Бала тәрбиелеудегі ынтымақтастық туралы мақала, 6 сынып

Қажымғалиева Клара

Атырау облысы

Құрманғазы ауданы

№5 психологиялық-

педагогикалық

түзеу кабинеті.

« Балаларды тәрбиелеуде мектеп пен отбасының

ынтымақтастығы»

Еліміздің болашағы – жас ұрпақты тәрбиелеуде бірінші бесік-

отбасы, ата-ана тәрбиесі болса, екінші бесік – мектеп. Сондықтан

отбасындағы тәрбиені одан әрі қарай жалғастырып, өнегелі өмір

тұғырынан түспей, мәртебесін төмендетпей, мектеп еліміздің

жарқын болашағы үшін еңбек етеді.

Балаларды саналы, ойлы, сергек етіп тәрбиелеу отбасы мен

қоғамдық тәрбие орындарының бірден-бір парызы, асыл мұраты.

Отбасы – адамзат бесігін тербеткен ұя болса, баланың бас ұстазы –

ата-ана. Отбасы-таным бесігі, өркениет ошағы, үлгі өнеге бастауы.

«Балапан ұядан не көрсе, ұшқанда соны іледі» демекші, бала әкеден

– ақыл, анадан мейір алады. Балға өрісті өнеге, тамаша тәрбие беру

– алдымен ата-ананың парызы. Баланың тәрбиелі болып өсуіне

берекелі отбасының әсері мол. Отбасы – бала тәрбиесінің ең

алғашқы ұжымы деп білеміз. Отбасы оқу мен тәрбие жұмысында

мектептің одақтасы. Сондықтан олар өзара тығыз байланысты.

Баланы өмірге бейімдеуде мектеп, мұғалім және ата-ананың орны

бөлек. Тәлім- тәрбиедегі жарсымдық бірлесіп жұмыс істегенде ғана

үйлесімділік табады. Өйткені баланың өмір сүруге құштарлығының

оянуы - өзін қоршаған ортасына, бірге оқыған құрбы-достарына,

олардың күнделікті іс-әрекетіне, сөйлеген сөзіне т.б қасиеттеріне

байланысты.

«Әркім өзі жол тауып, кететіндей бала тәрбиесі жеңіл нәрсе ме?

Жоқ. Бала тәрбиесі- өнер, жеке бір ғылым иесі болуды тілейтін

өнер», - деген екен Мағжан Жұмабаев. Қандай тауып айтылған

даналы сөз десеңізші. Тәрбие арқылы адам тағдыры шешілетінін,

олның білімді тұлға болып қалыптасатынын, елдің берік тірегі

болатынын көрсетеді. Балалар тәрбиесіне келер ұрпақ тәрбиесіне

қай кезеңде болса да, қай елде, қай ұлтта болмасын үлкен мән

берілген ғой, өйткені бала – біздің ертеңіміз.

Олай болса, мектеп пен отбасы арасында ынтымақтастық болмаса,

бала тәрбиесіне де сызат түсетіні белгілі. Ұлы педагог В.А.

Сухамлинский «Тек ата-аналармен бірге, жалпы күш жігерді

біріктіру арқасында мұғалімдер балаларға үлкен адамдық бақыт

беруі мүмкін» - деген екен. Мектептің жалпы міндеттері көлемінің

тым кеңдігіне қарамастан, ата-аналармен жұмыстың маңызы ерекше.

Ата-анамен ынтымақтасу дегеніміз- балаға үйде де, мектепте де

бірдей талап қою деген сөз емес. Ол ата-аналарды педагогиканың,

психологияның, дербес методиканың негіздерімен таныстырып, өз

баласын сүюді үйрету. Ол үшін балаларды жаман, жақсы деп

бөлмей, ата-анаға өкпе-арыз айтпай, оқуда, тәрбиеде балаға жәрдем

керек болса бірлесіп, аяғынан нық тұрғызуға көмектесу.

Қазақ отбасы негізінен үш ұрпақтан тұрады. Ол-ата, әке, бала.

Отбасы- бұл белгілі дәстүрлерді, адамшылық бейнені, идеалды, жақсы

өнегелерді сақтаушы. Жылы сөз, ұнамды мінез, ыстық мейірім,

қуаныш, ашық әңгімелесу арқылы баланың көңілін тауып, ішкі

сырын ашуға болады. Отбасы ересектері мектеппен тығыз

байланыс жасай отырып, үй ішінде халықтық педагогиканы кеңінен

пайдаланып, балаға ертегі айтып беріп, батырлар жырын оқытып,

шешендік сөздерді жаттатып, ұлттық дәстүр рухында тәрбиелесек,

онда біріншіден баланың солар арқылы еліне, жеріне сүйіспеншіліг

артады, патриоттық сезімі оянады, жақсы мен жаманды айыра

біледі. Осындай әрекеттер жасалып жатса отбасы баласы үшін

ешуақытта ұмытылмайтын орта болып қалады.

Баланы тәрбиелеуде бір ғана отбасының алатын орны ерекше деп

қорытынды шығаруға болмайды. Отбасылық тәрбие проблемасын

шешу отбасы мен мектептің тікелей міндеті. Олар білім мен

тәрбие процесін іске асыруда өзара бірігп күш салады, нәтижелі

жұмыс істеуге тырысады, әр отбасы балаларды тәрбиелеу ісінде

мектеппен қарым-қатынас, тікелей байланыс жасауды басты

міндетіміз деп есептеуі тиіс. Өйткені олардың өз балаларын

тәрбиелеудегі жетістіктері сыныптың, мектеп ұжымының оқу-тәрбие

жұмысының нәтижесіне байланысты. Ал бұл жағдай оқу-тәрбие

процесінің мазмұнын, сапасын және тиімділігін жақсарту үшін

отбасы мен мектеп ынтымақтасып жұмыс істеулерін қажет етеді.

Алайда жұмысымыздың барысында байқап жүргеніміздей ата-

аналарымыздың бала тәрбиесі жайлы көзқарастарында елеулі

қателіктердің барлығын көрудеміз. Кейбір отбасы «Баламды

киіммен, тамақпен қамтамасыз еттім, білім, тәрбие беру – мектептің

ісі» - деп түсінеді. «Адам болатын бала өздігінен оқиды» - деушілер

де бар. Кейде баласын орынсыз сөгіп, сен топастан ештеңе

шықпайды,-деп сағын қайтаратын ата-аналар да болады. Мұндай

теріс ұғымдар баланың келешегіне зиян келтіреді. Ал орынсыз

балағаттап, баланың абыройын төгу ата-ананың беделін түсіреді.

Бүгінгі таңда бала тәрбиесіндегі олқылық-кемшіліктер аз емес,

тіптен көбейіп бара жатқанын айтуымыз керек. Жоғарғы сынып

оқушыларының ата-аналары ұл,қыз тәрбиесіне мектеп, ондағы

мұғалімдер жауапты деген сыңаржақ ойға беріліп, күнкөрістің

күйбеңімен өз парыз-міндеттерін ұмытып, естен шығарғандарын

жасыра алмаймыз. Бала тәрбиесін тек мектепке аударып қоймай,

ата-ана, мектеп, қоғамдық ұйымдар бірлесе отырып жұмыс

жүргізуміз керек деп түсінемін. Ынтымақтасып, бірлесіп жұмыс

істеу нұр үстіне нұр ғой.

Еліміз егемендігін алып, тәуелсіздік туы биікке көтерілген қазіргі

кезеңде балаларды қоғамның лайықты ізбасарлары етіп дайындау,

тәрбиелеп шығару үшін білім ордаларындағы оқу, тәрбие

жұмыстарын көбейтіп, ұлттық ұлағаттылыққа баулып, өсіру міндеті

алда тұр. Қазіргі заман талабына сай оқу-тәрбие жұмысының

түрлері, өткізу іс-шаралары үнемі өзгеріп, жаңарып, дамып отыр.