Бала тілін мнемотехника арқылы дамыту туралы мақала

Жамбыл облысы Тараз қаласы№13 бөбекжай- бақша тәрбиешісіСейткеримова Гүлжан АсылханқызыБала тілін мнемотехника тәсілі арқылы дамыту

Мектепке дейінгі білім беру кезеңіндегі өзекті міндеттердің бірі балалардың тіл кемістігін түзету үдерісінің тиімділігін арттыру болып табылады. Тілі толық дамымаған балалардың сөздік қоры аз болады, сөйлемдегі сөздерді бір – бірімен байланыстыра білмейді, дыбыстарды дұрыс айтпайды. Оған қоса, олардың көпшілігіне сөзге дұрыс назар аудармаушылық, қисынды ойлаудың жетіспеушілігі тән. Мектепке дейінгі балаларды байланыстыра сөйлеуге баулу кезінде мнемотехника тәсілдері тиімді құрал ретінде қызмет етеді. Сондықтан мнемотехника тәсілдерін біздің балабақша педагогтары Т.А. Ткаченко, Е.А. Иванова, В.П. Глухов, Л.Н.Ефименкова сияқты авторлардың еңбектеріне сүйене отырып қолданады.

Мнемотехника – қосымша ұғым қалыптастыру жолымен есте сақтауды жеңілдететін және есте сақтау қабілетін ұлғайтатын әртүрлі тәсілдер жүйесі.

Мнемокестесін пайдалану баланы жан – жақты дамытуға көмектеседі: ассоциативтік ойлау; байланыстыра сөйлеу; көру және есту қабілеттерін дамыту; зейін қою; қарапайым математикалық түсінік; ұсақ моторика. Бастапқы кезде балаларға бұл сызба – кестелермен жұмыс істеуді үйрету кезінде төмендегідей жұмыстар жүргізіледі: берілген тақырыптың мәтінін айтуда сызба – кестенің кестелері тек сурет арқылы берілді. Мысалы; «Мақта қыз бен мысық» ертегісі балаларға таныс (қосымша). Бұл ертегінің мәтінін балалар біледі. Ал, енді оның мазмұнын айту үшін сурет кестесін қолданамыз. Балалар, ертегінің жүйесін шатастырмас үшін бұл суреттер ретімен қойылады. Балалар, суретке қарап отырып, ертегіні айтып береді.

Сызбалармен жұмыс істеуді игере бастаған кезде нақты суреттермен сызбалар араластырылады. Мысалы: «Заттарды суреттеу» немесе «Менің сүйікті ойыншықтарым» тақырыбы бойынша әңгіме құрарда тек тірек сызбалар алынады. Ал, балалар оған қарап түсін, пішінін, қасиетін, қай топқа жататынын, не үшін қажеттігін, неден жасалғанын айта алады. Ата –аналар бала тілін дамытудағы қызықты да пайдалы әдісті меңгеруде белсенділік танытты. Бұл тәсіл бала тілін дамыту мен қатар ой – өрісін жетілдіріп, қарапайым математикалық ұғымды қалыптастыруда да қолданылады. Балабақшадағы педагогтардың шығармашылық тобы сандар құрамын және оның алгоритмін игеруде мнемокестелерді өңдеп, оны ересектер және мектепке дейінгі топтарда кеңінен пайдаланады. Сондай-ақ, мектепке дейінгі жастағы балалардың психологиялық тіл дамуының өсуі…