Бала әр ата-ананың болашағы тәрбие сағаты

Бала-әр ата-ананың болашағы,өмірінің жалғасы

Міндеті: ата-аналар мен балаларды сайысқа қатыстыра отырып баланың ата-ана өміріндегі маңызын,ата-аналардың балаларға деген тәлім-тәрбиесін көрсету;

Мақсаты:білімділік-балаларға ата-баба дәстүрін терең меңгерту,ән,би,қолөнер сияқты ұлттық нақыштарымызды үйрету;

Тәрбиелік-салт – дәстүрімізді құрметтеуге,ынтымақ пен бірлікке, ата-ананы сыйлауға, қадірлеуге, татулыққа тәрбиелеу;

Дамытушылық-алғырлық қасиеттерін дамыту,сөздерін жатқа айту қабілеттерін дамыта отырып қалыптастыру.

Барысы.

(Сахнада сазды әуен, «Сарыарқа » күйі ойналады)

(Отбасылық сайыс)

Мұғалім: Жиналыппыз сәтті күні бәріміз де,

Үлкен-кіші, жасымыз,кәріміз де.

Төрлетіндер, қадіренді қонақтарым,

Гүл-гүл жайнап мына біздің төрімізге.

Жаңарғанын сананың

Ұмытады мұны кім?Ата-салтын бабамның

Алып келді осы күн.

Қадірменді қонақтар,ата-аналар, ұстаздар, «Бала-әр ата-ананың болашағы, өмірінің жалғас» тақырыбы бойынша шаңырақ саны сайысын бастауға рұхсат етіңіздер!

Бәйгенің аттарындай шабыстары,

Білімінің ұшқыр болсын табыстары.

Қол соғып қошеметтеп отырайық,

Отбасылар міне бүгін сайысады.

Атаң болса анаңмен-алтыннан соққан қорғаның,

Ағаң болса ақылды-ешкімнен кем болмадың.

Інің болса жан ашыр-семсер,қылыш білегің,

Ақылды қыз,ақылды ұл-өкпе-бауыр,жүрегің.

(отаға отбасылар шақырылады.Әр отбасы өз орындарынан барып жайғасып отырған кейін қазылар алқасы таныстырылады.)

Ақты ақ деп, аққа жақ боп баға берер

Алқасы әділқазы-кемеңгерлер.

Беріңіздер әділ бидей әділ баға,

Шындықты ұрпақтарың сонда көрер.

(Содан кейін осы сайыстың басталу салтанатына қарт әжелер тілегін айтып, батасын беріп, шашу шашылады. Шашу шашылып жатқанда әдемі бір әуен ойналады.Әуенің ырғағымен жүргізуші тойдың ашылуына байланысты жыр жолдарын оқиды.)

Мұғалім:Той деп бүгін көңіл шіркін тасады,

Той деп бүгін халқым шашу шашады.

Арамызда бүгін болар сайысты Сөзден жүйрік жыршы бетін ашады.

(Мұғалім бүгінгі сайысымыздың әр кезеңімен таныстырып өтеді.)

І кезең. «Сұрасаң менің тегім...»

(Әр отбасы өзін-өзі таныстырады, осы кезеңді не өлеңмен,не қара сөзбен таныстыру керек.)

ІІ кезең. «Анадан өнеге көрмеген қыз жаман,

Атадан тағылым алмаған ұл жаман»

(Отбасының ісмерлік шеберліктері:қолөнерлерін қазыларға апарып беріп, оның не мақсатпен жасағандығы айтылады )

ІІІ кезең. «Эрудиттер байқауы»

(Ұлттық киімдегі екі қыз бала табақшамен сандық және конвертті алып шығады. Әр отбасынан балалар ортаға шақырады.Сандық ішіндегі нөмерленген асықтарды алу арқылы тапсырмаларын анықтайды. Тапсырмадағы сұрақтарға отбасы ақылдасып, бірігіп жауап береді.балалар асықтағы сан бойынша ұлағатты ұғымдарды айтып өтеді.)

Сандар қасиетіне тапсырма

А) Бес қаруды атаңыз.

Жауабы. Мылтық, садақ,найза,құлыш,айбалта.

Ә)Жеті жетімге не жатады?

Жауабы.

Тыңдаусыз қалған сөз – жетім.

Киюсіз қалған бөз – жетім

Иесіз қалған жер – жетім

Басшысы жоқ ел- жетім

Аққу-қазсыз көл-жетім

Елінен айырылған ер-жетім.

Замандасы қалмаса бәрінен де сол - жетім

Б)Үш арсыз,үш жамандықты атап беріңіз.

Жауабы. 1) Ұйқы арсыз, тамақ арсыз, күлкі арсыз.

2.Нақақ қан төгу,кісі малын нақақ алу, ата-бабадан қалған жұртты бұзу.

В) Ұлтымыз қандай сандарды киелі деп есептейді? Неліктен?

Жауабы. 3,5,7,9,12,30,40т.б

(ата-анаға тапсырма мен сұрақ-жауап түрлері беріледі.)

«Байғазы» және «Көрімдік» салт-дәстүрлерінің мазмұнын түсіндіріңіз, айырмашылығы неде?

«Байғазы»- балалардың, жастардың жаңа киімі,заты үшін беріледі.мысалы, қамшы,шана, ертоқым т.б.

«Көрімдік»-жаңа туған бала, жас келінге, құдасына, күйеуге береді. Мұның маңызы алып беруде ғана емес, жақын-жуықтың адамгершілігін, ниетін,ашық қолдығын танытудың белгісі ретінде қаралады.

Айырмашылығы көрімдік адамға,жандыға беріледі, байғазы көбінесе жансыз дүниелерге байланысты.

«Жасау» және «Енші» салттарының мағынасын түсіндіріңіз, айырмашылығын атаңыз.

Жауабы. 1) «Жасау»-ұзатылған қызға берілетін дүние-мүлік.Халық қыздың жасауына жақсы бұйым, кілем, текемет,ыдыс-аяқ, төсек-орын, киім-кешек,әсем әшекейлі заттар берген.Ауқатты адамдар ақ отау тігіп ұзатқан.Жасау қыздың еншісі десе де болады.

«Енші»- балалары ер жетіп жеке үй болғанда ата-анасы оған отау тігіп,дүние-мүлік,мал береді. Мұны енші деп атайды.

Қыздарға берілетін дүние-мүлік «жасау» деп аталады, ал балаларды үй қылып шығарса (яғни ата-анасынан бөлек отау) оны енші дейді.

«Иткөйлек» («Итжейде») және «Қырқынан шығару» салт-ғұрыптарының мағынасын түсіндіріңіз. «Қырқынан» және «қырқы» сөздерінің мағынасын ажыратыңыз.

Жауабы: 1) Ырымшыл халқымыз бала (туғанына қырық күн) «қырқынан» шығарылғаннан кейін оның көйлегіне (жейдесіне) тәтті түйіп иттің мойынына байлап жіберетін дәстүр бар.Итті балалар қуып жетіп, мойынындағыны шешіп алып, тәттісін бөліп жейді.

Көйлекті (жейдені) баласы жоқ келіншектер ырым қылып алады немесе адамдар алыс жолға шыққанда жол амандығын тілеу барысында апаттың болмауын ырым етіп бойларында сақтаған.

Ит мойнына байланғандығы оны жеті қызынаның бірі деп әрі баламыз көп болсын деген ырыммен астасып жатыр.

2) Әдетте бала туғанына қырық күн толған соң ыдысқа 40 қысық су құйып шомылдарады.Бұған үлкен әжелер,әйелдер қатысады, кәде беріледі, дастархан жайылады.сәбидің қарын шашы алынып, оны сәбидің…