Ата-аналарды тәрбие ісіне баулу баяндамасы

Баяндама тақырыбы:

Ата- аналарды оқытумен тәрбиелеу ісіне баулу М ақсаты:

Қазіргі кездегі баланың дамуына, жеке тұлға болып қалыптасуына ата- ана тәрбиесінің әдіс- тәсілдерін жетілдіре отырып, қарым –қатынас орнату және ұлттық сананы бойына сіңіру.

Міндеті: Ата- ананың мектеп пен, мұғалімдермен тығыз байланысын арттыру. Балалармен бірге мейірімділікке, ұстамдылыққа тәрбиелеудің жолдарын көрсету. Бала тәрбиелеу сапасының аз да болса жоғарлануына ықпал ету.

Баяндама барысы: I .Кіріспе Адамзат баланың адам ретінде қалыптасуында тәрбиенің негізі ата-анадан деп есептегенімен, жүрген ортаның, ағайын- туыстың, жора-жолдастың, жанұяның, ең әуелі туған жердің табиғатына дейін әсер тигізетіні рас. Бұлардың бәрін, ержетіп, азамат болуда ықпал етер шартты жағдайлар деп бағаласаң, көгеріп, көркейіп өскен жастың жанына азық, бойына қуат, өнеге беретін аялы алтын дінгегі - әке-шешесі. Ұрпағы отбасының аса құнды ықпалы мен әсерін өмірдегі ешнәрсенің күшімен салыстыруға болмайды. Сондықтан да, мұғалім мен отбасының тығыз қарым – қатынаста болуы міндетті және отбасы мәртебесін биіктетуі шарт.

Ғалымдардың зерттеулеріне қарағанда отбасының мынадай төрт түрлі мәртебесі бар: әлеуметтік – эконолмикалық, әлеуметтік – психологиялық, әлеуметтік – мәдени, және ситуативтік міндеттер.

Мұғалім отбасы мен жұмыс нысаны барысында – балалар, жастар, ересек адамдар, қарттар жалпы отбасының барлық мүшелерімен жұмыстанады.

Отбасымен жұмыс жасай отырып, оларға: білім алуға, оқуға, психологиялық көмек алуға жәрдем береді.

Сондықтан педагог ата – анамен (отбасы мүшелерімен) мынадай іс – шаралар жүргізеді:

- тәрбиелеуде балалардың жас және жеке ерекшеліктерін ескеруді қаперінде ұстау, - ата –аналардың тәрбиеде (бала тәрбиесінде) жіберген қателерінің себеп, салдарымен мәлімет беру және айғақтар мен

дәлелдер келтіру арқылы дұрыс тәрбиенің мәнін ашып көрсету және нандыру, - оқу, еңбек, ойын, демалыс және бос уақытын дұрыс пайдалану бойынша кеңестер беру, - жастайынан, әуелі санасыз, еліктеу арқылы пайда болатын жаман әдеттер: масайту ішімдігіне әуестену, шылым шегу, нашақорлыққа еліктеудің алдын алу шараларын үйрету. Мұғалімнің әке – аналарға беретін көмегі, ақыл кеңесі баланы тәрбиелеудегі мақсат пен міндетті түсіну, оның мүддесін қорғап қажеттенуін қанағаттандыру, отбасы мүшелерінің ой санасына, ақыл – кеңесіне ықпал ететін әңгімелер өткізу басқа да іс – шаралар ұйымдастыру осы қызметтің пәрменділігін көрсетеді. Салауатты отбасымен жүргізілетін әлеуметтік педагогикалық көмектің тағы бір аса маңызды құрамды бөлігі – психологиялық көмек. Психологиялық болсын, әлеуметтік – педагогикалық болсын дерлік тәрбиенің дұрыс қалыптасуы ұстаз, бала, ата – ана еңбегімен байланысты. Береке бірлікте жұмыс істеп, бұзылмайтын, айнымайтын тәртіпке бас игенде ғана іс оңға баспақшы. Әр отбасы ата тегінен келе жатқан кәсібін, өнерін, атқарған еңбегін құрметтеп, оны кейінгі ұрпаққа үлгі-өнеге еткен, бірлесіп атқарған пайдалы-қоғамдық еңбек барысындп адамгершілік қағидаларды қатаң сақтап, дамытып от

II. Негізгі бөлім Бала тәрбиесі – баршаға сын

Адамзаттың өмірдегі ең қымбаттысы, көз қуанышы – бала. Оның бойындағы табиғи қасиеттер, адамгершілік құндылықтары отбасында, мектепте, әлеуметтік ортада нәрленеді, толысып, әрленеді. «Бала нені білсе жастан, ұядан - өле-өлгенше соны таныр қиядан» деген нақылдың астарында қаншама мән – мағына жатыр.

А.С.Макаренко ата-аналарға : «Сіздер баланы тек сөйлеген кезде ғана, оған ақыл айтқанда немесе бұйрық берген кезде ғана тәрбиелейміз деп ойламаңыздар, баланы өмірлеріңіздің әрбір минутында, тіпті өздеріңіз үйлеріңізде жоқ уақыттың өзінде тәрбиелейсіздер, сіздер қалай киінесіздер, сіздер басқалармен қалай сөйлесесіздер немесе басқа адамдар туралы қалай қуанасыздар және ренжисіздер, сіздер достарыңызбен қандай қарым – қатынаста боласыздар, сіздер қалай күлесіздер, газет – журнал оқисыздар – осылардың бәрінің бала үшін маңызы бар», - деген болатын.

Олай болса, бала тәрбиесі кезек күттірмейтін, күнделікті өмірде күн тәртібінен түспейтін маңызды мәселе болып қала бермек.

Қазақта «Баланың бас ұстазы – ата - ана» деген сөз бар. Ата – аналар бала мәселесіне күнделікті назар аударып, қадағалап отыруы керек. Өкінішке орай, кей ата – аналар, бұл мәселеден тысқары жүріп жатады. Кейде баласының қай сыныпта оқитынын, сынып жетекшісі кім екенін де білмейтін ата – аналар ішінара кездеседі. Мынау өзгермелі қоғамда «Көш жүре түзеледі» деген мақалдың ескіргенін білуіміз қажет. Өйткені көш бұрынғы кезде арбамен, түйемен, өгізбен жүріп отырса, қазіргі көш техникалардың өте жетілген түрімен өтеді. Сондықтан да оған маң – маң басып ілесу мүмкін болмай қалады. Тәрбие ешбір үзіліс, демалысты күтпейді.

Бала тәрбиелеуде ата – аналар мына ұстанымдарды назарына алса, азғантай болса да көмегіміз тиер деген үмітпен ұсынып отырмыз. 1. Балаңыздың денсаулығына көңіл бөліңіз. Дені сау бала оқу мен тәрбиеге ықыласты болмақ. Кішкентай кезінен денесін шынықтыруды дағды етіңіз. Тазалық пен ұқыптылықты үйретіңіз. 2. Баламен сырласыңыз. Балаңызды бауырыңызға тартыңыз. Сырын айтуға, сізбен бөлісуге үйретіңіз. Мұқият тыңдап, кеңес айтып, баланы сеніміне кіргізіңіз. Сіздің балаңызға тұлға ретінде қарап, онымен ақылдасып.,бірлесіп жұмыс істеуіңіз, балаңызды жігерлендіреді. 3. Бала қателік жасаса, ұрсудан гөрі түсіністікпен қарай білуге тырысыңыз. Ондай кезде онсыз да бала қорқып тұрады. Керісінше ақыл айтып, жол көрсеткен пайдалы.

4. Бала өз қатарларымен бірде дос болып, бірде ренжіседі, кейде таяқ та жеуі мүмкін. Ондай сәттерде баланың арасына түспеген дұрыс. Балаңызды жақтап арасына түссеңіз, бала соған әдеттенеді, қит етсе бәрін жеткізіп отыратын болады. Мұндай жағдайда балаңызды сырттай бақылау қажет. Балаңыз үнемі орынсыз таяқ жегендей болса, араласуға тура келеді. 5. Балаңыздың немен айналасатынын, қандай іске икемді екенін бақылап отырыңыз.. Сол икемділігіне қарай бейімдеу керек. 6. Балаға қарым – қатынасыңыз дұрыс болғаны абзал. Үнемі қатты, бұйрық мәнде сөйлеу баланың бойын соған әдеттендіріп, үйретеді. Кейін балаға қатты сөйлемесеңіз, сөз ұқпайтын болады. 7. Кейбір балалар табиғатынан тынымсыз келеді. Кей заттарды міндетті түрде сындырып, ішін ашып көріп жатады. Өздері бір орында отыра алмайды, сұрақ қойғыш болып келеді. Мұндай балаларға біз үнемі ұрсып, тәртіпке келтіруге шеберміз. Ал, ол бала айтқанға көне, қалыпқа түсе қоймайды. Балаңыздың бойынан ондай сипат байқалса, оларда дарындылық белгісі бар екендігін білдіреді. 8. Кейбір ата – аналар балаларына өте қымбат заттар алып беріп жатады. Ондай балалар өсе келе көрсеқызар, дүниеқұмар, өзімшіл, т.б. болатынын өмір көрсетіп келеді.

«Баланың жақсысы - әке мен шешенің ары, ата – ананың абыройы, жаманы – қайғысы, бақытсыздығы, азабы», дейді халқымыз. Бала үшін алғашқы тәрбиешісі – ата – анасы. Бала мектепте 6-7 сағат болса, қалған 18 сағат үйде, сол себепті де ата – ана баласының оқуын, жүріс – тұрысын, жолдастарын, киетін киімін қадағалап отырса абзал. Әр апта соңында сынып жетекшісімен, пән мұғалімдерімен, мектеп басшыларымен байланыс жасап, сабағы, тәртібі, басқа да мәселелер жайлы мәлімет алып отырса, тәрбие жемісін берер еді. Баланың бүгінгі іс - әрекетіне, тәртібіне бүгін назар салмасақ, ертең кеш болады дегім келеді. Олай болса, бір сәт уақыт бөліп, мектептен хабарласу – ата – ананың бірден – бір міндеті Бала тәрбиесі – мәңгілік мәселе .

Өнегесі мол отбасы тәрбиесіне ештеңе тең келмейді. Жас ұрпақты дұрыс тәрбиелеуге адалдықпен , асқан жауаптылықпен атсалысу - ата – ана мен ұстаздардың , әсіресе , сынып жетекшісінің басты парызы . Ұстаздардың өмірі мектептегі еңбек майданында оқушымен тығыз байланыста болады . бір сыныпта әр түрлі бала болады , яғни , әр түрлі психология . Ендеше сол оқушылармен тіл табысып , жұмыс жасай білген ұстаз – психолог. Кейде келіспеушіліктер де , қиындықтарда туындап жатады . Сол кезде ата – ананың көмегі , ықпалы көп қажет болады . Мұғалім өзіне бағынбаған баланың қылығы үшін ата –

анасын шақыруға тура келеді . Сондай жағдайда кей ата – ана мектепке келуден бас тартады , ал кейбірі келіп алып , мұғалімді жазғырады . Сүйкімді , тіл алғыш , сезімі пәк , жүрегі таза бүлдіршін – орта немесе жоғары буынға келгенде неге өзгеріп сала береді ? Оның тәрбиесіне ұстаз ғана емес , ата – ана , жүрген ортасының қатысы бар емес пе ? Кей ата - аналар баланы қалай тәрбиелеу керектігін , қалай жақсы көретінін білдіре алмайды .Бірі – мұғаліммен бірдей етіп киіндіріп , қалтасына ақша салып , туған күндерін тойлағандарына мәз , енді бірі - шектен тыс қаталдыққа беріліп , айтқанын орындатады . Тәрбие – баланы бетке қақпай , бетімен жіберу емес , баланы тәрбиелеу – ақылмен , әдіспен күресе білетін адам шығару . Ата – ана мен мұғалім арасындағы бір – біріне деген сенімділік - бірінші және шешуші шарт . Арадағы қарым – қатынас ата – ананың тәрбие ісіне қызығуын оятып , табысқа ұмтылдыратындай , өз күшіне сенімділік тудыратындай болып құрылуы тиіс . Мұғалімнің екінші бір маңызды міндеті - отбасын педагогикалық білік – дағдылармен қаруландыру , оларды теориялық және практикалық түрде меңгерту . Дұрыс ұйымдастырылған педагогикалык қарым – қатынастың аяғы ата – аналардың өз балаларының ғ