Ара балауызынан антибактериалды сабын жасау жұмысы

Ара балауызынан «антибактериалды» сабын жасау

«Сәрсен Аманжолов атындағы ШҚУ»КЕАҚ биология кафедрасының оқытушылары- Маратқызы Н. , Аскарова А.А.

«Сәрсен Аманжолов атындағы ШҚУ»КЕАҚ биология кафедрасының студенттері-Жеңісова Әлия, Жанболатқызы Назлы

Аннотация:

Қазіргі кезде кезде антибактериалды сабындардың құрамында химиялық қоспалар болғандықтан, қолдың терісіне кері әсерін де тигізуі мүмкін. Сол себепті біз органикалық қоспалардан, үй жағдайында антибактериалды сабынды жасадық. Оны жасау барысында апельсин майы және ара балауызы қосылғандықтан, бактериаларды жояды. Және де шырғанақ майы, миндаль майы терінің күтіміне өте пайдалы қоспалар болып табылады.

Өзектілігі:

Қазіргі таңда сабынның жиі қолданылуына және терімізбен тікелей байланыста болуына байланысты көп талап қойылуы өте өзекті мәселе. Себебі сабын құрамындағы әртүрлі химиялық қоспалар теріге теріс әсерін тигізеді. Тіпті глицериннің өзі ауа өткізбейтін қабат түзіп,теріні құрғатып жібереді. Соның ішінде «антибактериалды» сабын зиянды бактериялармен қоса теріге пайдалы бактерияларды да жойып жібереді. Көптеген сабын құрамындағы триклозан заты тек антисептикалық компоненттен құралмайды, сонымен қатар оның мутагендік әсері бар.

Мақсаты:

Құрамына ара балауызы және табиғи қоспалар қосылған «антибактериалды» сабынды жасау.

Міндеті:

-Ара балауызы қосылған «антибактериалды» сабынды жасай алу;

-Табиғи қоспалардың теріге пайдасын және ерекшеліктерін анықтау;

-Сабынды қолданып, нәтижесін байқау.

Гипотеза:

Біздің болжам бойынша , үй жағдайында, құрамы табиғи қоспалардан тұратын , хош иісті, «антибактериалды» сабын жасауға болады.

Зерттеу нысаны:

Жуғыш зат- сабын.

Сабын — жоғары май қышқылдарының тұздары. Жалпы химиялық формуласы : RCOONa. Тарихта сабын туралы мәліметтер ерте кезден белгіл. Мысалы, римдіктердің сабын қайнатқаны туралы дәрігер Галеннің шығармаларында жазылған; Әбу Әли ибн Сина өз қолжазбаларында шығыс елдерінде сабын қолданылғаны және Византияда сабын жасалғандығы туралы мәлімет берген. Ал скифтердің жуғыш заттар қолданғандығы туралы Геродот жазған. 9 — 10 ғасырларда Орта Азияның Асбара (Исфара), Бахи, Термез қалаларында сабын сатылып, моншалар салынған. Сабынды көп мөлшерде өндіру 19 ғасырда сода алу әдісі ашылған соң өркендей бастады. Сабын — кристалл қатты заттар, 220 — 270C-та балқиды; ыстық суда, органикалық еріткіштерде жақсы ериді. Судағы ерітінділерінің беттік актив заттар ретінде жуғыш қасиеті бар, себебі сабын әлсіз қышқыл және күшті негіздің тұзы болғандықтан гидролизге ұшырайды. Мысалы, RCOONa+HOHR—COOH+ +NaOH. Мұндағы R радикал, егер ол кіші мән H, CH3, C2H5, C3H7-ге тең болса сабын жақсы еріп, жуғыштығы жоғары болады. Қарапайым сабын — карбон қышқылдарының тұздары. Оларды глицерин мен әр түрлі май қышқылдарының эфирлері болып саналатын табиғи майлардан (өсімдік, жануар, балық майлары) алады. Қазақтар жануар майы

Сабын молекуласы – кішкене бақаға ұқсайтын құрылымдар. Әрбір молекуланың екі ұшы бар, бір ұшы құйрық сияқты ұзын полюссіз және гидрофобиялық көмірсутек шынжыры, ал екінші ұшы басы сияқты қысқа полюсті және гидрофильді карбоксильді ион болады. Молекулардың гидрофобиялық қасиеті молеклалардың суда ерімейтін, алайда майда ери алатын ерекшіліктеріне байланысты айтылса, гидрофильдік қасиеттері заттың суда еритін, алайда майда ерімейтін ерекшіліктеріне қатысты айтылады.

Сабындарда стеарин, пальмитин және олеин қышқылдары секілді қаныққан және қанықпаған майлы қышқылдардың натрий және калий сияқты минералды тұздарынан тұрады.Мұндай қышқылдарда 10-20 көміртегі атомынан тұратын ұзын көмірсутекті тізбек және карбоксильді топ бар. Стеарин және пальмитин қышқылдары жалғыз байланыстардан тұратын қаныққа майлы қышқылдарға жатады. Олеин және линол қышқылдары бір немесе бірнеше қос байланыстан тұратын қанықпаған майлы қышқылдарға жатады.

Сабын тазалау процесі барысында механизм бойынша жұмыс істейді. Сабынды сумен араластырып шайқағанда, сабын ерітіндісі концентраты түзіліп, көбік пайда болады.Көбік сабын молекулаларынан су бетінде жалғыз молекулалық қабықшаның пайда болуына ықпал етіп,…