Ата-аналармен шиеленісті жағдайларды шешу кеңесі

Ата – аналармен шиеленіскен жайттарды шешу жолдары

Жұмыс түрі : Әдістемелік кеңес

Педагогтар мен ата –аналардың бірлескен тәрбие мақсаты : барлық балалар бақытты болып , белсенді , дені сау , қарым –қатынаста ашық , жеке тұлғалық қасиеті дамыған ұл , қыз тәрбиелеп өсіру . Қазіргі дамыған заманда мектепке дейінгі ұйымдар ата-аналармен қарым –қатынас қызықты , байытылған болу үшін барынша жұмыстанып жатады. Педагогтар уақытпен жинақталған тәжірибелерін сақтай отырып , жаңаша үлгіде ата-аналармен жұмыс түрлерімен толықтырып отырады.

Тәжірибе көрсеткендей ата –аналармен қарым –қатынас жасау барысында көптеген қиындықтар туындап жатады .Ата –аналардың күн тәртібін сақтамауы , балабақша мен отбасының тәрбие барысында бір арнаға тоғыспауы себеп болып жатады. Жас отбасылармен және қиын отбасылармен тіл табысу қиындық келтіреді. Бұндай отбасылар педагогтармен бала тәрбиесі барысында серіктес болып бірге жұмыстануға құлықсыз болады.

«Алма мен құрт жаттығуы»

Мақсаты : Ата –аналардың диалогтық қарым –қарым қатынас кезіндегі қылықтарын байқау және жағдаяттан шығу жолдарын меңгеру.

Ыңғайланып отырыңыз , көзіңізді жұмыңыз, өзіңізді «уылжып пісіп тұрған алмамын» , - деп сезініңіз. Бәрі сіздің қып –қызыл боп уылжып тұрған түріңізді көріп тамсануда.Бір мезетте қайдан келгені белгісіз құрт жорғалап келіп: «Мен , қазір сені жеймін ! » ,-дейді.Сіз не деп жауап берер едіңіз ? Көзіңізді ашыңыз да өз жауабыңызды қағазға жазыңыз.

Шиеленіскен жағдай қоғамда жиі кездесетін жайт. Шиеленіскен жағдаяттарды шешу жолдарын психологиялық тұрғыдан қарастыру қажет. Кәсіби тұрғыда қарым –қатынас жасау және сауатты жауап беру арқылы шиеленіскен жағдайды шешу керектігін әр тәрбиеші білуі шарт.

Шиеленіскен жағдаяттың 5 түрлі әдісі бар :

Бәсекелестік – тек өзінің ісіне деген қызығушылығын аудару арқылы қарсы келген адамның мүддесін елемеу

Қашқақтау – өз мүддесін де өзгенің мүддесін де елемеу

Келісімге келу – екі жақтың мүддесін ескеру

Серіктестік – екі жаққа тиімді болатындай жұмыстар жүргізу

«Алма мен құрт» жаттығуын пайдаланып келеңсіз

жайттардан шығу тәсілдерін пайдалану

«Қазір мен сені жаншып тастаймын» - бәсекелесу

«Әнекей , қарашы менен де әсем алмұрт бар» ,-қашқақтау

«Жарайды , кішкене бөлігімді же,қалғанын иеме қалдыр , жарайма ?!» -келісімге келу

«Қайтейін маған берілген тағдырдың сыйы осы болды ғой» -мойынсұну

Мектепке дейінгі ұйым тарапынан ата-ананың көңіл толмау себептері

Ата –ана баласын мектепке дейінгі ұйым тәрбиесіне бере отырып көп нәрсе күтеді , яғни балабақшадан баласы барлығын үйренеді, ал ата-ана өзін «Бала тәрбиесіне еш қатысым жоқ» -деп санайды . Ата –ананың осы ойы өз нәтижесін бермеген жағдайда ата –анамен педагог арасында дау -дамай туындайды .Негізінде балабақша бала тәрбиесіне кәсіби тұрғыда тигізер әсері зор , дегенмен балабақша ата –ана тәрбиесін ешуақытта толтыра алмайды.

- Егерде ата –ана балабақша өмірімен таныс болмаған болса және

әртүрлі адамдардың балабақша туралы теріс пікірлерін тыңдай

жүріп теріс ұғым қалыптасуы мүмкін. Бұндай ата-аналардың

балалары балабақшаға қатынап осындай көзқараспен келген

уақытта педагогтармен аралары шиленісуі мүмкін.

Шиеленіскен жайттың тағы бір жағы тәрбиешінің ата –аналар үшін

бұйырушы , ата-аналардың әрбір ісін бақылаушы , тәрбиелеуші ,

балалардың қылықтарына баға беруші болып табылады да ,

ата – ана : «Адам ретінде сыйым жоқ» - , деп реніш танытуы мүмкін

3. Тағы бір шиеленістің себебі ата –ана қорқынышы әсірсе аналарда болатын құбылыс «Балаларын бақылау тізгінінен айрылып қалам ба ?» -деген үрей. Кішкене баласы жаңа өмірге қадам басқан баласы «енді ол басқа адам тәрбиесін алады» -деген қызғаныш сезімі пайда болады. Кәсібін меңгерген , өз жұмысын ұнататын тәрбиеші болса , ата –ана да өз ойын балаға өңгеріп ойын жаулап алады деген түсінік қалыптасады.

4. Ата –ана мен тәрбиеші арасын алшақтатып шиеленістіретін тағы бір жайт баланың өзі де себепкер болады. Егер балабақша тәртібіне көндіккен , яғни өз бетімен киіне білетін , тамақтану әдеті бар ,ҰОҚ отырып тыңдауға дағдыланған болса ол бала еш қиындық туғызбайды. Ал ,егерде бала күн тәртібіне дағдыланбаған , балаға өте жоғары деңгейде көңіл бөлініп , әрдайым бар дегені жасалып тыйымсыз ерке өскен болса , ол баланың ата –анасы мен тәрбиеші арасында дау-дамай туындауы мүмкін. Өз қалауындай қарым –қатынас болмағаннан кейін балада күйзеліс пайда болады.Содан кейін анасы уайымдап баласының қыңыр мінезін байқап , балабақша өз деңгейінде баламның көңілін таба алмайды деген пікір қалыптасады.Шынтуайтқа келгенде балаға қарым –қатынастың жеткіліксіздігінен емес , керісінше баланың балабақша тәртібіне және көпшілікке көндіге алмауы себеп болып тұр.

5. Кейбір ата-аналар баланың балабақшада болған сәтінде кішкене соғып алып көгерген жеріне , кішкене тыртық болса да аса мән беріп көңілдеріне алады. Ата –ана бұл үшін тәрбиешілерді кінәлайды, яғни бала қаралмай қалды деген түсінік қалыптастырады. Мысалы : «Саған кім тиді ?» , «Ол саған не деді?» , «Ол бірінші бастады ма?» , «Саған апайың тақпақ бермеді ме?» деген сұрақтармен баланы мазалауынан кейін бала өз бетімен оқиғаларды ойдан құрастырып айтуы да мүмкін. Бұл арқылы өз қолдарымен шиеленісті тудырады .

Ата – аналар тарапынан түсініспестікпен көңілдерінің толмауына

тағы мынадай себептер болуы мүмкін

Балалардың денсаулығын нығайту үшін қажетті шынықтыру шаралары жүргізілмейді ;

Баланың жеке психологиялық ерекшелігін ескеріп тәрбие жұмыстары жүргізілмейді;

Баламен қарым –қатынас жасау сәтінде педагогикалық әдістер орнымен қолданылмайжы ;

Балаға дұрыс көңіл бөлінбейді ( мұрны сүртілмейді , іш киімі ауыстырылмады , лас киімі уақтылы ауыстырылмады )

Баланы дұрыс тамақтандырмайды ;

Баланың еркін қимыл әрекет етуін шектейді ;

Баланы жиі жазалайды .

Ата –аналардың тәрбиешіге жиі көңіл толмау себептері :

1. Неге балабақшада баламен жиі жұмыстанып тәрбиесіне көңіл бөлінбейді ?

Тәрбиешінің жауабы :

«Әрбір мектепке дейінгі ұйым арнайы Үлгілі оқу бағдарламасы мен оқыту мен тәрбие жұмыстарын жүргізеді. Әр топтың арнайы оқыту мен тәрбиелеу жұмысына арналған кестесі бар, уақыттары бар бөлінген. Біз сол уақыт мөлшерінде баламен әртүрлі тәрбиелік шараларды жүргіземіз» -деп жасалатын жұмыс түрлерін ашып айтуымыз керек.

«Бірақта барлық міндетті балабақшаға аударып тастауға болмайды . Үйде де балаға көңіл бөлуіңіз қажет , яғни бірге ойнау , кітап оқу , балабақшада үйренген білімдерін бекіту сіздің міндетіңіз боп саналады , сол кезде ғана жоғары деңгейде нәтижеге жете аламыз» -деп түсінік жұмыстарын жүргізу қажет.

-Менің баламды неге ана бала тістеп алған ?

(ерте жас тобында кездесетін жағдай)

Тәрбиеші жауабы :

-Бұл жаста балалар өздерінің агрессиялық мінездерін тежей алмайды, сондықтан сәби жанындағы баланы өзін қорғану мақсатында немесе көңіл толмайтындығын осылай түсіндіріп жатады . (балабақшаға жаңа қатынаған сәтінде ортаға үйрене алмай осындай мінез құлық көрсетеді)

-Мен мұндай қылықты баланың мінезін қойдыруға жұмыстанамын.

Осындай мінез –құлықы бар баланың ата –анасымен сөйлесіп себебін анықтап ақыл кеңестер беру қажет.

- Серуеннен келгеннен екейін неге киімдері толық кептірілмеген ?

Тәрбиеші жауабы :

-Өкінішке орай киімдердің көп болуына орай кептіріліп үлгермей жатыр , сондықтан күзгі, көктемгі мезгілдерде артық киімдер әкеліп қоюларыңыз сұралады.

-Ортаңғы , ересек топ балаларын ылғалды киімдерін өз беттерімен кептіру үшін арнайы орындарға ілуге дағыдыландырамыз.

Неге менің балама ертеңгілік алдында жаттау үшін тақпақ берілмеді ?

Тәрбиеші жауабы :

-Мен сізді түсінемін , сіздің балаңыздың ортаға шығып тақпақ оқымағаны сізді қынжылтады . Өкінішке орай ертеңгілікке берілетін уақыт шектеулі сондықтан тек 8-9 балаға тақпақ беріледі , қалған уақытымыз әнге , биге , ертегі қойылымдарына бөлінеді. Қаласаңыз балаңызбен бірге тақпақ жаттаңыз біз ертеңгілік соңынана балалармен бірге отырып тыңдайтын боламыз.

-Балам неге балабақша тамағын жемейді ?

Тәрбиеші жауабы :

-Ең алдымен балабақшаға дайындық барысында балабақшада берілетін тағам түрлерін беріп баланы үйрету қажет.

-Әрбір ана баласының дәмді тағам жегенін қалайды да , сүйікті тағамдарын жиі дайындап береді . Дегенмен балабақшада ондай мүмкіндік болмайды , сол себепті балабақша мәзірінде берілетін тағамдарды беріп дағдыландырған жөн.

-Баланы кішкене кезінен бастап өз бетімен тамақтануға , яғни қасықты ұстау мәдениетіне үйретілу керек.

-Сонымен қатар баламен бірге аспазшы ойынын бірге ойнай отырып тағам дайындаудың қандай қиын екенін түсіндіріп , тағамды тауысып жемеу аспазшыны құрметтмеу екенін түсіндіріңіз. Ал аспазшылар балалар сүйсініп жеу үшін бар ынтамен еңбек еткенін де айтып отыру керек.

Түйін:

Ата –анамен педагог арасындағы шиеленісетін жағдай үлкен ойландыратын ахуал. Тіпті тәжірибелі тәрбиешілер қызмет ететін тәп –тәуір балабақшаларда да келеңсіз жайттар әбден болуы әбден мүмкін.

Шиеленіскен жайттар туындаған сәтте эмоцияны тежей біліп қалыпты мінез –құлықты сақтай білу маңызды . Ата –ананың жағымсыз көңіл –күйін қабылдап алмауды үйрену қажет . Бірнеше жылғы тәжірибе көрсеткендей ата –ана өз ойын жеткізіп ашуын шығарып шағымын толық жеткізіп монологты сөйлеу тәсілін аяқтап алғанша 10-15 минут уақыт беріп асықпай күту қажет. Агрессивті түрде сөйлеп тұрған ата –ананы үнсіз тыңдап , қалыпты мінезіңізді жоғалтпай , сыйластықпен қарым –қатынас жасауды ұмытпаңыз. «Мен сізді түсініп тұрмын » , «Ашуыңызды басыңыз» , «Мен сізді тыңдап отырмын» - , деп басыңызды шұлғып оған түсіністік танытып тұрғаныңызды сездіріңіз.

Сіздің қалыпты мінезіңізді байқап ата –ана ашуы тарқай бастайды . Соңында сізбен психологиялық тұрғыда мәселені шешу бағытында сөйлесуге дайын болады.

Жаттығу : «Бос қалып»