Балабақшаға арналған дидактикалық ойындар картотекасы

Әлеуметтік орта

Тақырыбы: «Бұл қашан болады ?»

Мақсаты: Балаларға жыл мезгілдерін толық ажырата білуге, жыл мезгілдеріндегі әртүрлі өзгерістерді ажыратуға, суреттер бойынша жұмыс жасай білуді үйрету. Сөздік қорларын байыту.

Құралдар: Жыл мезгілдерінің суреттері

Ойын барысы: Жыл мезгілдеріне байланысты суреттер көрсетіледі. Сол сурттер ішінен керек суретті көрсетіп әңгімелеп береді.

Тақырыбы: «Саңырауқұлақ»

Қ.ж. жүремізден отырып, қолымызбен тіземізді құшақтаймыз (кішкентай саңырауқұлақ). Жайлап орнымыздан тұрып, қолымызды жанымызға созып, ішімізге ауа жинаймыз (Саңырауқұлақ өсті).

Тақырыбы: «Торғайлар мен түлкі»

Шарты: торғайлар қонақтап отыратын биік бөрене немесе биігірек орындықтар қойылады. Биікте торғайлар болып балалар торғайлар жөнінде өлеңдер айтып отырады.

Торғай, торғай, тоқылдақ,

Жерден тары шоқып ап,

Бөтегесі томпайып

«Шиқ-шиқ» десіп отырады.

Торғайлар ұшып- қонып жүреді. Сол кезде түлкі келіп, оларды ұстап алмақ болады. Ұясына жетпей түлкінің қолына түскен торғай келесі ойында түлкінің ролін атқарады.

Тақырыбы: «Амансыз ба, күн!»

Қ.ж. денемізді тік ұстап, аяғымызды сәл ашып, қолымызды артқа созамыз. Қолымызды жоғары көтеріп, денені сипау арқылы қолымызды төмен түсіреміз. Басымызды жоғары көтеріп, жаймен қ.ж. келеміз, жайлап демімізді сыртқа шығарамыз.

Тақырыбы: «Түлкі балаларымен және қаршыға»

Шарты: Санамақ бойынша түлкі және қаршыға рөліне бала сайланады. «Қаршыға» рөліндегі бала балалардың қимылын бақылап тұрады. «Түлкі» рөліндегі бала балалармен түлкі қимылдарын жасайды. Балалар түлкінің қимылын айнытпай жасауы шарт. Егер де «түлкі» көрсеткен қимылды қайталамаса, оны «Қаршыға» рөліндегі бала өз жағына әкетеді.

Ойында қимылды қатесіз орындаған бала жеңеді.

Тақырыбы: «Сипап сезу»

Мақсаты: Балаларды көздерін жұма отырып, ілгектерді сипап-сезу арқылы табуына үйрету. 2-3 ке дейін санауға үйрету.

Шарты: Балалар көздерін жұмады. Ілгектерді сипап-сезу арқылы табады. Санауға кіріседі.

Тақырыбы: «Қояндармен қасқырлар»

Шарты: Қасқырлар ормандағы шөптердің арасына тығылып жатады. Қояндар секіріп-секіріп алаңқайға шөп жеуге шығады.

Секір-секір ақ қоян,

Секіретін күн бүгін.

Шөптерді жейік,

Құлақтарды түрейік.

«Қасқыр» жоқ па деп

Жан-жаққа қарайық.

Өлеңді қимыл-қозғалыспен көрсетуге болады. Өлең аяқталған соң қасқырлар шыға келіп, қояндарды қуа жөнеледі(Қасқырлар қояндардан алыс жерде тығылып отыру керек. Ойын 2-3 рет қайталанады).

Тақырыбы: «Бұл қашан болды?»

Шарты: Жыл мездеріне байланысты суреттер көрсетіледі, сол суреттер ішінен керек суретті көрсетіп әңгімелеп береді.

Тақырыбы: «Төрт құбылыс»

Шарты: Балалар шеңбермен тұрады.

Тәрбиеші: «Су»-десе, қолдарын алдына созады, «ауа»-десе, қолдарын жоғарыға көтереді. «От»-десе, қолдарын төмен түсіреді. Кім шатасса, сол бала ойыннан шығады.

Тақырыбы: «Қуаныш»

Мақсаты: Балаларды бір-біріне қуаныш сыйлауға үйрету.

Барысы: Балаларға әуен ырғағымен екі қолдарын белдеріне таяп, еркін, түзу тұру ұсынылады. Педагог балаларды көргеніне қуанышты екенің айтады. содан соң, оң қолын жүрегінің тұсына қойып, қуаныш сыйлайды. Дәл осылай сол қолмен, одан кейін екі қолын кеудесіне қойып тілегін жалғастырады.

Осындай қимыл барысында балалар ішкі тебіреністерді байқайды. Барлығы осы қимылды қайталайды. Олар бір- бірімен мейірімді қарым-қатынаста болып, айналасын қуанышқа бөлейді.

Тақырыбы: «Дайын бол!»

Шарты: Балалар шеңбермен жүреді, тәрбиеші бір сөз айтады. Балалар сол сөзді іс-қимылмен көрсетеді.

Мысалы: Қоян- секіреді, ат-Шабады, құс- ұшады, қораз- қоқилайды т.с.с.

Тақырыбы: «Бұл қашан болды?»

Мақсаты: Балаларға жыл мезгілідерін толық ажырата білуге, жыл мезгілдеріндегі әртүрлі өзгерістерді ажыратуға, суреттер бойынша жұмыс жасай білуді үйрету. Сөздік қорларын байыту.

Құралдар: Жыл мездерінң суреттері.

Барысы: Жыл мезгілдеріне байланысты суреттер көрсетіледі. Сол сурттер ішінен керек суретті көрсетіп әңгімелесіп береді.

Тақырыбы: «Жіпті шардың түсіне қарай ірікте»

Мақсаты: Балалардың түстерді ажырата отырып, көру қабілетінің артуына және көз қарашығының дем алу жаттығуларын жасатуға арналған кіші топтарды түстерді бекітуге пайдаланылады.

Тақырыбы: «Қыс келді»

Мақсаты: Балалар ды шапшандыққа, орыннын таба білуге, бұйықты дұрыс орындай білуге үйрету.

Шарты: Балалр жүгіріп ойнап жүреді, тығылады. Сырғанаққа, ақшақардың артына т.б. жерлерге тығылу керек.

Тәрбиеші: «Балалар бүгін күн жылы, күн шығып тұр, барындар қыдырындар»-дейді. Балалр әр жерге жүріп ойнайды. Белгі бойынша тәрбиешінің «Қыс келді, салқын болды. Тезірек үйге қайтындар»дейді. Балалр шауып келіп, тез тығылады. Ойын осылай жалғасады.

Тақырыбы: Лото «Жемістермен көк-өністер»

Ой-өрісін дамытуға арналған ойын.

Ойын баланың зейінін, қырағылығын дамытады. Ойын карталарында жемістер мен көкөністердің атауы қазақ және орыс тілінде берілген. Әсіресе баланың қазақ тіліне деген қызығушылығын арттырады.

Ережесі.

Әр ойыншы өзіне ойын алаңын таңдайды. Жүргізуші карталарды суретімен төмен каратып араластырады. Барлық ойыншылар даййын болғанда, жүргізуші ойыншыларға көрсетпей бір картаны таңдайды, берілген заттың қазақша немесе орысша атауын айтады. Егер ойыншы түсініп, менде сондай суреті бар десе, онда карточканы ойыншыға береді.

Жеңімпаз кім ойын алаңында барлық суретті жинап үлгерген. Ойыншылар саны 2-6 адам.

Тақырыбы: «Аптаны ата»

Мақсаты: Балалар балық аулаған сияқты аулап алып, заттардың атын дұрыстап атап үйренуге сөздің дыбыстық құрамын дұрыс атай білуге үйрету.

Тақырыбы: «Мен көрсеткенді тап»

Мақсаты: Заттарды ұқсастарына қарай табуға үйрету.

Барысы: Ойыншы екі поднос алып келеді. Оның ішінде көкөністер бар. Тәрбиеші біреуін көрсетеді де, орамалдың астына тығып қояды да, басқа подностан сондай көкөністі тауып алуды сұрайды.

Тақырыбы: «Апта күндері»

Мақсаты: «Апта күндері»ойынының ойнатып, өткенді еске түсіру. Апта күндеріні аттарын жаттату.

Тақырыбы: «Ненің жапырағы?»

Мақсаты: «Ненің жапырағы?» ойыны ойналып, олардың пішіні, көлемі, түр-түсі ажыратылады. Жапырақтар теріліп, одан «шоқ» жасалады.

Тақырыбы: «Өз іс-әрекетін бақылау»

Мақсаты: Балалардың рөлдік ойындар ойынай білуге баулу. Отбасы деген ұғымды бойларына қалыптастыру. Тату-тәтті бақытты өмір сүруге тәрбиелеу. Қиялдау, армандау қабілеттерін арттыру.

Құралдар: жүн, сәбіз, киімдер т.б.

Барысы: Қазір біз бір жаттығу орындаймыз . Мұнда біз отбасы мүшелерінің үйдегі іс-әреткеттерін көрсетеміз (біреу әжесі болады жүн түтіп отырады, қызы ойыншық ойнап т.б.)

Отбасы мүшелерінің атқаратын іс-әрекеттерін немесе жұмыстары бар. Әркім бір-бірне көмектесе отырып өз жұмыстарын істесе, отбасында татулық, тыныштық, береке, бірлік болады.

«Бірлік болса- тірлік болады » деген мақал тегін айтылмаған. Барлығы бірлесе отырып тірлік жасау керек екен.

Негізгі бөлім: Әр адамның отбасы бакр. Мен өзімнің отбасымдағы адамдарды сызба суреті бойынша былай жасадым. Отбасы мүшелері ер адам және әйел адам болып екіге бөлінеді. Қазір сендер өз отбасындағы адамдарды сызба суреті бойынша белгілеп салып бересіндер. Салып брген соң мен сияқты әңгімелеп айтып бересіндер.

Тақырыбы: Таяқ тастау (Қимылдық ойын)

Барысы: Ойын учаскісінде, көкалда, далада өткізіледі. Бұл ойынды шопан балалары жақсы көреді, әсіресе отар жайлауға көшкен кезеңдерде сүйсіне ойнайды. Ұзындығы 80-100 см таяқ лақтырады да, оны жерге түскеннен кейін, түскеннен кейін жерінін бірнеше рет шоршып кететіндей етіп лақтырады. Таяқты жаттыққа ойыншы лақтырған кезде, ол жерден 3тен-5 ретке дейін шоршып кетеді. Бұл қарапайым да таратымы ойын.

Ережесі: Лақтыру тәсілін ойыншының өзі таңдайды. Таяқты сызық бойында орнында тұрып немесе жүгіріп келіп лақтыруы керек. Кімнің таяғы көбірек секірсе , сол ұтады.

Бұлтқа

Ақсың, сұрысың қарасың

Қайда қалып барасың

Жерге нөсер төгемін

Өссін гүлдер көк егін

Гүл-гүл жайнап өсер көк

Нөсерлетсен нөсерлет.

Тақырыбы: «Танысайық»

Мен Шынармын

Мен әжеммнің жанымын

Балалардың досымен

Мен Шынармын

Сен кімсің?

Мен Аружанмын, Арумын

Әжем мені «Қарлығашым» дейді

Шешем мені «Көкешім»дейді.

Мен Аружанмын, Арумын

Сен кімсің?

Мен...

Мен әжемнің жанымын

Үйдің сәнімін

Атамның күнімін

Балалардың досымын.

Тақырыбы: «Ғажайып ұйқы»

Мақсаты: Бала бойын босансыту.

Ойынды суреттеп айту: Жүргізуші өлеңді оқу барысында балалардан көздерін жұмуды сұрайды.

Кірпігімізді төмен түсірсек,

Көзіміз жұмылады.

Енді еркін демалайық

Ғажап қала ұйықтасақ ,

Жеңіл, дұрыс таныстасақ,

Шаршағанымыз ұмытылып,

Денеміз босансыйды

Шөпте жатқандай сезінейік,

Жасыл, жұмсақ шөпте жатырмыз....

Күн нұрын бізге тогіп тұр...

Қолымыз біздің жып- жылы...

Күн-ыстық

Түн-жылы

Таза ауа да тамаша, тыныстаймыз.

(Ұзақ кідіріс)

Біз еркін тыныстадық.

Ғажап қана ұйықтадық !

Оянатын сәт келді!

Қолымызды жоғары көтеріп, жұдырығымызды түйеміз.

Керілеміз! Күлеміз!

Балалар көздерің ашады.

Бұл жаттығу жұмыстары ақырын, ұзақ кідірістермен байсалды дауыспен, бала ойын еркінсітетін сазды әуенмен оқылады.

Тақырыбы: «Не қайда өседі?»

Мақсаты: Жемістер мен көкөністердің бақта және бақшада өсетіні туралы түсініктерін кеңейту. Олардың аталуы, құрамындағы кездесетін дәрумендерді, оның адам денсаулығына маңызды жөніндегі білімдерін тереңдету.

Құралдар: Фланелеграф, панно, бақ және бақшада салынған суреттер, жемістер мен көкөністер жиынтығы.

Барысы: Педагог фланелеграфқа балалармен бірге жемістер мен көкөістердің атын және оның құрамындағы дәрумендерді естеріне түсіріп үстіне жемістер мен көкөністердің суреттерін араластырып қоянды. Балалар әрқайсысын өсетін орнына қарай панноға орналастырады.

Шығармашылық

Тақырыбы: «Дауысынан таны»

Мақсаты: Балалардың есту қабілетін дамыту, үй жануарларын даусынан ажырата білу.

Барысы: Жануарлардың немесе құстардың суретің көрсетіп, қалай дауыстайтының айтқызу.

Қажетті құралдар: Ойыншықтар, суреттер, аудиозапистар.

Дидақтикалық ойын:

Мақсаты: Педогог балаларға жылы сөз айта отырып, олар бір-біріне шын ниетімен әдемі, мейірімді сөзер айтуға тәрбиелеу. Сөздік қорларын байыту. Қуануға жақсылық жасауға тәрбиелеу.

Барысы: Балар шеңбермен отырады.

Барлық отырған кезекпен өзінің қасында отырған адамдарға қарап көніл көтеретін бір сөз айтады.

Сөздің айтқан уақытта сол баланың көзіне қарап айту керек. Мысалы: ( смен бүгін әдімісің, сенің көйлегің қандай әдемі т.б.)

Тақырыбы: «Сөзді есінде сақта»

Мақсаты: Есте сақтау қабілеті м ен сөздік қорларын байыту. Бір-бірін тындауға ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Барысы: Тәрбиеші балаларға 7 қосарлы сөздерді оқиды. Балаларға мұқият тындау ұсынылады. Бірінші сөзді тәрбиеші өзі оқиды, балалар келесі сөзді есінде сақтап қайталайды.

Осылайша қалаған сөздерді түгел айтып шығуы керек.

Көктем- жаңбыр

Жаз- күн шықты

Күз- тұман түсті

Қыс- қар жауды

Аспан- бұлт

Су –балық

Жер- шөп

Тақырыбы: «Көңілді сөз»

Мақсаты: Педагог балаларға жылы сөз айвта отырып, олар бір-біріне шын ниетімен әдемі-мейірімді сөздер айтуға тәрбиелеу. Сөздік қорларын байыту. Қуануға, жақсылық жасауға тәрбиелеу.

Барысы: Балалр шеңбермен ортырады.

Барлық отырғандар кезекпен өзінің қасында отырған адамға қарап көңіл көтеретін бір сөз айтады.

Сөзді айтқан уақытта сол баланың көзіне қарап айтуы керек. Мысалы: (сен бүгін әдемісін, сенің көйлегін қандай әдемі т.б. ).

Отын жару

Көп болады үлкендердің көмегі,

Ауласында жатыр кескен терегі...

Қолым боста

Балтасын ап атамның,

Мен оларға отын жарып беремін!

Текке ерініп,

Жалқауланба,

Құрыспа!

Құрған отын тұрсын үйде ,

Бұрышта.

Балалармен төбелесіп,

Шекісіп,

Бас жарғаннан

Отын жарған дұрыс та!

Тақырыбы: «Ым» (пантомимо)

Мақсаты: Балаларды ым арқылы түсіндіруге үйрету.

Барысы: Үлкендерге және бауыр қарындастарына деген қарым-қатынастарын патомио арқылы көрсету.

Тақырыбы: «Әр түрлі заттар»

Мақсаты: Балалардың түстерді ажыратуға және сол түстерге қандай затқа сәйкес келетіндері түсіндіру. Сөздік орларын байыту. Есте сақтау қабілеттерін арттыру.

Құралдар: Әр түрлі түстер (Қызыл сары жасыл т.б.)

Барысы: Жүргізуші балаларға белгілі бір түсті айтады. Балалар сол түске сәйкес заттың атын атап беруге тиісті. Шеңбердегі отырған балалар кезекпен беріп отырады.…