Нұсқаулық бойынша белгілі бір түстерді қолдана отырып, шеңберлерді бояу керек:

•Кішкентай көк шеңбер қызыл мен басқа түстің арасында болуы қажет.

•Қызыл шеңбер жасыл түстің жанында орналасуы тиіс.

•Көк пен қара түстердің арасына кішкентай шеңбер қойылады.

•Қызғылт сары шеңбер қара түстің қасында болуы керек.

3.Балалар осы шарттарды ескере отырып, дұрыс түстерді таңдап, шеңберлерді бояйды.

Күтілетін нәтиже:

•Балалар түстерді сәйкестендіру қабілетін дамытады.

•Логикалық ойлау мен кеңістіктік түсінігі жақсарады.

•Көрнекі есте сақтау және ұқыптылық қабілеті дамиды.

Көк пен қара арасында кішкентай және қызғылт сарының жанында қара.

7-тапсырма

Шапшаң жауап бер.

1. Айдынның Асқардан бойы ұзын, бірақ Жанаттан кіші. Кім ұзын?

2. Менің атым Медет. Менің тәтемнің бір ғана інісі бар. Менің тәтемнің інісінің аты кім?

3. Термометр аяз болғасын – үш градус көрсетіп тұр. Осындай екі термометр неше градус көрсетеді?

8-тапсырма

Қалып қойған сандарды толықтырып жазып шық.

Мақсаты:

•Балалардың 1-ден 10-ға дейінгі сандарды ретімен орналастыру дағдысын қалыптастыру.

•Логикалық ойлауын дамыту.

•Назар аудару қабілетін жетілдіру.

Ойын барысы:

1.Балалар бос тұрған шеңберлерге тиісті сандарды жазады.

2.Егер қателессе, дұрыс жауабын тауып түзетеді.

3.Барлық бос орындарды толтырған соң, нәтижесін тексереді.

Күтілетін нәтиже:

•Балалар сандардың ретін дұрыс орналастыра алады.

•Сандық қатарды жаттап, оны ойда сақтай білу қабілеті артады.

•Назар аудару және логикалық ойлау дағдылары дамиды.

9-тапсырма

Суретші неден қателесті, ойланып жауап бер.

10-тапсырма

Бірдей түстес жіптерді бір-бірімен сәйкестендір.

Тапсырманың мақсаты:

•Балалардың зейінін шоғырландыру дағдыларын дамыту.

•Логикалық ойлау қабілетін арттыру.

•Түстерді ажыратып, салыстыру арқылы анализ жасауға үйрету.

•Қол-көз координациясын жақсарту.

Ойын барысы:

1.Балаларға түрлі-түсті жіп катушкалары бейнеленген сурет беріледі.

2.Әр катушканың жібі екінші жағындағы сәйкес түсті катушкаға жалғанған.

3.Балалар түстерді сәйкестендіріп, дұрыс жұптарын табуы керек.

4.Дұрыс жауабы тексеріліп, қорытынды жасалады.

Күтілетін нәтиже:

•Балалар түстерді дұрыс сәйкестендіруді үйренеді.

•Назар аудару қабілеті артады.

•Логикалық ойлау және салыстыру дағдылары дамиды.

•Ұсақ моторика және көру арқылы қабылдау қабілеті күшейеді.

11-тапсырма

Жан-жануарларды сандарда көрсетілген түстермен боя.

Тапсырманың мақсаты:

•Балалардың түстерді тану және ажырату қабілетін дамыту.

•Сандарды тану және оларды түстермен сәйкестендіру дағдысын қалыптастыру.

•Ұсақ моториканы дамыту арқылы қолдың икемділігін арттыру.

•Зейін қою, шыдамдылық және ұқыптылық дағдыларын жетілдіру.

Ойын барысы:

1.Балаларға жануарлар бейнеленген сурет беріледі.

2.Сурет бөліктері нөмірленген, ал әр сан белгілі бір түспен боялуы керек.

3.Балалар берілген түстерді сандарға сәйкес пайдаланып, суретті бояйды.

4.Дайын жұмысты мұғалім тексеріп, дұрыс боялғанын бағалайды.

Күтілетін нәтиже:

•Балалар сандарды дұрыс сәйкестендіріп, сәйкес түспен бояй алады.

•Қолдың ұсақ моторикасы дамиды.

•Түстерді тану және ажырату дағдылары қалыптасады.

•Логикалық ойлау, зейін қою қабілеттері жетіледі.

12-тапсырма

Суретке қарап, сұрақтарға жауап бер.

Бүгін балалар не істеді?

Кеше балалар не істеді?

Ертең балалар не істейді?

Бүгін

Кеше

Ертең

13-тапсырма

Сөздердің алғашқы әріптерінен жаңа сөз құрастырып жаз.

Сауда, уақыт, ребус, егін, тары - _____________________________

Өзен, нөмер, етік, рет - ______________________________________

Бота, ұзақ, риза, ыдыс, шана - _______________________________

Нар, ән, раушан, серке, емен - ________________________________

Сен, әтеш, бақа, із, зығыр - ___________________________________

14- тапсырма

Суретті сөзбен алмастырып, мәтінді оқы.

Тапсырманың мақсаты:

•Оқушылардың сөздік қорын дамыту.

•Суреттерді сөзбен байланыстыру дағдысын қалыптастыру.

•Оқылым және түсіну қабілеттерін жетілдіру.

•Логикалық ойлау мен байланыстырып сөйлеу дағдыларын дамыту.

Ойын барысы:

1.Оқушыларға суреттермен толықтырылған мәтін ұсынылады.

2.Мәтінді оқып, суреттердің орнына тиісті сөздерді қою қажет.

3.Дұрыс жауаптарын мұғалім немесе оқушылар өздері тексереді.

4.Барлығы бірге мәтінді дауыстап оқып шығады.

Күтілетін нәтиже:

•Оқушылар суреттерді дұрыс сөзбен алмастырып, сөйлемдерді мағыналы етіп оқи алады.

•Сөздік қоры кеңейеді, оқу жылдамдығы артады.

•Байланыстырып сөйлеу және мәтінді түсіну қабілеті дамиды.

15- тапсырма

Графикалық диктант.

Мақсаты:

•Оқушылардың кеңістікте бағдарлау дағдыларын дамыту.

•Назарын шоғырландыру қабілетін арттыру.

•Ұсақ моториканы және қолдың қозғалыс координациясын жақсарту.

•Берілген нұсқаулықтарды дұрыс орындауға дағдыландыру.

Ойын барысы:

1.Оқушыларға торкөздерден тұратын қағаз немесе дәптер беріледі.

2.Мұғалім диктант мәтінін оқиды, оқушылар берілген бағыттар бойынша сызықтар сызады.

3.Барлық нұсқаулар орындалған соң, шыққан суретті қарастырады.

4.Дұрыс шыққан сурет үлгімен салыстырылады.

Күтілетін нәтиже: