Аспан денелері туралы 7-сыныпқа арналған презентация

Физика 7-сынып Сабақтың тақырыбы: Аспан денелері туралы ғылым Сабақтың мақсаты: 7.7.1.1 – геоцентрлік және гелиоцентрлік жүйелерді салыстыру

Астрономия -аспан денелерін зерттейтін ғылым. Астрономия грекше астрон – жұлдыз, номос – заң деген ұғымды береді.

Астрономияның басты мақсаты – аспан денелерінің қозғалысы мен даму заңдарын тағайындау болып табылады. Астрономия ғарыш кеңістігіндегі жекелеген денелерде немесе денелер жүйесінде болып жатқан құбылыстарды зерттейді.

Аспан денелеріне: галактикалар, жұлдыздар, планеталар, олардың серіктері, астероидтар мен кометалар, метеориттер мен шаң – тозаңдардан тұратын бұлттар жатады.

Ерте заман ғалымдары аспан денелерінің қозғалысы жайындағы білімдерін жүйелей келе Клавдий Птолемей әлемнің геоцентрлік жүйесін ( грекше « гео » - Жер ) ұсынды . Бұл ілім бойыншабарлық аспан денелері Жерді айналып отырады .

Клавдий Птолемей

Б.э.д. (90-160 жж)

Орта Азия ғалымдарының дүниенің құрлысы туралы ілімінен

Әбу Райхан әл-Бируни Коперниктен 500 жыл бұрын, Жердің Күнді айнала қозғалатыны туралы болжам жасаған. Жердің глобусын жасап, 20 жыл бойы Күнді бақылап, Күнді отты шар деп есептеген.

Әбу Райхан

әл-Бируни

Николай Коперник (1473 – 1543), ұлы поляк астрономы, дүниенің гелиоцентрлік жүиесін құрастырды. Коперник аспан денелерінің көрінерлік қозғалысын Жердің өз осінен айналуымен және Жердің Күнді айнала қозғалысымен түсіндірді .

Дүниенің гелиоцентрлік жүйесінің құрылуы

Коперник алдымен Птолемейдің “ Альмагест ” еңбегіндегі геоцентрлік жүйені жетілдіру мақсатында талаптана бастады . Зерттей келе бұл жүйінің қайшылыққа толы екендігіне көзі жетті . 1543 жылы жарияланған « Аспан сферасының қозғалысы жайында » атты еңбегінде ол өзінің гелиоцентрлік жүйісін сипаттады .

Тұңғыш рет аспан денелерін жай көзбен емес, арнайы құрал – үлкейткіш оптикалық түтіктің жәрдемімен зерттеген италиян оқымыстысы Г.Галилей болды.

Аспан денелерінің пайда болуын және дамуын зерттейтін астрономия саласын ғарыштану (космогония) деп атайды. Космогония әлемдегі галактикалар мен жұлдыздар және басқа денелер қашан және қалай пайда болды, оларда қандай өзгерістер жүріп жатыр, деген сұрақтарға жауап береді.Сондай-ақ Әлем туралы, оның жалпы қасиеттері туралы астрономия ілімін ғарышнама (космология) дейді.

Жауап бер:

1) Бізге ең жақын орналасқан жұлдыз?