Әр өлеңі бір әлем сыныптан тыс жұмыс 9 сынып

Әр өлеңі – бір әлем

«Әр өлеңі – бір әлем» атты Мұқағали ақынды еске алуға арналған кеш жобасы

Кештің мақсаты:

М. Мақатаевтың поэзиясының халыққа кең таралуының мәні және оның өміршеңдігінің сыры неде екенін таныту, түсіндіру, сезіндіру, шығармашылығының музыкасымен үндесу ерекшелігін, ақынның сөзіне жазылған әндері көпшілік назарына ұсыну.

Көрнекілігі:слайд, кітап көрмесі,ақынның өз дауысымен оқылған өлеңдері.

1-жүргізуші:

Болмаса егер ақиқаттан бөтені,Айтылған сөз арлы адамға жетеді.Туындысы данаменен дараныңЖүректе екен жайғасатын мекені.2-жүргізуші:

Жырыменен жүректерді тербеген,Жан жарасын талайлардың емдеген.Мөрі болған жиырмасыншы ғасырдыңМұқағали сынды ақындары кемде кем.

1-жүргізуші:Ассалаумағалейкүм, Алаш жұрты!

2-жүргізуші:Армысыздар, қадірлі ұстаздар мен қымбатты оқушылар!

1-жүргізуші: «Барлығы да, Поэзия, сен үшін»,–деп əдебиет патшалығының ғажайып ханзадасы һəм бірегей сардары ретінде салтанат құрған Мұқағалидың құдіретті өлеңдері халқының жүрегінде.

2-жүргізуші: Бойына Алладан дарыған ақындық қасиетін халқына сыйлап кеткен ақын:

«Бəріне!

Бəріне!

Жасыңа да кəріне!

Кімге қан керек?

Ішуге емес дəріге...

Мен – донормын!», – деп жар салады.

1-жүргізуші: Шындығында да Мұқағали бойындағы тамаша талантын жұртына арнайды. Ең бірінші бақытым деп білгенхалқына донор секілді бүкіл күш-қуатын сарп етті.

2-жүргізуші:Ендеше, өздеріңіз көріп сезіп отырғандарыңыздайбүгінгі кешімізХантәңірінің мұзбалағы, ақиық ақын, тау тұлғалы талант, дарынды дарабоз, миллион сырлы сезімнің егесі – Мұқамедқали,Мұқағали Мақатаевқа арналады.

1-жүргізуші: Ақын туған күні қай жерде болмасын жыл сайын ақырған ақпан айында тойлана беретіні хақ.Бұл – жұмыр жер мен дөңгелек уақыт көрсеткішінің белгісі. Еске алу немесе поэзия кеші емес, құдды бекітіліп берілген атаулы мереке санатына қосылғандай, жылдағы қайталанар үрдіс пен дәстүрге айналғалы қашан!?.

Екі жүргізуші де бірге:Ендеше аталған ақынның шығармашылығына арналған «Әр өлеңі – бір әлем» атты кешке қош келдіңіздер!!!.

1-жүргізуші:

Қуат алып Абайдың тіл күшінен,Жыр жазамын Абайдың үлгісімен.Абай болып табынсам бір кісіге,Абай болып түңілем бір кісіден,–

деп қазақтың бас ақынына ден қойған Мұқаң,Мұқағали оның қасиетті қазақы жырының «дәнін алып, қауызын қайтара» білді, поэзия әлемінің есігін айқара кірді.

2-жүргізуші: Абай үндес Мұқағалидай перзенті бар халық –шынымен бақытты халық.Иә, Мұқағали – ғажайып, ақиық, сыршыл, гуманист ақын. Оны біреулер«көрінбейтін сиқыр бояулардан, бізге естілмейтін құпия дауыстарға толы жұмбақ ақын»десе,

1-жүргізуші: кейбіреуі:«Жоқ ол – қара өлеңнен қаймақ қалқыған қарапайым ақын, өлеңін бәріне түсінікті тілде жеткізген таңғайжайып ақын» дейді. Бар болғаны 1834 өлеңімен млн.даған тіпті млд.таған жүректі жаулап алып, оларды одан он есе сезім серпілістеріне түсіріп, бірде жылатқан, бірде қуантқан Мұқағалиды, анығы Мұқамедқалиды ал, ақын емес деп көріңіз..!

Поэзия патшалығындағы пайымдауы өзгеден бөлек ақын жебелі жырын жүректерге ерекше үнмен, соны серпінмен жеткізді.

2-жүргізуші:

Ән сал жаным,

Әніңмен тербет мені.

Бір сәтке тынсын тірлік жер-көктегі ,—

деп ақын жырлағандай кезек әнде.

Ортада: «_________________» әнімен -сынып оқушысы ____________________. Қарсы алыңыздар.

2-жүргізуші:Қазір заман дамыған. Техниканың озық үлгілері молайған кез. Қазіргі заманауи техниканың арқасында әркімнің қолында бір-бір фотоапарат, бір-бір камера бар.

1-жүргізуші:Тек қана жиын, басқосуда емес, күнделікті өмірдің сәтті күндерін өткеннің естелігі қылып жинай беруге болады.Ал өткен заманда ондай мүмкіндік болмады.

2-жүргізуші:Оның бір дәлелі арамыздан кеткеніне 39 жыл болған Мұқаңның телеарналарда бейнесі сақталмапты.Сондықтан да кейінгі ұрпақ ақынды ойлана, жылы күлімсірей көз тастаған сыр шертер сары суреттердегі фотосы арқылы танып білмек.

1-жүргізуші:Және бір қуанарымыз – ақынның Қазақ радиосының «алтын қорында» сақталып қалған өз дауысы.Олай болса, сол дауысқа бәріміз бірге құлақ түрелік.

(Мұқағалидың дауысымен өз өлеңдері оқылады)

«Менің анкетам» өлеңі оқылады.

1-жүргізуші: Өзінің «Менің анкетам» деген өленіңде жазылғандай М.Мақатаев 1931 жылы Алматы облысы , Нарынқол ауданында дүниеге келген. Әкесі соғыста қайтыс болған. Анасының аты – Нағиман. Әже баласы болған соң анасын «Нақа» деп атаған. Туған апасы: « Мені сөзге , жырға үйір еткен , тәрбиелеген, халқымды сүюге үйреткен –әжем»деп ылғи сол Нағиман әжесін үнемі еске алып отырадыдейді.2-жүргізуші:Мұқағали ағамыз орта мектепті бітірген соң, ауылдың хатшысы, қызыл отаудың меңгерушісі, комсомол комитетінде болып, 1949 жылы Лашын апамызбен өз отбасын құрды. Одан соң дүниеге Алмагүл, Шолпан атты екі қызы, Айбар, Жұлдыз атты ұлдары келді. Ал, Майгүл есімді қызы 10 жасында қайғылы қазаға ұшырап, Мұқағали ағамыздың қабырғасын қайыстырды.1-жүргізуші:Одан кейін 1954 – 1962 жылдары Қазақ радиосында диктор болып қызмет атқарды. Ал, 1962 – 1972 жылдарда «Социалистік Қазақстан», «Қазақ әдебиеті» газеттерінде, «Мәдениет және тұрмыс», «Жұлдыз» журналдарында бөлім меңгерушісі болып еңбек етті. 1972 – 1973 жылдары Қазақстан жазушылар одағында әдеби кеңесші қызметін атқарды.2-жүргізуші:Ақынның тұңғыш өлеңі 1948 жылы Нарынқол ауданында «Советтік шекара» газетінде жарық көрді. Ақынның шығармалары негізінен

1-жүргізуші: Өз Отанының кең алқабында, кең атырабында, кең құшағында туылған адам қандай бақытты?!

2-жүргізуші:

Мен бақыттымын,Бақытты жерде туылдым.Айналайын Қарасаз,Қасиетінен суынның! 1-жүргізуші:

Сенің әрбір бұлағың —Менің әрбір қан тамырым емес пе?Қасиетті тұрағым,Қасиетінен суыңның!–