Балабақша тәрбиешілеріне арналған дидактикалық ойындар картотекасы

Дидактикалық ойындар картотекасы

Дидактикалық ойын – баланың ақыл - ойын дамытып , таным түсініктерді ажыратудағы әдістердің бірі . Ойын арқылы оқыту – мектеп жасына дейінгі кезеңнің, негізгі ерекшелігі . Білімді меңгеру және оны бекіту үшін , дағды мен әдет қалыптастыруда балаға қайталау және жаттығу қажет . Егер баланың ойлауы образды , эмоциялық әсерде болса , ол соғұрлым жақсы нәтиже береді , сондай - ақ білім қызғылықты әрекетпен байланысты болса , баланың іс - әрекетімен іштей қабысып жатса , ондай білімді бала дұрыс меңгереді . Бала әрбір затты ұстап , дәмін татып , сан рет байқап көреді . Балабақшада бала психикасының дамуына ойын әрекеті шешуші рөл атқаратындығы туралы белгілі ғалымдар өз еңбектерінде айтып кеткен .

Дидактикалық ойын балалардың қоршаған орта туралы түсінігін кеңейтеді , баланы ойнай білуге баулып , ақыл – ой қызметін қалыптастырады , әрі адамгершілікке тәрбиелеу құралы болып табылады . Дидактикалық ойынның ережелері балалардан ұстамдылықты, тәртіптілікті қажет етеді . Сонымен қатар дидактикалық ойлау қабілеттерін, ізденімпаздығын арттырады , сөздік қорларын молайтуға көмектеседі. Балалардың оқу қызметіне қызығушылықтарын арттырады , белсенділік танытып , бағдарламалық материалдарды меңгеруіне ықпал етеді .

Дидактикалық ойындардың тиімділігі – оқу қызметінің әр кезіндегі орны мен міндетін , мақсатын дәл анықтауға , оны қолданудың теориясы мен практикасын тәрбиешінің жетік меңгеруіне , шеберлік танытуына , ойынға қажетті материалдарды алдын – ала дайындап алуға , балаларды белсенді қатыстыруға байланысты . Ойындарды өткен оқу қызметін қайталау, естеріне түсіру кезінде қолданған пайдалы . Дидактикалық ойын сәбилер тобынан басталады . Мұнда жоғары топтарға қарағанда жеңіл түрлері беріледі , балалар ойланады . Мысалы , бала ойнап отырған машинаның дөңгелегі нешеу , түсі қандай , кубиктерді түсіне қарай топтастыр , қане «сен көк кубиктерді әкелші », « үстелге апарып қойшы » т.б. бұл жерде балалар кеңістікті бағдарлауды үйренеді.

Мақсаты: Геометриялық пішіндерді атай білуге үйрету. Қай пішін жетіспейтінін тапқызу. Көрнекілік: Геометриялық пішіндер . Барысы : Тақтаға геометриялық пішіндер қойылады. Балаларға көздеріңді жұмыңдар деп , бір пішінді алып қояды. Балалар қай пішін жетіспейтінін табады .

«Қандай пішін жетіспейді ?

«Сиқырлы қапшық»

Ойынның мақсаты: заттарды белгілі бір қасиеттері бойынша салыстыруға, топтастыруға үйрету. Ойынның құрал-жабдықтары: түсі, өлшемі, пішіні бойынша әр түрлі ойыншықтар. Ойынның мазмұны: Балалар «Сиқырлы қапшықтың» ішіндегі затты ұстап көріп, пішінін анықтайды, ойыншықты алған соң атын атап , түсін айтады .

«Көп және біреу »

Ойынның мақсаты : көп және біреу қатынастарын білуге үйрету; заттардың тең, тең емес топтарын салыстыру . Ойынның құрал-жабдықтары: көп және бір зат бейнеленген суреттер . Ойынның мазмұны: балалар берілген суреттерді қарастырады. Көп зат және бір зат бейнеленген суреттерді бөліп, екі жаққа қояды.

«Ойыншықты тап»

Мақсаты: Кеңістікті бағдарлай білуге үйрету. Көрнекілік: Топтағы ойыншық. Ойынның мазмұны: Тәрбиеші ойыншықты тығып қойып, бір баланы тақтаға шақырады. Тәрбиеші нұсқауымен, мысалы : 1 адым алдыға оңға бұрыл , 2 адым алдыға тура жүр деп ойыншыққа дейінгі жолды айтып отырады . Бала айтылған нұсқаумен дұрыс жүріп отырса , ойыншықты табады .

Ойынның мақсаты: Үшбұрыш, тіктөртбұрыш, дөңгелекке ұқсас заттарды тауып , атын атай бiлуге үйрету. Баланың түстердi, пiшiндi ажыратудағы ой-қиялын дамыту .

Қажетті құралдар: Геометриялық пішіндер , суреттер .

Ойын барысы : Тәрбиешi үш түрлi пiшiндердi көрсетiп, аттарын сұрайды. Оларды атаған соң, түстерiн сұрайды. Бұдан кейiн балаларға тапсырма бередi . Тәрбиешi: - Таратып берiлген суреттерге қараңдар, мен үшбұрышты көрсетемiн , соған ұқсас сурет тауып көрсетiңдер . (тіктөртбұрышты көрсетедi, дөңгелектi көрсетедi ). Балалар өздерiндегi ұқсас затты көрсеткенде, олардан не екенiн , түр-түсiн сипаттап айтуды талап етедi . (Үшбұрыш сызғыш, үйдiң төбесi ). Топ бөлмесiнде үшбұрышқа ұқсас зат бар ма ?

Тiк төртбұрыш: кiтап , терезе , есiк т.б.

Дөңгелек: доп , алма , шар т.б.

«Ұқсас затты тап»

Ойын мақсаты: Балаларды кеңістікті бағдарлай білуге үйрету. Нүктелерді қосу арқылы, бейнелерді шығара алуға дағдыландыру. Балаларды ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Қажетті құралдар: Нүктелермен бейнеленген жұлдызша, жалауша бейнелерi .

Ойын барысы : Қағаз бетiндегi нүктелердi қосу арқылы бейнелердi анықтау, атын атату . Неше нүкте бар екен ? Сұрағына жауаптарды тыңдау. Нүктелердi нөмiрлету, сандарды тура және керiсiнше атату . Ойын нәтижесiнде түзу, үшбұрыш, тiкбұрыш ұғымдарын қалыптастыру, сандарды тура және керiсiнше атату .

«Нүктелердi қос»

Ойын мақсаты: 1-10-ға дейін тура және кері санауға үйрету. Сандарды рет-ретімен орналастыруын қалыптастыру.

Қажеттi құралдар: 1-ден 10-ға дейiнгi сандар жазылған карточкалар .

Ойын барысы : Тәрбиешi бiр санды айтады , мысалы , “ Жетi ” дейдi . Омырауын жетi саны бала iлгерi шығып , балалардың алдына тұрады . Тәрбиешi былай дейдi : “Бұл санның көршiлерi, қатарына тұрыңдар!”. Оның қатарына 6 және 8 деген карточкалар тұрып , 6, 7, 8 сандарын құрайды . Одан соң 6 және 7 сандары салыстырылады . Омырауында 6 цифры қадалған бала былай деп түсiндiредi : 6-ның 7-ден 1-еуi кем. 6-ға 1-дi қоссақ 7 болады . 6 саны алты бiрлiктен тұрады . Жаттығу қайталанады, ойыншылардың құрамы өзгередi.

« Көршi – көршi »

Ойын мақсаты: Ойын арқылы қосу, азайту дағдыларын қалыптастыру, түсті ажырату , тез ойлау қабілеттерін арттыру , шапшаңдыққа баулу.

Қажетті құралдар: Аквариум iшiнде жүзiп жүрген балықтар суретi.1-10 сандар .

Ойын барысы: Аквариум iшiнен , ондағы жүзiп жүрген балықтар көрiнiсiн алу . Екi түрлi түске боялған балықтардың келесi бетiне толық ондықтарды, 1,2…- 9-ды қосып , азайтуға 8-дi өрнектер жазулы тұруы керек . Ойынды топқа бөлiп ойнатсақ, аквариум iшiнен алынған балықтағы жазылған өрнектiң нәтижесiн тез ойлап , дұрыс шешсе , көп ұстаса сол топтың жеңгенi болып табылады . Ойын нәтижесiнде толық ондықтарды қосу және азайтуға жаттықтыру көзделедi

«Балық ұстау»

« Сипаттамасы бойынша тап »

Ойын мақсаты: Ұзын – қысқа, кең – тар, биiк – аласа және т.с.с ұғымдарды қайталау .

Қажеттi құралдар: Жануарлар мен құстарды белгiлейтiн ойыншықтар .

Ойын барысы : Сөреге аю , қоян, қасқыр, түлкi секiлдi 5-6 ойыншық қойылған балалар көрiп отырады . Олар тәрбиешiмен бiрге әрбiр ойыншықты анықтап қарайды, олардың атын қайталайды. Осыдан кейiн ойнаушылардың бiреуi бөлмеден сыртқа шығады да, басқалары ойыншық туралы жұмбақ құрастырады, мәселен, мұғалiм балаларға қоянды көрсете отырып , олармен бiрге мынадай жұмбақ құрастырады: “Ұзын құлақ, қыли көз, қысқа құйрық – бұл қай аң?” Аю туралы “Маймақ аяқ, қорбиған, аңсағаны тәттi бал, ұзын жүндi жабайы аң” және т.с.с. Балалар жұмбақты құрастырып болған соң оны шешетiн баланы шақырады . Егер ол жұмбақты дұрыс шеше алмаса , қолына сол ойыншық берiледi де, жұмбақ қайта айтылады . Ол тағы да қиналса , балалар жәрдемдеседi . Ойынға келесi бала шақырылады . Ойын қайталанады.Балалар жеңiмпазды анықтайды. Ойынға алуан түрлi ойыншықтарды, сондай-ақ суреттердi пайдалануға болады .

Ойын мақсаты: Сонша , артық, кем ұғымдарын доп лақтыру дыбыс үні арқылы білдіреді .

Қажетті құралдар: Доп.

Ойын барысы : Тәрбиешi допты жоғары лақтырып, немесе еденге ұрып балаларға санату , сонша немесе бiреуi ( екеуi ) артық (кем) ойын барысында неше болса сонша , содан ( артық ), “ кем ” деген … өзiнiң допты еденге ұруының балалар шапалағымен сәйкес келуiн қадағалау , қол шапалақтатуы , әлде қарындашпен тықылдату керек .

« Доп лақтыру»

«Сен де осынша көрсет »

Ойын мақсаты: Балалардың көрген нәрселерiн немесе естiген дыбыстарын санап , есте сақтап, оған басқа нәрселердi сәйкестендiруге үйрету.

Қажеттi құралдар: Фигуралардың, ою-таңбалардың суретi салынған карточкалар . Бала санайтын материалдар .

Ойын барысы : 1 нұсқа : Тәрбиешi карточканы көрсетедi де, алып қояды. Балалар карточкада неше фигура, ою-таңба бар екенiн айтып , сонша жалауша немесе басқа нәрсе көрсетуi тиiс . Тапсырманы дұрыс әрi тезiрек орындаған қатар жеңiмпаз аталады .

2 нұсқа : Тәрбиешi бiрнеше рет алақанын соғады . Балалар оны зейiн қоя тыңдап , одан соң соншама жалауша көрсететдi…